توافق اوپک و نگرانی دلواپسان
حمیدرضا شکوهی: توافق اخیر اوپک، نهتنها از نظر صاحبنظران و کارشناسان داخلی، بلکه به زعم رسانههای خارجی نیز توافقی بود که به سود ایران تمام شد و حتی آن را شکست عربستان ارزیابی کردند. اگر بخواهیم موضوع را به زبان ساده بیان کنیم، بهاين صورت است: کشورهای عضو اوپک در پی کاهش مداوم قیمت نفت، تصمیم گرفتند تنها راه برای جلوگیری از تداوم روند نزولی قیمت؛ یعنی کاهش عرضه را پیگیری کنند، چراکه میزان عرضه نفت ازسوي اوپک، بیش از میزان تقاضا در بازار است. هماکنون اوپک 33میلیون و 600هزار بشکه نفت در روز تولید میکند که براساس توافق اخیر اوپک، باید یکمیلیون و 200هزار بشکه از تولید نفت خود را کم کند تا بازار به حالت تعادل برسد. البته کاهش تولید نفت اوپک، بهتنهایی کافی نیست چراکه هماکنون دو کشور غیرعضو اوپک هم تولید نفت بسیار بالایی دارند، بهطوریکه روسیه بیش از 11میلیون بشکه و آمریکا حدود 10میلیون بشکه در روز نفت تولید میکنند که نقش مهمی در افزایش عرضه نفت به بازار دارند. پیش از توافق اوپک برای کاهش عرضه، رؤسایجمهور ایران و روسیه تلفنی گفتوگو کرده بودند و گویا در آن تماس تلفنی، روسیه اعلام کرده که در صورت توافق اوپک برای کاهش تولید، با این طرح همراهی میکند که همین اتفاق هم رخ داد. پس از توافق اوپک برای کاهش تولید نفت، روسیه هم اعلام کرد 300هزار بشکه از تولید روزانه نفت خود میکاهد که اثر روانی مثبتی بر بازار گذاشت و در نهایت قیمت نفت از روز چهارشنبه که اوپکیها به توافق رسیدند، افزایش یافت. این توافق اوپک، به معنای بازگشت قدرت اوپک و تأثیرگذاری آن در بازار جهانی نفت بود و بسیاری از کارشناسان بینالمللی، این توافق را به معنای تولد دوباره اوپک توصیف کردند. اما نکته بعدی، سهم کشورهای عضو در کاهش تولید بود که درباره آن مناقشات فراوانی وجود داشت. ایران بارها اعلام کرده بود تا زماني كه به سطح تولید پیش از تحریمها نرسد، در هیچ طرحی برای فریز نفتی یا توافق افزایش سطح تولید مشارکت نمیکند. ماجرا این است در زمانی که ایران تحریم شد، نظام سهمیهبندی اوپک که برای هر کشوری سهمیه مشخصی برای تولید در نظر گرفته بود، با اشتباه وزیر نفت دولت قبل لغو و همین امر باعث شد کشورهای عضو اوپک، بهویژه عربستان و عراق، با استفاده از کاهش تولید نفت ایران، جای نفت ایران را در بازار پر کنند. پس از توافق هستهای و برجام، بیژن زنگنه، وزیر نفت ایران، اعلام کرد ایران در مدت کوتاهی قصد دارد به تولید نفت پیش از تحریمها بازگردد و این اتفاق در کمتر از یکسال گذشته رخ داد. زنگنه بارها اعلام کرده بود کشورهایی که در زمان تحریم ایران، بیش از میزان موردنیاز نفت تولید کردهاند باید تولید خود را کاهش دهند و ایران حق دارد تولید خود را به میزان قبل از تحریمها برساند. بهاینترتیب ایران در نشست فوقالعاده الجزایر که ماه گذشته برگزار شد، حاضر به پذیرش توقف تولید نشد و در نشست اخیر اوپک نیز براساس جدولی که حتی خبرگزاری اصولگرای فارس هم منتشر کرد، ایران تنها کشوری است که حق دارد تولید خود را افزایش دهد. براساس توافق اوپک، همه کشورها موظف شدند 4.5 درصد از آخرین تولید خود که در پایه اکتبر است را کاهش دهند به جز ایران. قرار شد بالاترین رقم تولید تاریخی ایران بر مبنای گزارش منابع ثانویه که در سال ۲۰۰۵ معادل سهمیلیون و ۹۷۵هزار بشکه بود، پایه تولید ایران باشد و موافقت شد تولید ایران بهطور متوسط در شش ماه آینده که دوره اعتبار این تصمیم است، ۹۰هزار بشکه افزایش پیدا کند. این موفقیت بزرگ ایران است که در شرایطی حاصل شد که هیچیک از کشورهای عضو اوپک نهتنها چنین اجازهای ندارند، بلکه باید تولید خود را کاهش دهند، اما این موفقیت بزرگ در بین مخالفان دولت، نادیده گرفته شده است. هرچند با حماسیکردن این رویداد، موافق نیستم و اعتقاد دارم هر رویدادی را براساس وزن خود باید بررسی کرد و سنجید، اما اینکه در اجلاس اخیر اوپک، ایران موفق شده، با هیچ منطقی قابل اغماض نیست. جالب اینجاست که برخی دلواپسان، حالا که ایران موفق شده سهمیه تولید بالاتری در اوپک کسب کند، شروع به فضاسازی با این جمله کردهاند که مگر خامفروشی هنر است که این را موفقیت دولت بدانیم؟ در پاسخ به این دلواپسان باید گفت، خامفروشی هنر نیست، بلکه بهدستآوردن دوباره سهم پایمالشده ایران که اتفاقا براساس سوءتدبیر در دولت قبل پایمال شد، هنری است که نمیتوان آن را نادیده گرفت. ضمن اینکه همین دلواپسان، اگر دولت نمیتوانست وعده خود در افزایش تولید نفت را عملی كند، دولت را متهم به ناتوانی میکردند؛ کمااینکه در زمان طرح این وعده نیز عملیاتیبودن آن را زیر سؤال بردند، اما اکنون که این وعده عملی شده، ساز تازهای کوک کردهاند که خامفروشی هنر نیست! به نظر میرسد تا وقتی که برخی، همهچیز را در کشورمان با عینک سیاسی میبینند، نمیتوان چندان به رشد و توسعه کشور امید بست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.