جویندگان طلا
از برگزیت تا خلیج فارس
سینا صیاد
چندیپیش و در یک همهپرسی، بریتانیا تصمیم به خروج از اتحادیه اروپا گرفت؛ اتحادیه اروپایی که بنا به گفته سیاستمداران بریتانیایی، چیزی جز بازکردن مرزها به روی مهاجران و افزایش بیکاری برای شهروندان بریتانیا نداشت. افزون بر این مشکلات، اوضاع اقتصادی کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیز، چندان روبهسامان نبود و درخواست همکاری سران اتحادیه اروپا از بریتانیا برای حل مشکلات اقتصادی برخی کشورهای عضو این اتحادیه، مانند یونان و اسپانیا (سالهای پیش)، باعث نگرانی دوچندان رهبران بریتانیا شده بود. اما اگر سیاستمداران انگلیسی واقعبینانه به مسئله بنگرند، اتحادیه اروپا با وجود معایب و زیانهای اقتصادی که برای انگلستان به بار آورد، مزایایی نیز داشت. از سالهای پیش تاکنون، «طرح شنگن» و بازار واحد اتحادیه اروپا، موجب رونق اقتصادی فراوانی برای بریتانیا شده است. از این روی چنین انتظار میرود که اگرچه خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا، از بسیاری از هزینههای انگلستان و کشورهای عضو میکاهد، اما بسیاری از راههای ورود سرمایه و مبادلات اقتصادی را نیز مسدود میکند. بدینسان انگلستان پس از خروج از اتحادیه اروپا، در ادامه سیاستهای خود و برای برطرفکردن این نقیصه، سعی در یافتن متحدانی دیگر دارد تا بتواند چرخهای اقتصاد خود را بگرداند و از این روی بخت خود را در خاورمیانه و خلیجفارس میآزماید. پس نباید دور از ذهن باشد که «ترزا می»، نخستوزیر بریتانیا در نشست «سران شورای همکاری خلیجفارس» و در جمع متحدان جدیدش، ایران را تهدیدی آشکار برای امنیت منطقه خلیجفارس بخواند. او با تکرار این ادعاها علیه ایران تلاش کرد حداکثر رضایت کشورهای عربی منطقه را جلب کند. در این شکی نیست که انگلستان پس از خروج از اتحادیه اروپا و در پی جبران صدمات اقتصادی ناشی از برگزیت، میخواهد مانند گذشته، در مسائل منطقه خاورمیانه و خلیجفارس، دخیل و سهیم باشد. اما گویا چندین سال انزوا و دوری از منطقه خلیجفارس، انگلستان را با اشتباهات محاسباتی مواجه کرده است. به عبارتی میتوان گفت دور از ذهن نیست سیاستمداران انگلیسی برای جبران صدمات اقتصادی ناشی از برگزیت، اشتباه دیگری مرتکب شوند، زیرا با وجود نظر معدود دلواپسان برجام، مناسبات اقتصادی ایران و اتحادیه اروپا رو به افزایش است. از سوی دیگر، کشورهای شرق آسیا نیز در دوره پسابرجام، بیشازپیش به گسترش روابطشان با ایران پرداختهاند و این میتواند دلیلی بر رویکرد اشتباه رهبران انگلستان باشد. آری؛ انگلستانی که رؤیای دستیابی به طلای سیاه را در سر دارد، در حالی وارد مناسبات منطقه خاورمیانه میشود که روسیه، بیش از همیشه قدرتنمایی میکند. بسیاری معتقدند ورود انگلستان به موازنه قوایی که هماکنون میان روسیه و ایالات متحده آمریکا برقرار است، میتواند موجبات برهمخوردن این توازن و ایجاد جنگهای دیگری در خاورمیانه و در این مرز پرآشوب را فراهم کند. این به معنای بازی باخت-باخت برای انگلستان است زیرا از یکسو اتحادیه اروپا را از دست داد و از سوی دیگر، سهمش نیز از طلای سیاه، جز آتش و دود در خاورمیانه نشد. به عبارتی میتوان سرنوشت بریتانیا را چنین تفسیر کرد: ستارهای که از پرچم اتحادیه اروپا جدا شد، دریغ از یک شب آرام که بتواند در آسمان غبارآلود خاورمیانه بدرخشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.