|

فرانسوا فیون و اتحاد راست میانه در فرانسه

سیدمجتبی جلال‌زاده

«فرانسوا فیون»، نخست‌وزیر پیشین فرانسه که در دور نخست انتخابات مقدماتی بیش از ۴۴ درصد آرا را به خود اختصاص داده بود، توانست در ۲۰ نوامبر با شکست «آلن ژوپه» و کسب اکثریت آرا و رسیدن به پیروزی قاطع، به عنوان نامزد نهایی حزب جمهوری‌خواهان فرانسه، یعنی حزب اصلی جناح راست میانه، انتخاب شود. اکنون فرانسوا فیون باید در انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده، با نامزد جناح چپ و نامزد جبهه ملی، روبه‌رو شود. چندی پیش روزنامه فیگارو نوشت: «فرانسوا اولاند، رئیس‌جمهوری فرانسه، نه‌تنها در میان مردم، بلکه در میان اعضای حزب سوسیالیست فرانسه نیز محبوبیتی ندارد»؛ از آنجایی‌که حزب سوسیالیست حاکم به رهبری اولاند، از محبوبیت کمی برخوردار است، شانس پیروزی نامزد جمهوری‌خواهان در انتخابات آتی بالاست؛ بر همین اساس شناخت برنامه‌های فیون، حائز اهمیت است. برنامه‌های سیاست خارجی فیون را می‌توان در چهار محور بررسی کرد: اتحادیه اروپا، روسیه، ایران و در نهایت بحران سوریه. ‌غیر از مورد اول که رویکرد فیون به اتحادیه اروپا را شکل خواهد داد، دو مورد بعدی با مورد آخر، یعنی بحران سوریه و گروه تروریستی داعش پیوند می‌خورند. براین‌اساس روابط فرانسه و دیدگاه این کشور به روسیه و ایران، در چارچوب نوع نگاه، به حل بحران سوریه گره خورده و نقطه عزیمت سیاست خارجی احتمالی فیون را ترسیم می‌کند. درخصوص اتحادیه اروپا، او قائل به نهادگرایی است. به‌این معنا که به نهاد اتحادیه اروپا اعتقاد دارد، اما از کشورهایی با هویت مستقل ملی در این اتحادیه حمایت می‌کند. بر همین اساس معتقد است حوزه یورو نیازمند مدیریت قوی است. فیون رسیدن به یک اروپای متحد و قوی، نظیر آنچه را که در گذشته تجربه کرده‌اند، بر پایه حل بحران‌های اقتصادی و تقویت قدرت اقتصادی (نظیر اشتغال‌زایی و ثبات حوزه یورو) در این اتحادیه می‌داند. اما اختلاف نظرهای فیون با سایر اعضای قدرتمند اتحادیه، نظیر آلمان را نیز نمی‌توان نادیده گرفت: فیون جزء مخالفان تحریم روسیه از سوی اتحادیه اروپاست؛ درحالی‌که دولت آلمان از این تحریم‌ها پشتیبانی می‌کند؛ همین امر نه‌تنها استقبال محافل سیاسی آلمان را برنینگیخته، بلکه زمینه‌ساز نگرانی آنها نیز شده است. فیون تقریبا از دوستان «ولادیمیر پوتین»، رئیس‌جمهوری روسیه محسوب می‌شود. او معتقد است اگر فرانسه سیاست خارجی خود را بر مبنای تنش با روسیه، چه در موضوع اوکراین و چه در موضوع سوریه بنا کند، هیچ سودی نخواهد برد؛ این یعنی نزدیکی و همکاری بیشتر با روسیه. فیون امید دارد تحریم‌ها علیه روسیه برداشته شود. او صراحتا می‌گوید: «سیاست‌هایی که فرانسوا اولاند در چهار سال گذشته در برابر روسیه اتخاذ کرده، پوچ است؛ زیرا روسیه را منزوی‌تر و سرسخت‌تر می‌کند و احساسات ناسیونالیستی را در این کشور برمی‌انگیزد. ما داریم روسیه را به سمت آسیا هل می‌دهیم؛ درحالی‌که این کشور به‌هیچ‌وجه یک تهدید نیست». او اگرچه از جدایی کریمه از سوی روسیه، حمایت نمی‌کند، اما معتقد است آن‌ را باید پذیرفت و منازعه را تمام‌شده دانست تا بتوان به حالت تعامل و همکاری‌های گذشته، بازگشت. بر همین مبناست که رسانه‌های روسی رویکرد فیون در قبال روسیه را متعادل‌تر و معتدل‌تر از رویکرد