توافق نفتی در وین؛ یک توافق و چند روایت
معامله نفتی که اوپک به آن دست یافت، بیشک یک رویداد تاریخی بود؛ مخصوصا اگر به این معامله در پیوند با همکاری غیراوپک (خصوصا روسیه) نگریسته شود. اما از این معامله چندین روایت وجود دارد. به گزارش نکونیوز، از هر پدیده مهمی معمولا روایتهای متفاوتی شکل میگیرد. توافق بزرگ اوپک نیز از این قاعده مستثنا نیست. اولین روایت را اما وزیر نفت ایران ارائه داد. روسها ابتدا مشتاقانه با اوپکیها دیدار کرده بودند و حتی پوتین در ماه اکتبر در حاشیه کنگره جهانی انرژی در استانبول اعلام کرده بود که روسیه برای کاهش تولید نفت خود آمادگی دارد. با این حال، هفته پیش از توافق اوپک روسها گفتند که تنها حاضر به فریز تولید خود در سطح کنونی هستند و تولید نفت خود را کاهش نخواهند داد. این اقدام روسها دلسردی اعضای اوپک و کاهش قیمت نفت را به دنبال داشت. بدون همراهی روسیه توافق اوپک به دست نمیآمد؛ اما چه شد که نظر روسها سریعا به موضع ماههای قبل برگشت و آنها کاستن از سطح تولید نفت خود را پذیرفتند؟ زنگنه وزیر نفت ایران اولین روایت را ارائه میدهد. وی میگوید: «تولید نفت روسیه در اختیار بالاترین مقام این کشور و شخص آقای پوتین است. پس از تماس تلفنی رؤسای جمهوری ایران و روسیه، وزیران نفت و انرژی الجزایر و ونزوئلا که در مسکو بودند گفتند موضع الکساندر نواک، وزیر انرژی روسیه، تغییر کرده و روسیه آماده است تولید خود را کاهش دهد و با اوپک همراهی کند». طبق نظر زنگنه، گفتوگوی روحانی و پوتین به تغییر موضع روسیه انجامید. بلومبرگ روایت دیگری از ماجرا ارائه میدهد. در روایت دوم هم باز یک تماس تلفنی است که ظاهرا «تاریخساز» بوده و شرایط رسیدن به توافق را فراهم کرده است. اما در روایت بلومبرگ طرفین تماسهای تلفنی متفاوتاند. تماس تلفنی بین خالد الفالح و الکساندر نواک، وزرای انرژی عربستان سعودی و روسیه، در ساعت دو نیمهشب ۲۹ نوامبر (یک روز پیش از نشست اوپک) شرایط را برای توافق اوپک مهیا میکند. در این تماس تلفنی روسیه، کاهش تولید را میپذیرد و عربستان هم میپذیرد در نشست چهارشنبه به اعضای سازمان اوپک «فشار» بیاورد تا کاهش حجم درخورملاحظهای از تولید نفت را بپذیرند. به این ترتیب در ساعت پنج عصر چهارشنبه ۳۰ نوامبر به وقت وین، توافق اعلام میشود. روایت سوم، روایت تلاشهای وزرای انرژی الجزایر و وزیر نفت ونزوئلاست. نورالدین بوطرفه، وزیر انرژی الجزایر، شنبه هفته پیش به تهران آمد و پیشنهاد خود را به زنگنه ارائه داد. وی به همراه وزیر نفت الجزایر درحالیکه اوپکیها نشست خود با روسها را لغو کرده بودند، به روسیه رفتند و با وزیر انرژی روسیه مذاکره کردند. طبق این روایت، تلاشهای آنها بود که روسها را مجاب کرد در آخرین لحظات «دبه» نکنند و کاهش تولید را بپذیرند. از طرف دیگر، طبق این روایت، دیپلماسی فشرده و طاقتفرسای این دو بود که ایران را آماده توافق کرد. ایران میگفت باید تولید نفت خود را به سطح ۴ تا 4.2 میلیون بشکه در روز برساند و این هدف اوایل سال ۲۰۱۷ حاصل میشود. از طرف دیگر برخی کشورهای اوپک بر سر میزان تولید نفت و پذیرش صحت اطلاعاتِ منابع ثانویه اوپک، اختلاف داشتند. چرا و چگونه این اختلافات فروکش کرد و توافق حاصل شد؟ ساعات آخر شبِ ۲۹ نوامبر نورالدین بوطرفه با زنگنه در اتاق وی در هتل دیدار کرد. این دیدار و سایر تلاشهای وزیر انرژی الجزایر بود که شرایط را برای توافق مهیا کرد. وی با پیشنهادات خود موضع طرفین (خصوصا عربستان و ایران) را به هم نزدیک کرد و توافق حاصل شد. این سه روایت متفاوت از توافق اوپک است. تا آنجا که به روسیه مربوط است، شاید هر سه این روایتها اشتباه باشند. روسیه و عربستان هر دو در هفته آخر بلوف زدند: عربستان آنگاه بلوف زد که گفت بدون توافق اوپک و کاهش تولید هم قیمت نفت در سال ۲۰۱۷ به ثبات میرسد و روسیه آنگاه بلوف زد که تمام مذاکرات پیشین با اوپک را ظاهرا به فراموشی سپرد و گفت تنها تولید نفت خود را فریز میکند. اما طرفین ماجرا هیچکدام به بلوفهای هم وقعی ننهادند. عربستان به همراه اوپک، با وجود تمام رایزنیها نهایتا توافق خود و کاهش یکمیلیون و ۲۰۰هزار بشکهای تولید نفت را به کاهش تولید از سوی روسیه مشروط کردند و روسها را به گوشه رینگ بردند. روسها یا باید مسئول شکست طرح کاهش تولید نفت شناخته میشدند (که در نتیجه آن قیمت نفت بهشدت سقوط میکرد) یا تولید نفت خود را کاهش میدادند (که در نتیجه آن قیمت نفت بالا میرفت و اعتبار روسیه هم حفظ میشد). یک موجود عقلانی گزینه دوم را انتخاب میکرد و روسها موجوداتی عقلانی بودند. این تماسهای تلفنی نبود که کار توافق را یکسره کرد بلکه تلاقی منافع طرفین بود. منافع همه در توافق بود و این توافق حاصل شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.