نکاتی درباره آموزش رایگان و طرح اجباری
سیدحسین مهرآوران . پزشک
در لایحه قانونی اصلاح مواد ۷ و ۸ قانون تأمین وسایل و امکانات تحصیل اطفال و جوانان ایرانی مصوب 26/7/1358 مواد ۷ و ۸ آمده است: دانشجویان و هنرجویانی که «بخواهند» از آموزش رایگان در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی داخل کشور استفاده نمایند؛ مکلفند «برابر» مدتی که از تحصیل رایگان استفاده کردهاند در ایران خدمت نمایند. در صورت استنکاف از انجام تمام یا قسمتی از خدمت مذکور، باید هزینه تحصیلات رایگان را تمام یا به تناسبی که خدمت نکردهاند به دولت بپردازند. دانشجویان و هنرجویانی که «مایل» به استفاده از تحصیلات رایگان نیستند مکلف به پرداخت شهریه و هزینه تحصیلی میباشند. دانشجویان و هنرجویان دانشگاهها، دانشکدهها و مؤسسات آموزش عالی وابسته به وزارتخانهها و مؤسسات عامالمنفعه که برای خدمت در دانشگاهها، وزارتخانهها، مؤسسات و شرکتهای مذکور آموزش میبینند، مکلفند طبق تعهدنامه رسمی که در بدو ورود برابر مقررات مربوط از آنان اخذ میشود؛ تعهدات خود را انجام دهند.
روزهای پایانی پاییز، هرساله، با تعلیقی پراضطراب از جانب دستیاران تخصصی و فوقتخصصی فارغالتحصیل و خانوادههای آنها دنبال میشود؛ انتظاری پرتنش برای نحوه توزیع فارغالتحصیلان تخصصی و فوقتخصصی از جانب وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی جهت «طرح اجباری». در شرایطی که بر مبنای قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی، حدود تعهدات دانشجویان بهرهمند از مزایای تحصیل رایگان بهروشنی آشکار است و فارغالتحصیلان رشتههای گوناگون دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی در مقاطع گوناگون تحصیلی، از مزایای تحصیل رایگان در قبال تعهدات آن بهره میبرند، دانشجویان پزشکی با تعهداتی ناعادلانه در خلال سالهای اخیر، فراغت از تحصیل خویش را انتظار میکشند. دستیاران تخصصی و فوقتخصصی در ابتدای دوره تحصیلی ملزم به ارائه تعهدی هستند که سرنوشت ایشان را در حقیقت در اختیار وزارت بهداشت قرار میدهد. دستیاران به موجب آنچه «آموزش رایگان» خوانده میشود، متعهد میشوند پس از گذراندن طرح اجباری پزشکی عمومی به مدت دو سال- در مناطق عمدتا محروم- (گذشته از تعهد به اشتغال در کشور، برابر زمان هریک از مقاطع تحصیلی عمومی، تخصصی و فوقتخصصی مانند سایر دانشجویان و فارغالتحصیلان مراکز آموزش عالی) «نیم تا دو برابر دوران تحصیل» خود (درحالحاضر دو سال) را در قبال آموزش تخصصی و درنهایت ناباوری دو برابر مدت تحصیل چهار تا شش سال) را در قبال آموزش فوقتخصصی، در هر مکانی که وزارت بهداشت تعیین میکند، به ارائه خدمات بپردازند. در شرایطی که طبق مفاد تعهدنامه تحصیلی، حق اشتغال در طول دوره دستیاری از آنان سلب میشود، آنان متعهد میشوند در صورتی که از ادامه تحصیل (به دلایل آموزشی، انضباطی، انصراف، مرگ یا بیماری) باز بمانند یا از انجام تعهدات استنکاف کنند، دو برابر (و نه برابر) مبلغی که وزارت بهداشت تعیین کند خرج آموزش رایگان آنها کرده است، بهعلاوه خسارات ناشی از انجامندادن خدمات مورد تعهد را به صورت یکجا و بدون هیچگونه قیدوشرطی بازگردانند. اعتراضی که در سالهای اخیر از جانب دستیاران و فارغالتحصیلان متخصص و فوقتخصصی همواره متوجه وزارت بهداشت بوده است و به اشکال گوناگون به مسئولان محترم وزارت، نظام پزشکی و نمایندگان مجلس منعکس شده، آن است كه در هنگامهای که سهم درخور توجهی از بار درمانی بیمارستانهای «بهاصطلاح آموزشی» وزارت بهداشت و درمان - در برابر کمکهزینههایی ناچیز بهعنوان تنها منبع درآمدی دستیاران (کمتر از یکمیلیونو 600 هزار تومان برای دوره تخصصی و برابر یا کمتر از میانگین دریافتی یک پرستار شاغل در بیمارستانهای وزارت بهداشت و درمان برای دوره فوقتخصصی) - بر گرده دستیاران تخصصی و فوقتخصصی است، آیا ارزش کار درمانی آنها در خلال دوره تحصیلی برای وزارت بهداشت و درمان بیشتر است یا هزینه آموزش آنها؟ مفاد این تعهدنامههای نظام آموزشی «انحصاری تخصصی و فوقتخصصی» از طریق وبگاه وزارت بهداشت قابل دسترسی است. اساسا آیا اخذ چنین تعهدنامههایی که با روح قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی درخصوص امکانات تحصیل و مفاد آن منافات دارد، تا چه اندازه قانونی و شرعی است؟ درحالیکه اعتراضات مکرر سالهای اخیر، همچنین درخواستهای «کمپین پیگیری مطالبات دستیاران» و نامههایهای مکتوب فارغالتحصیلان فوقتخصص سال جاری برای حذف/تعدیل تعهد اجباری فوقتخصصی یا امکان خرید آن به وزیر و مسئولان محترم وزارت بهداشت و درمان با پاسخ درخوری همراه نبوده است، بازبینی جدی و عاجل تعهدنامه تحصیلی دستیاری تخصصی و فوقتخصصی پزشکی و حذف/تعدیل تعهدات غیرمنصفانه پزشکان متخصص/فوقتخصص فارغالتحصیل یا در حال گذراندن طرح اجباری؛ مسئلهای است که ضروری به نظر میرسد. اگر به احیای رابطه پزشک و بیمار و حفظ بیشتر حرمت بیماران قائلیم، شرایط فعالیت حرفهای پزشکان و بار عاطفی «طرحهای مکرر اجباری» بر آنان را نمیتوان نادیده انگاشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.