رسانههای آمریکایی از «رکس تیلرسون» به عنوان گزینه نهایی ترامپ برای تصدی وزارت خارجه نام بردند
هوادار پوتین در صدر
دیگر کمترکسی است كه نداند وزیر خارجه ایالات متحده در ساختار تصمیمگیری و مرتبه تأثیرگذاری حتی چند پله بالاتر از معاوناولی رئیسجمهور ایستاده است. بنابراین جای تعجب نیست انتخاب وزیر خارجه دولت «دونالد ترامپ» اکنون به یکی از پرچالشترین مأموریتهای او بدل شده باشد. در این بحبوحه، روزی صحبت از «میت رامنی»، فرماندار سابق ماساچوست و نماینده جریان اصلی جمهوریخواهی و روزی دیگر پای «رودی جولیانی»، شهردار سابق نیویورک و دوست و همکار این میلیاردر نیویورکی، در میان بود. اینها تازه همگی جدای از گزینههای متعدد دیگری مانند «دیوید پترائوس»، ژنرال بازنشسته و رئیس سابق سیا، بودند که هر یک به دلیلی، از پیشینه اختلافات با ترامپ گرفته تا اتهام افشای اسناد محرمانه و مشاوره نهادهای دولتی خارجی، کنار گذاشته شدند. اما در پایان، گزارشها حکایت از آن دارند كه چهلوپنجمین رئیسجمهور آمریکا برای تصدی ارشدترین مقام دیپلماتیک دولتش گزینهای را در نظر گرفته که باید درست به سیاق خودش، با کمترین تجربه سیاسی از دل صنعت و بازار تجارت جهانی بیرون آید تا با چالشهای ریزودرشت واشنگتن در عرصه بینالمللی دستوپنجه نرم کند. رکس تیلرسون، رئیس هیأتمدیره شرکت نفت و گاز اکسونموبیل، که در سالهای گذشته همواره یکی از پردرآمدترین شرکتهای جهانی بوده، همان گزینهای است که به گفته برخی منابع تیم انتقالی ترامپ، در یک هفته گذشته دو مرتبه با رئیسجمهور آتی ایالات متحده در برج ترامپ دیدار داشته و موفق شده نظر او را برای بهدستگرفتن سکان وزارت خارجه جلب کند. دراینمیان، شکی نیست انتخاب تیلرسون 64 ساله که به گفته «جیسون میلر»، سخنگوی تیم انتقالی ترامپ، به احتمال فراوان تا روزهای دیگر رسمی نخواهد شد، سرآغاز جنجالهای زودرس بیشتری برای دولت ترامپ خواهد بود؛ آنهم درست چند روز پس از آنکه سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، مدعی شد کرملین در انتخابات اخیر ریاستجمهوری بهنفع ترامپ مداخله کرده است. دلیل آن نیز واضح و روشن است. تیلرسون در یک دهه گذشته که مدیریت شرکت چندملیتی اکسونموبیل را برعهده داشته، ناچار از معامله با اقصی نقاط جهان بوده است. اما آنچه از همین حالا نگرانی برخی مقامات آمریکایی، چه جمهوریخواه و چه دموکرات را به همراه داشته، همکاریهای ممتد و گسترده با «روسنفت»، بزرگترین شرکت نفت و گاز دولتی روسیه، است که برای مثال، در سال 2011 به عقد قراردادی به ارزش 500 میلیارد دلار برای استخراج منابع نفتی قطب شمال انجامیده بود. دامنه و شدت این همکاریها آن هنگام عیانتر میشود که بدانیم تیلرسون پس از اعمال تحریمهای اقتصادی علیه روسیه از سوی واشنگتن و بروکسل، بهشدت با این طرح به مخالفت برخاسته و خواستار لغو موردی برخی از مفاد تحریمها شده بود. او که یک سال پیشتر نشان دوستی کرملین را دریافت کرده بود، در نشست سالانه شرکتش تحریمهای اعمالی علیه روسیه را زیانبخش دانسته و تأکید کرده بود مقامات آمریکایی و اروپایی باید در تصمیمگیریهایشان، از جمله اقداماتی که پس از مناقشه کریمه و جنگ داخلی اوکراین در پیش گرفتهاند، همه صدمات جنبیای را که به افرادی خارج از دایره تحریم وارد میشود نیز در نظر بگیرند. «مایکل مکفول»، سفیر سابق ایالات متحده در روسیه، روز شنبه گذشته مدعی شده بود تیلرسون نهفقط روابط نزدیک و دوستانهای با «ایگور سیچین»، مــدیرعـامـل روسنفت و معاون سابق نخستوزیر آن کشور، دارد که از دهه 90 میلادی به این سو، جزء حلقه نزدیک یاران پوتین و یکی از افراد ثابت حاضر در فهرستهای تحریمی آمریکا و ایالات متحده بوده است. به اینها اظهارات چندین و چندباره ترامپ در ستایش از پوتین و لزوم احیای روابط دو کشور، به منظور مقابله با تروریسم بینالملل را اضافه کنید تا دریابید چرا سناتور جمهوریخواه، «جان مککین»، سخنرانی روز شنبه خود را در بالتیمور به ابراز نگرانی درباره رابطه تیلرسون با مسکو اختصاص داده بود. او که دوشادوش ترامپ در جمع نیروهای دریایی ارتش ایالات متحده حاضر شده بود، گذشته از همه ضرورتهای تجارت جهانی، اذعان كرد تضاد منافع دو کشور بر سر بحرانهایی مانند سوریه، چشمانداز همکاری با مسکو را بهشدت زیر سؤال برده و مقامات آتی کاخ سفید باید در وهله اول پاسخگوی روابط دور و نزدیک خود با ولادیمیر پوتین باشند؛ نقاط ابهامی که بیتردید در جلسه تأییدیه سنا، دامنگیر تیلرسون خواهد شد. از سوی دیگر، برخی گمانهها حاکی از آن است كه در صورت تأیید تیلرسون به عنوان وزیر خارجه، او احتمالا «جان بولتون»، سفیر سابق ایالات متحده در سازمان ملل را به عنوان معاون خود انتخاب خواهد كرد؛ گزینهای که با نظر به سیاستهای جنگطلبانه و بهویژه موضع سرسختانهاش در قبال ایران که پیش از امضای توافقنامه هستهای، تا سطح پیشنهاد گزینه نظامی نیز پیش رفته بود، دولت ترامپ را در میان آرایش جدید و چهبسا متناقضنمای دوستان و دشمنان جدید بینالمللیاش به سرگیجه خواهد انداخت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.