|

زندگی نامه

احسان الله‌نراقی در سال 1305 شمسی در یکی از سرشناس‌ترین و بانفوذترین خانواده‌های کاشان دیده به جهان گشود. نیاکان و خویشاوندان پدری احسان نراقی از روحانیون نامی شیعه بودند. از نوادگان ملا مهدی فاضل‌نراقی صاحب کتاب جامع‌السعادات بود كه در مدت تحصیل و اقامت در سوئیس به‌عنوان یکی از عناصر فعال در فعالیت‌های کمونیستی شهرت یافت. در سال ۱۳۲۸ در فستیوال جوانان کمونیست در بوداپست شرکت کرد و در سال ۱۳۲۰ نیز ریاست هیأت ایرانی شرکت‌کننده در برلین شرقی را برعهده داشت. نراقی در دوران زندگی در غرب دو بار نشان لژیون دونور را از رؤسای جمهور فرانسه شارل دوگل و فرانسوا میتران دریافت کرد. احسان نراقی همکاری خود را با سازمان جهانی یونسکو از سال ