|

آنچه از شوراهای اسلامی کشوری باید دانست

حسین کوچکیان‌فرد

توسعه همه‌جانبه هر جامعه‌ای مستلزم وجود ابزارهای مربوط به کسب مهارت برای رشد و تعالی آحاد آن است که از قبل روی آن وفاق ملی صورت گرفته و محمل‌های قانونی لازم فراهم شده است به‌طوری‌که می‌توان گفت بسیاری از مبارزات اجتماعی و سیاسی در جوامع مختلف برای ایجاد چنین نهادهایي برای نیل به اهداف توسعه و برون‌رفت از دایره عقب‌ماندگی است. شوراها از جمله این ابزارهاست که حرکت مبارزان و خون شهدای انقلاب مشروطیت با طرح انجمن و انقلاب اسلامی با ذکر شورا در قوانین اساسی مربوط بر آن صحه گذارده است. باوجود سابقه و ادبیات انجمن و شورا در زندگی اجتماعی مردم در قالب نهادهای سنتی برای مشاوره و تصمیم‌گیری از طریق ریش‌سفیدان روستایی و کلانتران در محلات شهری همچنین طرح این موضوع در عصر نبی مکرم اسلام و نزول آیاتی بر ضرورت مشورت و شور در کارهای مهم از سوی مسلمین با یکدیگر، این امر در حیات سیاسی و اجتماعی سده‌های اخیر ملل مشرق‌زمین به‌طور ساختارمند نهادی را به خود اختصاص نداد تا اینکه با تحولات منجر به انقلاب مشروطه، ازجمله ابزارهای مدرن برای فعالیت اجتماعی انجمن مطرح و در متمم قانون اساسی آن با طرح انجمن‌های ایالتی و ولایتی مشمول ذکر نام شد این انجمن‌ها یکی از موارد اختلافی میان استبداد محمدعلی‌میرزا با مشروطه‌خواهان بود که در خلأ مجلس شورای ملی پس از فتح تهران و به‌دنبال رفع استبداد صغیر این انجمن‌ها توانستند مدتی عهده‌دار امر قانون‌گذاری ملی نیز شوند که نشانه‌ای از اهمیت آن در مبارزات مردم در آن برهه است، اما این انجمن‌ها به معنی واقعی و ساختارمند هیچ‌گاه به ظهور نپیوستند تا اینکه با حرکت مردم در انقلاب اسلامی مجدد این مفهوم با عنوان و نام شورا مطرح شد، مستند بر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آنچه در قوانین موضوعه تعیین شد رده‌های شورایی، مرکب از شورای شهر، روستا، بخش، شهرستان و عالی استان‌هاست که در یک نظام سلسله‌مراتبی و به‌طور زنجیروار به یکدیگر پیوسته‌اند و تاکنون متجاوز از چهار دوره فعالیت را پشت‌سر گذاشته‌اند که از این طریق مردم‌سالاری را در واحدهای تقسیماتی کشور به منصه ظهور رسانده‌اند، مع‌الوصف ناکارآمدی در این دوره‌ها، ناملایماتی بر پیکر شوراها و پنداشت مردم از فواید آن وارد کرده و اگر به این منوال ایام سپری شود مشروعیتی را که از انتخاب آزاد برای شوراها حاصل شده است با ناکارآمدی مخدوش خواهد کرد. با وجود این، از خصلت‌های نهادهای مردم‌پایه امکان خودترمیمی و بازنمایی مجدد نقش‌ها در آن است که درباره شوراها یکی از راه‌های برون‌رفت از بن‌بست ناکارآمدی حرکت از قاعده هرم یعنی مردم به‌عنوان کنشگر اصلی در تعیین اعضای آن از طریق انتخاب نامزدهای شایسته برای شوراهاست که با آگاهی‌بخشی رسانه‌های جمعی نسبت به اهمیت شوراها در زندگی اجتماعی مردم مناطق مختلف و با بیان نقش منتخبان محلی در نظارت بر برنامه‌های توسعه برای رعایت توزیع عادلانه امکانات، رشد و توسعه هم‌زمان همه مناطق کشور با توجه به استعداد و امکانات بالقوه هر منطقه را فراهم کنند و نیز با احیای وظیفه شوراها در کادرسازی برای احراز پست‌های اداره امور ملی و محلی در انتخاب اعضای شایسته برای ورود به شوراها به مردم به‌عنوان بازیگران اصلی، در تحقق این امر یاری رسانند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.