|

روايت عاشوري‌نيا از آسیب‌پذیری آثار هنری

انتشار بدون اجازه آثار و تصاویر عکاسان و هنرمندان سال‌هاست که جزء دغدغه‌های آنان است اما چندی است رقیب بسیار جدی دیگری هم وارد عرصه شده است؛ فضای مجازی. به سراغ آرش عاشوری‌نیا، از عکاسان خلاق، رفته‌ایم که به‌تازگی توانسته است در شکایت علیه دو شرکت تبلیغاتی که عکس‌هایش را در اینستاگرام منتشر کرده‌اند، به نتیجه برسد. او در این زمینه می‌گوید: «همیشه از کپی‌شدن و استفاده بدون اجازه عکس‌هایم ناراحت می‌شدم، نه‌فقط به‌دلیل اینکه به لحاظ معنوی و مادی دچار خسارت می‌شدم، براي اينكه مسائلی که در پی آن پیش می‌آمد. معمولا افراد اجازه‌ای نمی‌گیرند، اسم نمی‌زنند، حقوقی برای انتشار عکس پرداخت نمی‌کنند و گاهی اثر را تغییر می‌دهند. این انتشار بدون اجازه از طرفی دیگر سبب می‌شود معلوم نشود عکس را چه کسی، کجا، در چه موقعیتی و با چه زمینه‌ای گرفته است. مثل ماجرای مطلبی که آقای فتوره‌چی براساس یکی از عکس‌های من نوشته و گفته بودند در برج میلاد است و تحلیلی ارائه کرده بودند. درحالی‌که اصلا عکس مربوط به میدان بهارستان بود و در نظر نگرفته بودند چه کسی، عکس را در کجا گرفته است». او از وب‌سایت‌ها، روزنامه‌ها و نشریات و احیانا کتاب‌ها به عنوان منتشر‌کنندگان عکس‌های بدون اجازه و تغییردهندگان آثار یاد می‌کند و اعتقاد دارد آنها بنگاه‌های اقتصادی هستند چون آثارشان را می‌فروشند و از افراد مبلغی دریافت می‌کنند. یک سطح دیگر از منتشرکنندگان آثار که چندبار به اختلاف شدید برخورده و یک نمونه‌اش هم با خود روزنامه «شرق» بوده است، نوعی فتوپینتینگ و نقاشی روی عکس است. البته او در این زمینه توضیح می‌دهد «افرادی که در این زمینه فعالیت می‌کنند، محدود هستند و سعی می‌کنند رعایت کنند اما فکر می‌کنم این چالش در آینده ادامه خواهد داشت نه‌فقط با من، بلکه با عکاس‌های دیگر» اما آخرین چالشی که او در زمینه انتشار بدون اجازه عکسش داشته متفاوت از موارد پیشین بوده است. عاشوری‌نیا توضیح می‌دهد: «موردی که به‌تازگی گسترش یافته، حضور شرکت‌های تجاری و بازرگانی است که در اینستاگرام، تلگرام و... شروع به تولید محتوا کرده‌اند و بیشتر اوقات از محتوایی استفاده می‌کنند که خودشان تولید نمی‌کنند» در این مورد دو شرکت، عکس او را برداشته بودند، اسم نزده بودند، روی آن لوگوی مخصوص خودشان را قرار داده بودند، حقوقی را پرداخت نکرده و به‌طورکامل عکس را از آنِ خود کرده بودند. اما نکته مهم که او را به طرح شکایت ترغیب کرد این بود که حتی اگر هم این درخواست از او می‌شد، نمی‌توانست عکس را در اختیار آنها برای اهداف تجاری قرار دهد، چراکه او نمی‌توانست این اجازه را صادر کند تا عکس یا پرتره کسی را برای اهداف تجاری در اختیار شرکتی تجاری قرار دهد. به‌این‌ترتیب او شیوه متفاوت با همیشه در پیش گرفت. او به جای اینکه بازهم مطلبی بنویسد و سعی کند واکنش مخاطبان را برانگیزاند، با مشورت با وکلای اطرافش به طرح شکایت پرداخت تا کمی این مسئله جدی شود و مورد توجه بیشتر قرار گیرد. او می‌گوید: «بحث من اصولا حق و حقوق مادی نبود بلکه حقوق معنوی و رعایت استاندار‌سازی در زمینه رعایت حقوق صاحب اثر بود». او معتقد است: «هر دو شرکت خسارت پرداخت کردند. حالا یکی زودتر و بهتر پیگیری کرد. آن یکی دیر‌تر و با کنش و واکنش بیشتر، ولی درنهایت هر دو به نتیجه رسید. چه با حذف اثر، چه پرداخت حقوق مادی و درعین‌حال کاملا این تغییر رویکرد درباره عکس در سیاست‌هایشان و رفتارشان در اینستاگرام مشهود است». به‌همین‌دلیل عاشوری‌نیا شکایت و روند نتیجه را مؤثر می‌داند. او دیگر همکاران و هنرمندان را نیز به این راه ترغیب و درعین‌حال تأکید می‌کند: «در این سال‌ها و در این مجموعه اعتراضات، هیچ‌گاه اولویت بحثم مادی نبوده است در همه اعتراضات و پیگیری‌هایی که کرده‌ام درخواست مادی نداشته و حتی در این موارد اخیر هم که در شکایت مُصر بودم باید مبلغی را به عنوان پیشنهاد در نظر می‌گرفتیم». هرچند برخلاف عکاسان، فیلم‌سازان و تهیه‌کنندگان فیلم چندان خوش‌شانس نیستند؛ به‌تازگی ماجرای دانلود غیرقانونی فیلم «ابد و یک روز» رخ داده بود که در کمتر از 24 ساعت 600‌ هزار دانلود وجود داشته است و قطعا امکان پیگیری این موارد به‌سادگی ممکن نیست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.