آفتی به نام نگرش سیاسی به نفت
حمیدرضا شکوهی: با گذشت نزدیک به یک هفته از برگزاری نشست ۱۷۱ اوپک، همچنان تحلیل و بررسی ابعاد مختلف آن ادامه دارد. اما آنچه در ایران مشهودتر است، نگرش سیاسی به نشست ۱۷۱ اوپک و تبدیل آن به فرصتی برای تسویهحسابهای سیاسی است. دوقطبیشدن فضای جامعه که در زمان دولت قبل به اوج خود رسید، همچنان ادامه دارد، به گونهای که گویی هیچ نقطه مشترکی بین گروهها و جناحهای سیاسی و بهتبع آن رسانههای متعلق به هر جناح وجود ندارد. اصل موضوع این بود که نشست ۱۷۱ اوپک را میتوان یک موفقیت برای اوپک در یک دهه اخیر در نظر گرفت چراکه پس از سالها، کشورهای عضو اوپک به تصمیمی مشترک رسیدند که همانگونه که پیشبینی میشد، تأثیر مهمی در بازار نفت انرژی داشت. این تصمیم مشترک زمانی حاصل شد که نهتنها میزان عرضه کشورهای عضو اوپک افزایش یافته، بلکه کشورهایی مانند ایران و عراق با موضع عربستان در کاهش تولید مخالف بودند. از سوی دیگر، اختلافات سیاسی ایران و عربستان از سال گذشته تاکنون به بیشترین حد ممکن افزایش یافته و حتی در مقاطعی - ماجرای تعرض به دو زائر ایرانی در حج عمره، فاجعه شهادت صدها نفر از زائران ایرانی در حج تمتع، صدور حکم اعدام شیخ باقر النمر روحانی شیعه از سوی عربستان و حمله به کنسولگری عربستان در مشهد- به سمت تنشهای سنگین پیش رفته و همین امر خوشبینی نسبت به تفاهم ایران و عربستان را در اوپک هم کاهش داده بود. با وجود این، اعضای اوپک به تفاهمی دست یافتند که نهتنها بازار نفت را نجات داد و قیمت نفت را به بالاترین سطح در یکسالونیم گذشته رساند، بلکه بهمثابه تولد دوبارهای برای اوپک در نظر گرفته شد. تصمیم اوپک برای ایران نیز موفقیتی محسوب میشد که نمیتوان با بیتفاوتی از کنار آن گذشت. ایران تنها کشوری بود که مجبور به کاهش تولید نفت نشد. هرچند با افزایش تولید نفت ایران به عدد چهار میلیون بشکه در روز که بیژن زنگنه وعده آن را از قبل داده بود، موافقت نشد اما تولید نفت ایران با توافق اوپک به مرز چهار میلیون بشکه نزدیک میشود و عدد سهمیلیونو ۹۷۰ هزار بشکه در روز، عددی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت. ایران نهتنها از کاهش تولید مستثنا شد، بلکه با تفاهم با اوپک، به گونهای عمل کرد که مخل تصمیم اوپک یا مانعی در جهت تفاهم نهایی اوپک نشود. ضمن اینکه افزایش قیمت نفت، نهتنها برای کشورهایی که تولید خود را کاهش میدهند، تأثیر مثبت خواهد داشت، بلکه برای ایران نیز که مجبور به کاهش تولید نشده بسیار مثبت است. اما نگرش سیاسی در اغلب تحلیلها و موضعگیریها، کاملا آشکار بود. البته این امر صرفا متعلق به منتقدان دولت و وزارت نفت نبود و گاه، شاهد طرح ادعاهای حماسی و غیرکارشناسی از سوی طیف حامی دولت هم بودیم. اما آنچه مشهود بود، طرح برخی ادعاهای غیرکارشناسی با صبغه سیاسی در جهت مخالفت با دولت از سوی افرادی بود که به دلیل سوابق مدیریتی در نفت و حتی اوپک، از آنها انتظار بیشتری میرفت. کار به جایی رسید که برخی منتقدان دولت، بدون توجه به ظرفیت تولید نفت کشور درحالحاضر و در شش ماه آینده که امری آشکار است، زنگنه را متهم به همراهی با اوپک کردند! درحالیکه تصمیم اوپک تنها برای شش ماه معتبر است و البته ایران نیز از پیامدهای مثبت این تصمیم منتفع میشود. به نظر میرسد تنها در ایران شاهد برخورد احساسی، سلیقهای و سیاسی با مسائل کاملا تخصصی آن هم در حوزه انرژی هستیم. حتی دو کشور ایران و عربستان با وجود تنشهای سیاسی فراوان در عرصه دیپلماتیک، هنگامی که پای نفت به میان میآید، با هم همراهی میکنند و حتی برای عکس یادگاری اوپک، کنار یکدیگر قرار میگیرند، اما در ایران، رقبای سیاسی و رسانههایشان، با مسائل تخصصی هم جانبدارانه و از منظری سیاسی برخورد میکنند و این آفتی است که مدتهاست گریبانگیر اقتصاد کشور شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.