چرایی شکست یک زن در انتخابات آمريكا
حمید دهقانی
درباره انتخابات اخیر آمريكا، پرسش این است که چرا بین گزینه بد و بدتر، بدتر انتخاب شد؟و چرا درحالیکه برای اولینبار یک زن، نامزد انتخاباتی یکی از دو حزب اصلی آمريكا شده بود، ناموفق ماند؟ و در نهایت نیز یک نامزد انتخاباتی زنستیز، رئیسجمهور شد؟! برای بررسی این چرایی لازم است به دو عامل مهم که در تاریخ دو قرن اخیر آمريكا، نقش مهمی در جنبشهای اجتماعی و همچنین در انتخابات داشتهاند، پرداخت؛ عامل نژاد و عامل جنسیت. مدافعان برابری نژادی و مدافعان برابری زن و مرد، در گذر تاریخ خواستههای مشترکی داشتهاند و در بیشتر موارد با هم همسو شدهاند، زیرا هر دو از نبود حقوق برابر رنج بردهاند. میدانیم که مدافعان برابری نژادی، در سال ٢٠٠٨ موفق شدند یک فرد سیاهپوست را رئیسجمهور ایالات متحده کنند، پرسش این است که چرا زنان نتوانستند از این فرصت تاریخی خود در انتخابات 2016 استفاده کنند؟ برای فهميدن دقیقتر موضوع، بررسی کوتاه تاریخچه این دو گروه اهمیت دارد. مبارزه زنان در آمريكا به درازای تاریخ استقلال آمريكاست. در همان سالهای نخست استقلال آمريكا ابیگیل آدامز، همسر جان آدامز رئیسجمهور دوم آمريكا، در نامهای خطاب به همسرش مینویسد: «در قوانین جدید که فکر میکنم تصویب آنها لازم باشد، امیدوارم بانوان را به خاطر داشته باشید و درباره زنان از اجداد خود سخاوتمندتر و بزرگوارتر باشید». کاملا آشکار است که از همان آغاز زنانی بودهاند که به برابری حقوق خود با مردان تلاش کردند تا سرانجام در سال ١٩٢٠ به کسب حق رأی برای زنان دست یافتند. پس از آن دوباره در دهههای ٥٠ و ٦٠ میلادی، جنبش برابری حقوق جنسیتی وارد مرحله جدیدی شد. در سال ١٩٥٥ زمانی که رزا پارک از برخاستن از صندلی مخصوص سفیدپوستان خودداری کرد، آغازگر جنبشی شد که مارتین لوترکینگ، رهبری آن را به دست گرفت و در نهایت در سال 1965 سیاهان موفق شدند لایحه حقوق مدنی را تصویب کنند. در حوزه انتخابات، تأثیرگذاری زنان در انتخابات سال ١٩٨٠ جدی میشود؛ زنانی که تا پیش از این تابع رأی مردان بودند، در این دوره به دلیل اهمیت موضوع سقط جنین، مشارکت متفاوتی در مقايسه با مردان داشتند. مدافعان سقط جنین غالبا افراد تحصیلکرده، شهری و زنان جوان بودند، در مقابل این گروه، مخالفان حق سقط جنین قرار داشتند که از نامزدی ریگان حمایت میکردند و متشکل از مردان سفیدپوست، سالمندان و محافظهکاران بودند. در این دور از رقابتها، محافظهکاران پیروز شدند؛ اما شکاف جنسیتی موجود همچنان ادامه پیدا کرد تا در انتخابات 1992 که آن را سال زنان مینامند، به اوج خود رسید. در این سال، زنان بیش از هر زمان دیگری وارد مجلس سنا شدند. ١٩٩٢ سالی است که بیل کلینتون نیز با تکیه بر رأی زنان، رئیسجمهور میشود، او در ١٩٩٦ نیز با تکیه بر رأی زنان پیروز میشود و از این پس در غالب انتخاباتها شاهد آن هستیم که هرکس پایگاه رأی زنان را داشت، توانست کرسی ریاستجمهوری را نیز به دست آورد. در سال ٢٠٠٤ اگر جان کری به میزانی که ال گور در سال 2000 رأی زنان را داشت، رأی آنها را به دست میآورد، میتوانست پیروز انتخابات باشد. در سال ٢٠٠٨ نیز اوباما با تکیه بر رأی زنان پیروز شد. اما پرسش همچنان این است که چرا بیل توانست، اما هیلاری نتوانست؟! چرا اغلب نامزدهای مرد دموکرات توانستند رأی اکثریت زنان را داشته باشند، اما هیلاری که خود زن بود، نتوانست رأی قاطعی از زنان به دست آورد. رأی زنان به هیلاری 54 درصد بود؛ درحالیکه برای یک زن نامزد انتخابات ریاستجمهوری، انتظار بیشتری میرفت! 88 درصد سیاهان به کلینتون رأی دادند؛ چرا این رأی قاطع را زنان ندادند؟ بسیاری از زنان آمريكایی میگفتند از اینکه یک زن نامزد نهایی یک حزب اصلی آمريكا شده، خوشحالاند، اما چرا هیلاری؟ در این دوره شک و تردیدی که در زنان و اقشار مدافع برابری جنسیتی ایجاد شد، مقدمات شکست نامزد مدافع حقوق زنان و در مقابل نامزد زنستیز را فراهم کرد. به نظر میرسد شک و تردیدی که در ٢٠٠٨ برای حمایت از اوباما دیده نمیشد، در ٢٠١٦ تقریبا همهگیر شد و در نتیجه در این دور از رقابتها، آرمانگرایی مدافعان برابری جنسیتی، عامل مهمی در ناکامی آنها شد. اما زنان در عرصه انتخابات با مسائلی درگیر هستند که امکان شکست آنها را بیشتر میکند؛ از جمله مواجهشدن با دوگانگیهای زنانگی/مردانگی. از آنجایی که خالق عرصههای انتخاباتی، ذهن مردانه است؛ رقابت، اقتدارگرایی و خشونتورزی در میدان سیاست حاکم است؛ بنابراین، در این عرصه، زنان که کمتر تمایل به اقتدارگرایی و رقابت شدید و تخریب دیگری دارند، دچار دوگانگی میشوند. از سویی ویژگیهای زنانه آنها میطلبد که آرام، مهربان و لطیف عمل کنند؛ اما از سوی دیگر، میدان سیاست، مملو از رقابتورزی، اقتدارگرایی و تخریب است. زنان در عبور از این دوگانگی گاهی ناکام میمانند. پژوهشی درباره عکسهای تبلیغاتی کاندیداهای زن و مرد در انتخاباتهای آمريكا از سال 1990 تا 2002 نشان میدهد تصاویر زنان در توصیف بیوگرافی خود، بیشتر در کنار مردانی همچون شوهر یا پدرانشان دیده میشود؛ درحالیکه مردان در تبلیغات انتخاباتی خود، غالبا تنها و مستقل هستند. در این عکسها، تبلیغات منفی مردان علیه نامزدهای رقیب خود، بیشتر از زنان است و زنان در تبلیغات خود حملات کمتری نسبت به سایر نامزدها داشتهاند. در تصاویر یادشده مردان با لباسهای راحتتر و غیررسمی، مانند لباس آستین کوتاه یا جین دیده میشوند. برخی از زنان برای آنکه برچسب زنانگی و ناتوانبودن به آنها نخورد، در عکسها برخلاف واقعیت درونی خود تلاش کردهاند خود را سرسختتر و خشنتر نشان دهند؛ برای نمونه در انتخابات فرمانداری میشیگان در سال 2002 یکی از نامزدهای زن دموکرات عکسی از خود و محمدعلی کلی، تبلیغ میکند تا این پیام را برای رأیدهندگان در پی داشته باشد که او نیز همچون مردان مبارزهکننده خوبی است. زنان سیاستمدار برای آنکه تفکرات کلیشهای جامعه را قانع کنند و نشان دهند در جنگ و مسائل امنیتی، همچون مردان به اندازه کافی از خشونت و بیرحمی برخوردارند، ناچارند برخلاف ویژگیهای نوعدوستانه خود، این پیام را به رأیدهندگان مخابره کنند که ما نیز میتوانیم در زمان و مکان مناسب جنگ و خونریزی به راه اندازیم. به همین خاطر، برخی حمایت کلینتون از جنگ عراق را در همین راستا توجیه میکنند. بسیاری، یکی از دلایل شکست او در سال 2008 در برابر اوباما را حمایت او از جنگ عراق میدانند. در رقابتهای انتخاباتی ٢٠١٦ نیز هیلاری بین اینکه چقدر زنانه باشد یا مردانه دچار دوگانگی بود. بارها ترامپ او را محکوم به نداشتن شایستگی برای بهدستگرفتن فرماندهی کل قوا میکرد. بخشی از جامعه به هیلاری کلینتون رأی ندادند؛ چون همین پیشفرض را داشتند که او به عنوان یک زن ممکن است شایستگی لازم را نداشته باشد. این پیشفرضی است که در بخش سنتی جامعه همچنان وجود دارد و سرانجام یکی از دلایل ناکامی کلینتون شد. پایینبودن میزان مشارکت در انتخابات نسبت به دو دهه اخیر نیز تأثیر مهمی بر شکست نامزد دموکراتها داشت. غالبا زمانی که میزان مشارکت مردم پایین باشد، احزاب تحولخواه هم رأی کمتری خواهند داشت. اگر در مجموعه نظام سیاسی، غلبه برای یک جنس، یک گروه سنی یا قومی باشد، آن نظام سیاسی نمیتواند برآورد و انعکاس عادلانهای از جامعه خود باشد. وجود افراد از دو جنس، گروههای سنی متفاوت و گروههای قومی متنوع، امکان تصمیمگیری عادلانهتر و مناسبتری را به همراه خواهد داشت. در جهان امروز، حضور پررنگتر زنان در رقابتهای انتخاباتی و در نهادهای سیاسی میتواند مقدمات تصمیمگیریهای مناسبتر برای همه اقشار جامعه را فراهم کند و راه برونرفت از میزان بالای خشونت و جنگورزی در جهان امروز حضور مستقلتر و پررنگتر زنان در نهادهای مختلف سیاسی است. نظامهای عاری از حضور مستقل زنان مانند داعش و طالبان، بهترین شاهد مثال هستند. نظامی که در آن حتی یک زن تأثیرگذار دیده نمیشود، فضا و ساختار مناسبی برای ترویج خشونت و جنگطلبی ایجاد میکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.