آلن ژوپه ارزیابی می‌کنند. درباره حل بحران سوریه، او معتقد است باید روسیه را به مذاکره با اروپا بازگرداند و با ایران نیز گفت‌وگو کرد و حل‌وفصل مسائل خاورمیانه بدون مشارکت ایران به بن‌بست می‌رسد. وی در این زمینه اعتقادی به مداخله نظامی ندارد و با آوردن شاهد مثالی تاریخی، حاصل مداخله ناتو در افغانستان را بی‌نتیجه توصیف می‌کند و معتقد است عراق و لیبی در وضعیت هرج‌ومرج به‌ سر می‌برند و کشورهای عربی خاورمیانه، در کنار کشورهای آفریقا در معرض تهدید تروریسم قرار دارند. فیون این موارد را معضلی جهانی می‌داند با راهکاری سیاسی. ائتلاف‌سازی علیه داعش را بهترین روش مبارزه علیه این گروه تروریستی می‌داند و حتی در این ائتلاف حزب‌الله لبنان، کردها و ارتش سوریه و همکاری با آنها را در جهت مبارزه علیه داعش، مفید می‌داند. با پیروزی فرانسوا فیون، بخش سنتی و کاتولیک جناح راست بر گرایش میانه‌رو، لائیک و گشوده به تحولات اجتماعی آن فائق می‌آید. ظهور این بخش از راست سنتی که کارشناسان تاریخ سیاسی فرانسه از آن به ‌عنوان «راست میراث‌بان» یاد می‌کنند، هرچند در سه سال اخیر با حضور پرسروصدا در فضای اجتماعی و عمومی غافل‌گیر‌کننده بود، درواقع یک تحول کُند، اما عمیق جامعه فرانسه را باز‌می‌تابند. این بخش از راست، خود را «حافظ مشروع میراث اقتصادی، سیاسی و فرهنگی» فرانسه می‌داند و تحولات اجتماعی سال‌های اخیر را تهدیدی برای آینده این کشور تلقی می‌کند. از نظر آنان بنیان جامعه فرانسه بر پایه فرهنگ مسیحی و لیبرال گذاشته شده است. فیون در برنامه و مواضع خود، سخن‌گویی این جریان را برعهده گرفت. این پیروزی تحول ایدئولوژیک جناح راست و جای آن‌ را در چشم‌انداز سیاسی فرانسه نیز دچار تغییر و تحول می‌کند. فیون از این پس، مبارزات خود را در چشم‌انداز انتخابات ریاست‌جمهوری آغاز خواهد کرد. پیروزی فیون در انتخابات آتی ریاست‌جمهوری می‌تواند چهره سیاسی فرانسه را در اروپا و جهان به ‌طور کلی تغییر دهد. با توجه به آنچه بیان شد، نشانه‌هایی از روحیه بین‌المللی‌گرایی و همکاری‌جویانه را در فیون شاهد هستیم. راه مهار حملات افراط‌گرایان و تروریست‌ها در داخل فرانسه را در خارج از خاک فرانسه می‌داند و معتقد به همکاری بین‌المللی است و مداخلات نظامی را بی‌اثر می‌داند. بعد از رسیدن به الیزه به دنبال رابطه‌ای استراتژیک با مسکو می‌رود. مایل به نزدیکی با روسیه است و برداشتن تحریم‌ها علیه این کشور و ائتلاف با روسیه در مبارزه با داعش را در برنامه‌های خود می‌بیند. به ‌این معنا که برای پایان بحران سوریه و جنگ داخلی این کشور گزینه سیاسی را انتخاب می‌کند و در‌این‌بین، برای ایران نقشی پذیرفته در مناسبات بین‌المللی قائل است و علاوه‌بر‌آن، بشار اسد را نیز جزئی از راه‌حل می‌داند. همچنین درباره همکاری با ایران برای حل بحران سوریه، همراه‌نبودن این سیاست با سیاست‌های عربستان ‌‌سعودی، ممکن است سبب بروز فاصله میان فرانسه و عربستان شود که می‌تواند برای ایران، فرصتی مناسب را پدید آورد. فیون، فرانسه‌ای پرقدرت را با تغییرات اقتصادی و تغییر در سیاست خارجی دنبال می‌کند و سرانجام آنکه با فرض پیروزی فیون، سیاست فرانسه در قبال ایران تغییری مثبت خواهد داشت. منبع: اندیشکده روابط بین‌الملل

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.