دیدار رئیسجمهور با «بوگدانف»
نمایندگان «پوتین» یکی پس از دیگری در تهران
شرق: نمایندگان «ولادیمیر پوتین» یکییکی به تهران میآیند و همکاریهای ایران و روسیه پرشتابتر از قبل پیگیری میشود. «لاورنتیف»، نماینده ویژه رئیسجمهوری روسیه در امور خاورمیانه، روز گذشته سفری چندساعته به تهران داشت و با حسن روحانی، رئیسجمهوری و علیاکبر ولایتی، مشاور مقام معظم رهبری در امور بینالملل، ملاقات کرد و رفت. فردا هم «میخاییل بوگدانف»، نماینده ویژه پوتین و معاون وزیر امورخارجه روسیه، خواهد آمد تا با حسین جابریانصاری همتای ایرانی خود درباره آخرین تحولات منطقه از جمله بحران سوریه گفتوگو و رایزنی کند. سفری که حمید ابوطالبی، معاون سیاسی دفتر رئیسجمهور، پنجشنبه گذشته در تویيتر خود درباره آن نوشت؛ او با اشاره به مذاکره تلفنی اخیر رؤسای جمهور ایران و روسیه و اثرات مثبت آن رایزنی، نوشت: «پس از سفر اخیر وزیر خارجه و مقامات امنیتی ترکیه، پوتین هم بهزودی نمایندهای ویژه به تهران خواهد فرستاد؛ گامی بلند در هماهنگی سیاسی- امنیتی منطقه». این سفرها و رایزنیهاي تلفنی نشان میدهد مقامات دو کشور به صورت جدی خواستار توسعه مناسبات و تأثیرگذاری در منطقه هستند؛ بر این موضوع علیاکبر ولایتی، رئیس مرکز استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز تأکید ميكند؛ او روز گذشته در ملاقات با «لاورنتیف»، نماینده ویژه پوتین، گفت: «شرایط جدید منطقه و جهان به ما یادآوری میکند روابط ایران و روسیه باید دائما روبه پیشرفت باشد». ولایتی و نماینده پوتین هر دو بر این باور بودند که دیگر بازیگران بینالمللی از توسعه روابط ایران و روسیه خوشحال نیستند و در مسیر آن سنگاندازی میکنند. احتمالا اشاره هر دو مقام مسئول به نگرانیهای مقامات آمریکایی درباره فروش تسلیحات روسی به ایران بوده است. به یاد داریم وقتی که «ویکتور آزیوروف»، رئیس کمیته دفاع و امنیت شورای فدراسیون روسیه، با بیان اینکه «روسیه و ایران در حال مذاکره درباره قراردادی نظامی به ارزش ۱۰ میلیارد دلار هستند»، گفت: «براساس این قرارداد، روسیه تانکهای تی -۹۰، تجهیزات توپخانه، هواپیما و هلیکوپتر به ایران ارسال خواهد کرد»، آمریکاییها با استناد به قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد، (این قطعنامه محدودیتهایی برای عرضه، فروش یا انتقال مستقیم یا غیرمستقیم هرگونه تکنولوژی نظامی به ایران یا تأمین مالی و آموزش مرتبط با تکنولوژی جدید را مشخص کرده است) درباره افزایش توان نظامی ایران ابراز نگرانی کردند و یک مقام کاخ سفید در گفتوگو با پایگاه خبری «واشنگتن فریبیکن» گفت: «دولت اوباما از مذاکرات تسلیحاتی جدید اطلاع داشته و از طریق کانالهای دیپلماتیک مخالفت خود را با این مسئله بیان کرده است». او همچنین گفت: «ما آن گزارشها را دیدهایم و از هر دو طرف (ایران و روسیه) خواستهایم اطمینان دهند به مفاد و تعهدات خود در قطعنامه ٢٢٣١ که شامل ارائهدادن برخی سیستمهای نظامی خاص به ایران است، پایبند هستند. ما همچنان از افزایش توان نظامی ایران نگران هستیم و آن را ابراز نیز میکنیم». شاید منظور ولایتی از اینکه به لاورنتیف گفت «بسیاری علیه روابط دو کشور تلاشهایی کردند که بینتیجه بود» و منظور لاورنتیف از اینکه تأکید کرد: «دشمنان ما تلاش کردند و بازهم تلاش میکنند روابط ما با ایران را به هم بزنند که البته موفق نخواهند شد» همین مسائل بوده باشد. همکاریهایی بهنفع منطقه نماینده ویژه پوتین روز گذشته، حسن روحانی، رئیسجمهوری کشورمان را دید و گزارشی از آخرین رایزنیهای انجامشده و تحولات میدانی در سوریه ارائه کرد. او از اینکه اعتماد میان دولت و ملت ایران و روسیه چقدر برای پوتین ارزش دارد سخن گفت و با تأکید بر اهمیت تقویت همفکری و همکاری تهران -مسکو در مسائل منطقهای و جهانی، گفت: «موضع روسیه در قبال برجام موضعی ثابت و مستحکم است و هیچ دلیلی برای تضعیف آن وجود ندارد». روحانی نیز از روند روبهگسترش روابط دو کشور در حوزههای دوجانبه، منطقهای و بینالمللی ابراز خرسندی کرد و گفت: «بیتردید همکاریهای دو کشور در مسائل دوجانبه به نفع دو ملت و در مسائل منطقهای بهنفع صلح و ثبات منطقهای خواهد بود». او همچنین به مسئله ترورسیم پرداخت و آن را خطری بزرگ برای منطقه و جهان توصیف کرد. رئیسجمهوری کشورمان با تأکید بر ضرورت ادامه همفکری و همکاری تنگاتنگ ایران و روسیه در سوریه برای مبارزه با تروریسم گفت: «همفکری و همکاری خوبی که میان تهران - مسکو در این عرصه وجود دارد، تا تحقق هدف نهایی که ریشهکنشدن تروریسم و برقراری صلح و ثبات کامل در منطقه است، ادامه مییابد». بیشترین همکاریهای ایران و روسیه برای مقابله با تروریسم حول محور بحران سوریه انجام شده است و روحانی روز گذشته یک بار دیگر تأکید کرد: «موضوع سوریه از طریق مذاکره سیاسی و احترام به اراده مردم که تصمیمگیر اصلی و نهایی درباره آینده سوریه هستند و همچنین حفظ تمامیت ارضی آن کشور قابل حل است». به گفته او، حمایت از مردم غیرنظامی و کمک به آوارگان و مردم آسیبدیده از جنگ، یک ضرورت انسانی است و نباید برای آن از هیچ تلاشی فروگذار کرد. نگرانیهای مجلسیان همکاریهای ایران و روسیه برای مقابله با تروریسم و حل بحران سوریه در ماههای اخیر آنقدر توسعه یافت که شاهد بودیم با وجود مخالفتها و سروصداهای داخل ایران، روسها اجازه یافتند از پایگاه هوایی نوژه استفاده كنند و در سه پرواز مواضع داعش در سوریه را هدف بگیرند. برخی از نمایندگان مجلس به این مسئله اعتراض کردند و آن را مغایر اصل 146 قانون اساسی دانستند. سردار حسین دهقان، وزیر دفاع کشورمان که از «بیمعرفتی روسها» به خاطر رسانهایکردن این همکاریها دلگیر بود، نیز با لحنی تند گفت این تصمیمگیری دراینباره به عهده مجلس نیست؛ البته کمی بعد با یک نامه عذرخواهی از دل مجلسیها درآورد و جلسه علنیای که نمایندگان مجلس برای بررسی مسئله (حضور جنگندههای روسی در نوژه) خواستار آن بودند، برگزار نشد و به قول بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت خارجه، همکاریهای نظامی دو کشور «عجالتا» پایان یافت. چند روز بعد علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی از امکان ازسرگیری این همکاریها سخن گفت و در رسانههای روسیه بارها درباره این