|

الفباي ترجمه

پارسا شهري: «در سردي‌ي دَمْدَماي مرگ كه بودم، آخرين/ بار انگار، به چيزها نگاه مي‌كردم، تيز./ به برخوردِ فاني‌ي اين نگاهِ يخ، هر چه اساسي نبود ناپديد شد./ ولي در همه باز هم كندوكاو مي‌كردم،/ به هواي اين‌كه ازان ميانه چيزي برگيرم/ كه مرگ هم نتواند رِشت./ همه نازكي گرفتند، و آخرش فروكاستند/ به يك‌ جور الفبايي، ولي چه الفبايي، كه مي‌توانست به دردِ آن دنيا بخورد، هر/ دنيايي كه باشد./ پس، سبُك مي‌شدم از بيمِ اين‌ كه مبادا/ گوي خاك را، كه مأوايم بود، دُرُسته از/ گلوم در آرند./ دل-آورده ازين دست-آورد، در بحرش/ مي‌رفتم، نامقهور، آن گاه كه، با بازگشتِ/ خون و رضا به سرخرگچه‌ها و سيارگها،/ بالا مي‌شدم، آرام آرام، دوباره از دامنه‌ي/ بازِ زندگي» (هانري ميشو). بيژن الهي در كندوكاوِ شاعرانه خود، در نگاه‌كردن تيز به هرآنچه پيرامونش بود، به ترجمه نيز پرداخت. سراغِ متن‌ها و شاعراني رفت كه يا سرشناس بودند و به نظرگاه او نزديك، يا خود را در نسبت نزديكي با آنها مي‌دانست از لحاظ تفكر و طرز شعري. آرتور رمبو و هانري ميشو از اين دست شاعراني بودند كه او نخستين بارها چند دهه پيش دفتر شعرهايي از آنها ترجمه كرده و اينجا آنجا به چاپ رسانده بود، و اينك آخرين كتاب‌هايي است كه از الهي در مجموعه آثار او از سوي نشر بيدگل منتشر شده است. «اشراق‌ها: اوراق مصور آرتور رمبو» و اخيرا نيز «مُستَغلاتِ» هانري ميشو. مانند بسياري ديگر از آثار الهي كه دربندِ طبع‌شان بود يا نبود، ترجمه اشعارِ منثور رمبو نيز ماجرايي دور و دراز دارد. بيژن الهي اين دفتر را سال‌هاي پنجاه ترجمه كرد اما چاپ آن تا سال شصت‌ودو به تأخير افتاد. و با فاصله‌اي بعيد سال گذشته تجديدچاپ شد. الهی به‌ سياقِ غالب ترجمه‌هايش جز ترجمه شعرها، مقدمه يا مؤخره به قلم يا انتخاب خودش نيز در كتاب مي‌آورد كه جهانِ شاعر را به تصوير مي‌كشد. در «اشراقها» نيز او مقدمه‌ای درباره زندگی و آثار رمبو نوشته است و البته متني نيز در باب چگونگی ترجمه‌ خودش از شعرها. كتاب اخير او، «مستغلات» نيز ازجمله ترجمه‌هاي الهي در سال‌هاي پنجاه است كه بار نخست به‌سال پنجاه‌وسه به چاپ مي‌رسد اما به پخش نمي‌رسد و سرانجام در پنجاه‌ونُه با نام «ساحت جواني» به قالب كتاب درآمده، به كتابفروشي‌ها راه مي‌يابد. سال بعد بيژن الهي عنوانِ كتاب را به «مستغلات» تغيير مي‌دهد و مي‌نويسد در چاپ‌هاي بعد عنوان چنين باشد. در اين كتاب نيز الهي روايات و آرايي بر شعرِ ميشو آورده است كه هم به‌طور خاص به پنج شعرِ اين دفتر مي‌پردازند و هم جهان شعري ميشو را ترسيم مي‌كنند. دو متن از ريچارد المن و ژرژ پوله، هر دو از ناقدان مطرح ادبي، مؤخره‌هايي‌اند كه الهي انتخاب و ترجمه كرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.