«حلب»، اولین آزمون روسی ترامپ
بهدستگرفتن کنترل «حلب» به دست نیروهای دولتی سوری اولین محک عمده خواست «دونالد ترامپ»، رئیسجمهوری ایالات متحده، برای همکاری با روسیهای است که پشتیبانیهای نظامیاش به یکی از ارکان جنگ داخلی سوریه بدل شده است. ویرانیها و خسارات جانی و مالی وارده بر شهر نگرانی جمهوریخواهان و دموکراتها را درباره مسیر احتمالی آتی ترامپ در قبال سوریه از نو زنده کرده است. اگرچه ترامپ تاکنون درباره برنامههایش و چشمانداز آینده این جنگ ششساله، مبهم سخن گفته اما به این موضوع اشاره كرده که همسویی نزدیکتر آمریکا و روسیه میتواند در دستور کار دولتش باشد. انتخاب روز سهشنبه «رکس تیلرسون»، مدیرعامل شرکت نفتی «اکسونموبیل»، نیز که معاملات تجاری گستردهای با روسیه و روابط دوستانهای با «ولادیمیر پوتین»، رئیسجمهوری آن کشور دارد، گمانههای پیشین درباره عزم ترامپ برای آشتی و مصالحه با مسکو را تقویت کرده است. درواقع، ترامپ از همینحالا در تلاش است روابط تیلرسون با روسیه را بهعنوان یک امتیاز مثبت نشان دهد. تیم انتقالی ترامپ در گفتههایی که این روزها در کاپیتولهیل دستبهدست میشود، اذعان کرده تیلرسون برای شکست افراطگرایی اسلامی همکاری نزدیکی با روسیه خواهد داشت، اما هر موقع لازم باشد، آن کشور و دیگر متحدانش را نیز به چالش خواهد کشید. رابطه دوستانهتر با روسیه، بدون شک سیاستهای ایالات متحده در قبال سلاحهای هستهای، تحریمها، بحران اوکراین و بسیاری مسائل دیگر را تغییر خواهد داد؛ اما بر هیچ موردی آشکارتر و سریعتر از سوریه تأثیرگذار نخواهد بود؛ همان بحرانی که پیروزی نیروهای دولتی بر شورشیان تحت حمایت آمریکا در حلب احتمالا نقطه عطف آن خواهد بود. انتظار میرود «بشار اسد»، رئیسجمهوری سوریه و روسیه از این فرصت استفاده کرده و تلاش کنند واشنگتن را نسبت به متوقفکردن استراتژی شکستخورده خود در تقویت شورشیان مخالف دمشق متقاعد کنند؛ اما این تصمیم برعهده ترامپ خواهد بود. رئیسجمهور منتخب آمریکا هنوز درباره بحران حلب و نگرانیهای فراگیر درباره وقوع فاجعهای انسانی، سخنی نگفته است، اما اظهارات پیشین او در مورد منازعه سوریه نشان از آن دارد که با آغوش باز از یک چرخش جدی سیاسی استقبال میکند. ترامپ در کارزار تبلیغاتیاش بارها تأکید کرده بود شکست داعش و نه دولت مرکزی اسد در سوریه مهمترین اولویت او خواهد بود؛ موضعی که کاملا مشابه رویکرد روسیه به جنگ در سوریه است. اولویتبخشی به مبارزه علیه داعش میتواند با اتکا به این قاعده حاکم بر خاورمیانه که دشمن دشمن من، دوست من است، ایالات متحده را در همسویی بیشتری با موضع عمومی روسیه قرار دهد. این همان نکتهای است که ترامپ در جریان دومین مناظره انتخاباتی خود به آن اشاره کرده و مدعی شده بود اگرچه چندان علاقهای به اسد ندارد، اما واقعیت آن است که او و روسیه در حال مبارزه با داعش هستند. همچنین ترامپ در اولین روزهای پس از پیروزی در انتخابات ریاستجمهوری نیز اعلام کرده بود پشتیبانی آمریکا از گروههای مختلف شورشی که درحقیقت تشکیلدهنده اپوزیسیون نظامی اسد هستند متوقف کرده، چراکه هیچ ایدهای درباره ماهیت واقعی این گروهها و افراد ندارد. این مواضع ترامپ نه فقط ردیهای بر سیاست خارجه دولت کنونی «باراک اوباما» است، بلکه با مواضع حزب متبوع خود او نیز تناقض دارد. همه منتقدان دموکرات و جمهوریخواه او بر این باورند تحلیل دستکاریشده ترامپ از منازعات داخلی سوریه، تصویر بسیار خوشبینانهای از اهداف روسیه ترسیم میکند که تفاوت چشمگیری با واقعیت دارد. دامنه این اختلافات تا بدان حد گسترده است که ترامپ حتی هنگامی که معاوناولش، «مایک پنس»، در جریان یکی از گردهماییهای انتخاباتیشان مدعی شده بود کشورش در صورت لزوم و به منظور جلوگیری از ویرانی حلب، میتواند نیروهای اسد را نیز هدف قرار دهد، بهسرعت سخنان او را قطع کرد و از مخالفت خود با چنین اقداماتی سخن گفت. با همه این اوصاف و در شرایطی که رهبران جهانی درباره گامها و اقدامات بعدی به گفتوگو نشستهاند، همه نگاهها متوجه ترامپ است که بناست از 20 ژانویه بر کرسی ریاستجمهوری تکیه زند. دراینمیان، «رابرت فورد»، سفیر سابق ایالات متحده در سوریه، بر این باور است تصاویر هراسآور مخابرهشده از درد و رنج سوریها، ترامپ را ناچار خواهد کرد تا در پاسخ، نقشه راهی جزئیتر طراحی کند. او مدعی شده دولت ترامپ اگرچه احتمالا همچنان در مقابل پروژه تغییر دولت دمشق مقاومت خواهد کرد، اما باید تصمیم خود را درباره مواضع و اقدامات آتیاش در قبال نقض غیرعادی قوانین بشردوستانه بینالملل و جنایات جنگی اعلام کند. این در حالی است که همسویی با روسیه، ایالات متحده را در جلب موافقت برخی از سرسختترین حامیان شورشیان سوری به منظور میانجیگری در فرایند صلح با مشکلات فراوانی روبهرو خواهد کرد. برخی از دشمنان اسد مانند ترکیه، قطر و عربستان سعودی احتمالا بیشازپیش ترغیب خواهند شد تا باوجود مخالفتهای واشنگتن، تسلیحات هرچه پیشرفتهتری در اختیار افراطگرایان قرار دهند. منبع: آسوشیتدپرس
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.