احتمال نوشتهاند. همین چند روز قبل نیز رئیس کمیته فدراسیون روسیه بار دیگر از احتمال بازگشت به نوژه سخن گفت و وزیر دفاع کشورمان تأکید کرد که هر نوع همکاری لازم باشد، با روسیه انجام میدهیم. اکنون که مقامات ایران و روسیه بار دیگر بر ضرورت این همکاریها تأکید میکنند و سفرها و رایزنیها فشردهتر از قبل انجام میشود، بار دیگر نگرانیهایی از سوی مجلسیها ابراز میشود؛ بهعنوان مثال عزتالله یوسفیانملا، نماینده آمل در مجلس شورای اسلامی، گفت: «هر کاری که لازم باشد در همکاری با روسیه برای مبارزه با داعش انجام شود؛ باید مطابق با قانون اساسی کشور باشد». او تأکید کرد که «ما نمیتوانیم قانون اساسی را نقض کنیم، با این بهانه که هدف خاصی داریم؛ مگر اینکه مقام معظم رهبری تصمیمی را اتخاذ کنند» و «وزیر دفاع حق شکستن قانون اساسی را ندارد و اگر این کار تنها با تصمیم وزیر دفاع انجام شود، قطعا مجلس با این اقدام برخورد خواهد کرد». این نماینده مجلس در حالی به ضرورت اجازه رهبری دراینباره اشاره میکند که به یاد داریم بعد از جاروجنجالهای شهریورماه درباره حضور جنگندههای روسی در پایگاه هوایی همدان، مسعود پزشکیان، نایبرئیس مجلس شورای اسلامی، گفته بود «بدون اجازه رهبری امکان ندارد بمبافکنهای روسیه توانسته باشند از پایگاه هوایی نوژه در همدان استفاده کنند». موانع فروش تسليحات به ایران استفاده جنگندههای روسیه از پایگاه هوایی نوژه تنها شکل از همکاریهای نظامی دو کشور نیست و خرید تسلیحات از روسیه دیگر موضوع درخور توجه است؛ معاملهای که مورد انتقاد غربیها بهويژه آمریکا است و حتی خود روسها نیز در شرایط کنونی آن را ممکن نمیدانند. به گزارش منابع روسی، ولاديمیر کوژین، معاون رئیسجمهوری روسیه، دیروز دراینباره گفته بود «ایران تاکنون درخواستهای بسیار زیادی برای خرید جنگافزارهای تهاجمی به مسکو ارائه داده و در شرایط کنونی فروش اینگونه جنگافزارها به ایران مذاکرهكردني نیست». او علت این محدودیت را تحریمهایی عنوان کرده که همچنان علیه جمهوری اسلامی اعمال میشود. این مقام روس در حالی این مطلب را گفته که هفته گذشته وزیر دفاع کشورمان خرید جنگندههای چندمنظوره سوخو 30 را تکذیب کرده بود. بههرحال اظهارات اخیر معاون رئیسجمهوري روسیه میتواند نشانهای از نزدیکی مواضع روسیه و آمریکا در دوران ترامپ باشد. مذاکرات دیروز و فردای مقامات جمهوری اسلامی با روسیه نیز میتواند به شکل تازهای از همکاریهای منطقهای درباره سوریه منجر شود. رجب طیب اردوغان و پوتین این روزها چندین بار به صورت تلفنی گفتوگو کردهاند و همانطور که حمید ابوطالبی اشاره کرده بود، اکنون نوبت به مذاکرات ایران و روسیه رسیده است. روسیه، ترکیه، آمریکا و دیگران میدانند که مسئله سوریه بدون جلب نظر و حمایت ایران حل نخواهد شد و ازهمینرو رایزنیهای پیدرپی در جریان است. حال باید منتظر ماند و دید که حاصل سفر مقامات روسی به ایران چه خواهد بود. بوگدانف مانند مذاکرات شهریورماه مقدمات بازگشت به نوژه را فراهم میکند یا طرفین حول محور شکل دیگری از همکاریها توافق میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.