|

چرا ترامپ به برجام نیاز دارد

ترجمه: شهرام زرندار

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری منتخب آمریکا قول داده با کره‌شمالی گفت‌وگو کند و روابط با روسیه را بهبود بخشد؛ دو کشوری که در‌حال‌حاضر بزرگ‌ترین چالش امنیت هسته‌ای هستند. اگر ترامپ در دنبال‌کردن این اهداف باارزش، جدی باشد، باید توافق هسته‌ای با ایران را نگه دارد. پاره‌کردن توافق هسته‌ای با ایران جدا از فاجعه‌باربودنش، هرگونه تلاش دولت ترامپ برای درگیرکردن مسکو و پیونگ‌یانگ را نابود خواهد کرد. سیاست دولت ترامپ درباره ایران برای کره‌شمالی بسیار کلیدی و حیاتی است؛ زیرا این سیاست، درس مهمی برای کره‌شمالی است که از وجود منافع بسیار در فرایند دیپلماسی با ایالات متحده حکایت می‌کند؛ اگرچه کره‌شمالی کشوری منزوی است؛ اما رهبرانش اخبار جهان را دنبال می‌کنند و اگرچه ایران و کره‌شمالی دارای وجوه مشترک اندکی هستند؛ اما هر دو مدت‌هاست که هدف سیاست منع اشاعه هسته‌ای ایالات متحده قرار گرفته‌اند؛ سیاستی که با تهدید به تغییر رژیم از سوی ایالات متحده همراه است. این همان سیاستی است که درباره عراق نیز به کار گرفته شد و با جنگ سال 2003 به افراط گرایید. دولت اوباما تلاش کرد با ایران رفتار دیگری داشته باشد و از سیاست تغییر رژیم دست بردارد؛ به‌همین‌دلیل راه‌حل دیپلماتیک را برپایه سازش به کار گرفت. این تغییر استراتژی با امضای توافق هسته‌ای با ایران به بار نشست؛ هرچند هر توافقی با پیونگ‌یانگ کاملا متفاوت خواهد بود؛ اما این مسیر مطمئنا همان مسیری است که ایالات متحده باید درباره کره‌شمالی نیز دنبال کند. اگر کره‌شمالی ببیند که یک توافق هسته‌ای مهروموم و امضاشده به وسیله یک دولت در ایالات متحده می‌تواند به‌سادگی از طرف یک دولت دیگر در ایالات متحده پاره شود، چه انگیزه‌ای برای عبور از همان راه برایش باقی می‌ماند؟ احترام‌نگذاشتن ایالات متحده به تعهداتش براساس توافق هسته‌ای با ایران، اعتبار این کشور را به‌عنوان یک شریک مذاکره‌کننده از بین می‌برد و به ‌طرزی مؤثر هرگونه تلاش دیپلماتیک با ایران یا کره‌شمالی را محکوم به شکست می‌کند؛ اما درباره روسیه، روسیه نمی‌خواهد ایالات متحده درباره توافق هسته‌ای با ایران برخلاف قوانین عمل کند؛ توافقی که روسیه نیز یکی از امضاکنندگان آن است؛ هرچند در اینجا منافع بیشتری از یک ماه‌عسل دیپلماتیک وجود دارد. توافق هسته‌ای با ایران فرصتی منحصربه‌فرد برای ترامپ است تا روابط بین ایالات متحده و روسیه را با مورد توجه قراردادن نگرانی‌های بلندمدت پوتین درباره سیستم دفاع موشکی ایالات متحده در اروپا بهبود بخشد. پروژه دفاع موشکی اروپایی در بدو امر در چارچوب برنامه‌های هسته‌ای و موشکی ایران توجیه شده بود. روسیه که پیوسته متهم بود مسئله را این‌طور توجیه می‌کند، استدلال می‌کرد که این سیستم دفاعی موشکی می‌تواند بازدارندگی هسته‌ای او را تحت‌الشعاع قرار دهد. در دوران دولت بوش و طرح‌ او برای به‌کارگیری موشک‌های دوربرد در شرق اروپا مسئله همین بوده است. در سال 2009 دولت اوباما چیزی را مطرح کرد که به ‌نظر یک طرح محسوس‌تر می‌رسد. رویکرد فازهای به‌کارگرفته‌شده اروپایی که دست آخر تبدیل به یک سیاست مورد اتکای ناتو شد. همچنان‌که اوباما در آن زمان استدلال می‌کرد سیستم‌های دفاع موشکی اروپایی تنها تا آنجایی ضروری بود که برنامه‌های هسته‌ای و موشکی ایران به‌عنوان یک تهدید واقعی خود را تحمیل می‌کرد؛ هرچند پروژه ضدموشکی ناتو در ماه می ‌با فراهم‌آمدن یک سایت جدید سپر موشکی در لهستان، وارد یک فاز جدید شد؛ اما توافق هسته‌ای به طرزی خاص و ویژه ریسک اشاعه سلاح‌های هسته‌ای را کاهش داده است؛ علاوه‌براین، ایران موشک‌های با برد لازم برای حمله به اروپا که برقراری و توسعه سیستم دفاع موشکی در لهستان را توجیه کند، در اختیار ندارد. روسیه با تهدید کشورهای اروپایی که میزبان اجزاء سیستم دفاعی هستند، به برقراری سیستم موشکی در لهستان پاسخ داده است و این امر به‌شکلی پارادوکسیکال، اروپایی‌ها را ترغیب کرده که به طور فزاینده به طرح‌های قدیمی خود به‌عنوان سپری علیه روسیه بچسبند. دولت جدید می‌تواند با توقف سازوکار سایت غیرضروری لهستان یکی از بزرگ‌ترین موانع مطرح‌شده از سوی پوتین را از میان برداشته و روابط ایالات متحده و روسیه را بهبود بخشیده و تنش‌ها در اروپا را کاهش دهد. به‌عنوان یک محصول جانبی، ایالات متحده می‌تواند 630‌ میلیون دلار پس‌انداز کند و برای دنبال‌کردن گفت‌وگو با روسیه درباره کنترل تسلیحاتی جدید در موضع بهتری قرار داشته باشد. این تنها در صورتی است که طرح توافق هسته‌ای با ایران روشن و مشکلات آن حل شود؛ بنابراین توافق هسته‌ای با ایران نه‌تنها به خاطر خودش، بلکه به‌خاطر پیامدهایش برای دو چالش دیگر هسته‌ای که دولت جدید آمریکا با آن مواجه خواهد شد، حیاتی است. انتخاب پیش‌رو روشن است: توافق هسته‌ای با ایران را به سطل زباله بیندازیم و اجازه دهیم تا دیگر بحران‌های جهانی باعث ایجاد حساسیت شوند یا از توافق هسته‌ای با ایران حفاظت و به حل هر سه مشکل کمک کنیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.