|

کهنسالی و دومین ظهور

ییتز در این شعر که به‌صورتی تمثیلی فضای پس از جنگ جهانی اول اروپا را توضیح می‌دهد، از تصویرهای مسیحی مکاشفه‌ای32 (یا آخرالزمانی؟) استفاده کرده است. این تصویرها با میراث33 ییتز پیوند نزدیک دارند. مدرنیست‌ها این شعر را چون نوعی مرثیه‌سرایی به‌روش الیوت برای سقوط تمدن اروپایی می‌خوانند، اما منتقدان بعدتر خاطرنشان کرده‌اند که شعر نظریه‌های مکاشفه‌گرانه باطنی34 ییتز را بیان می‌کند، و از این‌رو بیان ذهنی است که در سال‌های 1890 شکل گرفته است. دور زنان و دورزنان در مارپیچی35 که هردم گسترده‌تر می‌شود قوش شکاری قادر به شنیدن قوش‌بان نیست؛ چیزها از هم می‌گسلند؛ کانون دوام نمی‌آورد؛ آشوب محض بر جهان رها شده، موج تاریک از خون رها شده، و هرجا آئین معصومیت خاموش شده است؛ بهترین‌ها بی‌بهره از هر اعتقاد و بدترین‌ها از شور شهوانی سرشارند. اینجا ییتز ایده‌هایش از مارپیچ ـ‌ دور تکرارشونده به‌طول 2000 سال ـ را ترکیب می‌کند. او نخستین‌بار این ایده را در نوشته‌ای با عنوان «رؤیا» منتشر کرد که هرج‌ومرجی را که می‌بایستی حدود 2000 سال پس از تولد مسیح ایجاد می‌شد، پیش‌بینی می‌کرد. مارپیچ تصویر جهانی است که به‌سمت بیرون از خود می‌چرخد، تا آنجا که از یادآوری اصل خود ناتوان خواهد ماند. این نگرانی‌ها مدلول آسیب‌های اروپایی در حال جنگ و صنعتی‌شدن و نظامی‌شدن در مقیاسی جهانی است. بنابر بعضی تفسیرها، «جانور وحشی» ارجاعی است به طبقه‌های مسلط سنتی اروپا که قادر به صیانت از فرهنگ سنتی اروپا، در برابر جنبش‌های توده‌ای مادی‌گرا، نبودند. سطرهای پایانی به این باور ییتز ارجاع می‌دهند که تاریخ دوره‌ای36 است و عصری که ییتز در آن می‌زیسته پایان دوره‌ای است که با ظهور مسیحیت آغاز شده است. البته تفسیر خوشبینانه‌تر این است که ییتز امکان تولد دوباره هر مسیحی را باز می‌گذارد، زیرا هیچ «جانور وحشی خشنی» نمی‌تواند به‌سوی بیت‌اللحم پا ‌کشد تا به‌سادگی متولد شود: «و کدام جانور وحشی خشنی که سرانجام ساعتش فرا خواهد رسید،/ به‌سوی بیت‌اللحم پا می‌کشد تا متولد شود؟» این شعر تحول ییتز را به مرحله پایانی نشان می‌دهد که در آن به نقش شاعر در پایان یک دوره تاریخی می‌اندیشد. او به درون‌مایه‌های نخستینش درباره باطن‌گرایی، درون‌گرایی، پرسش درباره خود، اخلاق، و میراث بازمی‌گردد که می‌توان در مجموعه‌اش با عنوان «برج» دید.

