|

بازاریابی شبکه‌ای، یک فرصت

نجمه فرزانه. کارشناس بازاریابی شبکه‌ای

پدیده نوین بازاریابی شبکه‌ای (network marketing) به یک نظام توزیع قدرتمند کالا و یکی از جذاب‌ترین الگوهای کاری و درآمدزایی در اقتصاد نوین تبدیل شده؛ بنابراین شناخت این پدیده ناگزیر به نظر می‌رسد. این صنعت حدود پنج سال است که در کشور ما فعالیت دارد. البته پیشینه تاریخی و علمی بازاریابی شبکه‌ای در کشورهای توسعه‌یافته بیشتر است و بیش از ٥٠ سال از به‌وجودآمدن آن در دنیا می‌گذرد. پس از گذشت سال‌ها از این موضوع، کشور ما نیز در سال ۱۳۸۸ با تلاش و درایت وزارت صنعت، معدن و تجارت آیین‌نامه‌ای براساس موضوع تبصره ماده ۸۷ قانون نظام صنفی تدوین و تصویب کرده است. از شهریور سال ۱۳۹۰ نیز برای هشت شرکت مجوز توزیع کالا به روش بازاریابی شبکه‌ای صادر شد و این شرکت‌ها به طور رسمی فعالیت خود را آغاز کردند. اطلاعات مربوط به شرکت‌های توزیع شبکه‌ای ایران در سایت یادشده موجود است. امروزه مزایای استفاده از سیستم فروش شبکه‌ای بر هیچ‌کسی پوشیده نیست و دلایل بسیاری برای توجه به این موضوع وجود دارد. براساس اطلاعات علمی و آمار جهانی، بازاریابی شبکه‌ای می‌تواند به منظور افزایش رونق اقتصادی و ایجاد اشتغال به‌کار گرفته شود. از دیدگاه تحلیل اقتصادی، بازاریابی شبکه‌ای که به‌تازگی بازارسازی شبکه‌ای نیز نامیده می‌شود، با حذف واسطه‌ها کمک درخورتوجهی به تولیدکنندگان داخلی و همچنین بازار مصرف می‌کند. درحال‌حاضر یکی از مشکلات عمده سیستم تولید و فروش در کشور ما این است که بازاری مناسب برای فروش محصولات وجود ندارد و بیشتر کارخانه‌ها برای بازاریابی و فروش محصولات خود با مشکل جدی مواجه هستند. درواقع خان اول مسائل و مشکلات مربوط به تولید است که در بیشتر کشورهای کمترتوسعه‌یافته در درجه نخست به این مسئله توجه می‌شود و خان دوم بازاریابی و فروش تولیدات؛ اما کشورهای توسعه‌یافته‌تر ابتدا بحث بازاریابی و بازارسازی را موردتوجه قرار می‌دهند و سپس به بحث تولید می‌پردازند. به عنوان مثال، کشور چین ابتدا پژوهشگران خود را به کشورهای دیگر می‌فرستد تا بازار آنها و کالاهایی را که در آن کشورها مصرف می‌شود، بررسی کنند و پس از اطمینان از وجود تقاضا و بازار برای فروش، اقدام به تولید می‌کند. بازاریابی شبکه‌ای بازارسازی و ایجاد تقاضا را به دنبال دارد. با افزایش تقاضا و فروش محصولات داخلی (شرکت‌های بازاریابی شبکه‌ای تولیدکننده)، کارخانه‌های ایرانی توسعه پیدا می‌کنند و عوامل تولید داخلی به‌ کار گرفته می‌شوند و به‌تبع آن با افزایش اشتغال، رونق تولید حاصل خواهد شد. علاوه ‌بر این در سیستم توزیع کالا (شبکه‌های فروش) نیز اشتغال‌زایی فراوانی به وجود می‌آید. آمار جهانی نشان می‌دهد امروزه بیش از صد‌ میلیون نفر در دنیا به صورت پاره‌وقت یا تمام‌وقت در این سیستم‌ها مشغول فعالیت هستند و از خدمات بازاریابی شبکه‌ای استفاده می‌کنند. این روش قدرتمند باعث افزایش رقابت در بخش صنعت شده و به‌مرور افزایش کیفیت کالاهای تولید داخل را به‌دنبال دارد و به‌تبع آن راه صادرات هموار خواهد شد. در آینده‌ای بسیار نزدیک، محصولات تولیدی کشورمان می‌توانند در بازارهای جهانی توزیع شوند و ارزآوری زیادی داشته باشند؛ البته با هزینه بسیار بسیار پایین. چراکه کار نشان‌سازی را شبکه‌های فروش متشکل از شهروندان کشورهای مقصد به عنوان بازاریاب انجام می‌دهند. درحال‌حاضر شرکت‌های موفق زیادی در دنیا از طریق بازاریابی شبکه‌ای محصولات خود را توزیع و سود بسیاری عاید خود و کشورشان می‌کنند؛ ازجمله این شرکت‌ها می‌توان به Amway آمریکا اشاره کرد که در سال ۲۰۱۴ میلادی درآمدی افزون ‌بر 11.8 میلیارد دلار داشته است. در آسیا در سال‌های اخیر، کشورهای چین، کره و ژاپن بیشترین میزان فروش از طریق بازاریابی شبکه‌ای را داشته‌اند. در صورتی که این صنعت در ایران حمایت شود، می‌تواند سهم درخورتوجهی از بازار خاورمیانه، آسیا و حتی اروپا را در دست گیرد و جایگاه خود را در این بازارها تثبیت کند. با توجه به شرایط رقابتی که در بازارهای خارجی وجود دارد، توجه و حمایت بیش از پیش مسئولان به این موضوع، بسیار مهم و ضروری به نظر می‌رسد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.