گزارش نشستی با طراح مطرح سوئیسی
یک روز ویژه با «ملک ایمبودن»
ملیحه صحراگرد
«ملک ایمبودن»، طراح و عکاس شناختهشده سوئیسی که به دعوت بنیاد ممیز و به مناسبت برگزاری یازدهمین مراسم سالگشت زندهیاد استاد «مرتضی ممیز»، به تهران آمده بود، در جمع دوستدارانش در مدرسه ویژه حضور یافت. در این نشست مجید عباسی و آریا کسایی به گفتوگو و نقد و نظر با وی پرداختند. این دومین حضور «ملک ایمبودن» پس از ۱۲ سال در ایران است. ملک ایمبودن از فعالیت در سه زمینه طراحی پوستر، طراحی کتاب و عکاسی گفت و اینکه اغلب آثارش هم از ترکیب این سه هستند. او ابتدا تحصیلاتش در زمینه معماری داخلی بود و چند سال بعد در زمینه طراحی گرافیک به تحصیلاتش ادامه داد. او در بازل و میلان چندسالی مشغول به کار بود و به سبب همین فعالیت بر زبان ایتالیایی نیز مسلط شد. پس از دو سال به سوئیس بازگشت و فعالیتش را در آنجا از سر گرفت. ملک ایمبودن در دانشگاههای گوناگون مانند برن، لوتسرن و زوریخ تدریس میکند. او تاکنون برای سخنرانی به پکن، تایپه، مسکو، نیویورک، پاریس، برنو، کراکوف و تهران دعوت شده است. علاوه بر این، به عنوان استاد میهمان در رشتههای عکاسی و طراحی گرافیک برای مدت زیادی در کارلسروهه تدریس کرده و از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۷ نیز استاد میهمان در رشته عکاسی و طراحی گرافیک در دانشگاه هنر برلین بوده است. ملک ایمبودن در خانه پدر کشاورزش در شهر بوخس در مرکز سوئیس، که با کوههای سرسبز و زیبا احاطه شده، زندگی میکند. نمایش آثارش را با اولین پوستری که با موضوع حفاظت از جنگل طراحی کرده بود آغاز کرد و درادامه به بررسی آثارش و پاسخ به سؤالات حاضران پرداخت. ایمبودن درادامه به نمایش دو مجموعه زیبا و بسیار خاص از عکسهایش پرداخت، اولین مجموعه حاصل 20 سال عکاسی از افرادی بود که در اطراف او زندگی میکردند و دیگری حاصل 30 سال عکاسی از طراحان گرافیک با ملیتهای مختلف از اقصی نقاط دنیا بود؛ طراحانی از کره، هلند، چین، آلمان، سوئیس و دیگر کشورها. دراینبین عکسهایی از طراحان ایرانی مانند مرتضی ممیز، رضا عابدینی و مجید عباسی نیز به چشم میخورد. این مجموعهها در قالب نمایشگاه و کتاب در کشورهای مختلف به نمایش درآمدهاند. درادامه گفتوگو و پرسش و پاسخ ایمبودن به تأثیر عکاسی در کارهایش پرداخت و اینکه در ابتدا به طراحی و حاصل عکسهایی که میگیرد نمیاندیشد و پس از پایان کار با کنار همقراردادن آنها به اقتضای دغدغه و پروژهاش از آنها استفاده میکند. پیشنهاد او به دانشجویان هنر همیشه این است که از فرهنگ خودتان بیاموزید، آن را بشناسید و از آن محافظت کنید. کشور ایران یا کشور سوئیس هر کدام فرهنگ متفاوت خود را دارند و نباید این تفاوتها از بین برود، بلکه با شناخت آنها باید به این فرهنگها ارج نهاد و به آنها وفادار ماند. مجید عباسی با اشاره به سبک و سیاق خاص سوئیسی، از میزان تأثیرپذیری ایمبودن از این سبک پرسید و اینکه آیا ویژگی این سبک بیشتر در شیوه تفکر است یا در اجرای کارها؟ ایمبودن در پاسخ گفت: سبک سوئیسی برای من مهم است و همیشه از طراحان برجستهای همچون نیکلاس تراکسلر، امی رودر و آثار آنها تأثیر گرفتهام اما هنگام کار آنچه برای من بیشتر حائز اهمیت است، این است که دغدغههایم را با چه روشی بیشتر و بهتر میتوانم نشان دهم. گاه تصویرسازی، گاه عکاسی و گاهی هم فونت، مهم پرداخت بهتر و ارتباط هرچه بیشتر با موضوع است نه سبک یا تکنیکی که از آن استفاده میکنم. او در ادامه به دهه 20 و نقطه آغاز سبک سوئیسی اشاره کرد و گفت: طراحان آن دوره بسیار به اشکال هندسی علاقهمند بودند و به مرور زمان این سبک کاملتر شد، تا دهه 50 که شهرت جهانی پیدا کرد و همه را تحتتأثیر قرار داد. مینیمالیسم و سادگی اجزا و خطوط، از ویژگیهای بارز آن بودند ولی همزمانی آن با هنر پاپ باعث متمایزترشدنش شد. تنوع رنگ و شلوغی سبک پاپ در کنار سادگی و کمینهگویی در جزئیات سبک سوئیسی تضاد و تأثیرگذاری ویژهای را میساخت. آریا کسایی با توجه به تجارب ملک ایمبودن در زمینه برگزاری نمایشگاههای گوناگون و اهمیت فرهنگی این کار از چگونگی مراحل و روند مواردی مانند نوشتن متن مقدمه کتاب، چیدمان نمایشگاه، تأمین هزینهها یا حتی انتشار کتاب نمایشگاه پرسید. ملک ایمبودن در پاسخ از جایگاه ویژه و اهمیت برگزاری اینگونه پروژهها سخن گفت و بهعنوان نمونه به نمایشگاه عکسهای مارتین ایمبودن اشاره کرد و از تأثیر اطلاعرسانی و شناساندن یک هنرمند گمنام به جامعه هنری سخن گفت. از دیدگاه ایمبودن اینگونه پروژهها و برگزاری نمایشگاههایی از ایندست همیشه میتوانند به منابعي الهامبخش و تأثیرگذار تبدیل شوند. او در ادامه گفت: مارتین ایمبودن ابتدا یک عکاس گمنام بود و از مجموعه آثارش فقط در سال ۱۹۳۵ یک نمایشگاه برگزار شده بود، سپس کل آثار را با هدف نگهداری به یک مجموعه خصوصی در پاریس سپردند و دیگر به نمایش گذاشته نشده بود، تا اینکه در دهه 90 آن مجموعه به یک موزه شناختهشده در سوئیس داده شد. مدتی بعد یک دانشجو در یک تحقیق دانشگاهی به بررسی برخی از آن عکسها پرداخت و نمونه اولیه کتاب عکسها را به من نشان داد. مشاهده آن عکسها من را بسیار تحتتأثیر قرار داد و تصمیم به برگزاری نمایشگاه و همچنین طراحی و چاپ کتابی برای نمایش آن مجموعه گرفتم که اتفاقا استقبال زیادی هم از آن شد. درادامه با توجه به تجارب ملک ایمبودن در زمینه تدریس و آموزش سؤالاتی در ارتباط با شیوه و متدهای آموزشی و میزان اهمیت مراحلی مانند ایدهپردازی، تایپوگرافی و طراحی در مدارسی همچون مدرسه لوتسرن سوئیس پرسیده شد. به مناسبت برگزاری یازدهمین مراسم سالگشت زندهیاد استاد «مرتضی ممیز» از تاریخ ۵ تا ۱۲ آذر در نگارخانه «مرتضی ممیز» خانه هنرمندان ایران اتودها و طرحهای اولیه برخی از نشانههای طراحیشده او و همچنین در نگارخانههای «زمستان» و «پاییز» پوسترهای ملک ایمبودن و در نگارخانه «میرمیران» گزیدهای از آثار شاگردان ایمبودن به نمایش درآمد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.