پی‌نوشت‌ها: 1. اشاره به جنگ ترموپیل در 480 پیش از میلاد بین ایران و یونان 2. اشاره به جنگ‌هایی که پرسونای شعر می‌پندارد اگر در آن‌ها شرکت کرده بود، پاداش می‌گرفت. 3. Antwerp 4. Brussels 5. Mr. Silvero 6. Limoges 7. Hakagawa 8. Titians 9. Madame de Tornquist 10. Fraulein von Kulp 11. شخصیت‌های مرموز بیگانه ای که شبح‌وار در ذهن پرسونا برمی‌خیزند و وارثان ویرانی‌اند (تبردار) 12. De Bailhache 13. Fresca 14. Mrs. Cammel 15. Belle Isle 16. Horn انگار نام قلعه ای اشرافی است 17. عنوان شعر: به آمدن (یا ظهور) دوم مسیح اشاره دارد. (انجیل متا، باب ۲۴). اما ییتز از طریق بازی کلامی، آن را به تکرار دایره‌وار آنچه پیش‌تر اتفاق افتاده است، یعنی وقوع دوباره‌ی تولد، تبدیل کرده و برخلاف عقیده‌ی عمومی، به صورت حادثه‌ای فجیع (تولد جانور وحشی) تصویر کرده است. ییتز رابطه‌ی میان دوره‌های تاریخی (و نیز میان عناصر ذهنی یا عاطفی از یک‌سو و اندیشمندانه یا عینی از سوی دیگر) را با شکلی از دو مخروط درهم‌رفته نشان داد، به طوری که رأس هریک مرکز قاعده آن دیگری را لمس کند. 18. William Butler Yeats 19. قوش شکاری قادر به شنیدن قوش‌بان نیست: قوش دایره‌ی پروازش را هردم وسیع‌تر می‌کند، تا آنجا که صدای قوش‌بان به او نمی‌رسد. استعاره‌ای برای تمدن حاضر که با رسیدن پایان دوران، طی حرکتی مارپیچی به سوی قاعده‌ی مخروط حرکت می‌کند. 20. آشوب … موج تاریک از خون: بدون شک ییتز به جنگ جهانی اول، انقلاب روسیه، و مسائل ایرلند می‌اندیشیده است. 21. روح جهان: بنا به نوشته‌ی ییتز، در یادداشتی بر شعری دیگر، «مخزن همگانی انگاره‌ها که دیگر دارای هیچ شخصیت یا ذهنیتی نیست». او به وجود خاطره‌ای بزرگ یا مخزن انگاره‌ها که در دسترس همگان است، باور داشت. 22. هیئتی با تن شیر و کله‌ی انسان: به نظر می‌رسد که ییتز ایده‌ی این موجود ابوالهول‌مانند را از تجربه‌های پیشینش در علم خفیه (cult) گرفته باشد. او در خودزندگی‌نامه‌هایش از زمانی می‌گوید که تکه مقوائی با نمادی جادوئی در دست داشته است: «در برابر من تصویرهایی ذهنی و غیرقابل کنترل ظهور کردند: بیابانی و غول (titan) سیاهی که با دو دست خود را از میان توده‌ای از ویرانه‌های کهن بالا می‌کشید». بعدها از مشاهده‌ی مکرر تصویری از «جانوری برنجین بال» که به خنده و نابودی سرمستانه پیوندش داده، نوشته است و گفته که آن را در «دومین ظهور» توصیف کرده ست. 23. بیست قرن: دو هزار سال دوران مسیحیت. 24. Thermopylae 25. Seneca درام نویس، فیلسوف و سیاست‌مدار رومی و مشاور نرون 26. issue 27. Post-structuralist Readings of English Poetry (Richard Machin,Christopher Norris) 28. Mallarmé 29. cogito 30. negativity 31. The Dial 32. apocalyptic 33. legacy منظور نظریه‌های باطنی ییتز است (زیرنویس شماره 7) 34. apocalyptic mystical theories 35. Gyre گردش دایره، حلقه، چرخ‌زدن. من مارپیچ را ترجیح دادم، هرچند نمی‌دانم تا چه حد درست است. برای اطلاع از نظریه‌ی ییتز از لینک زیر استفاده کنید: http://www.yeatsvision.com/geometry.html 36. cyclical

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.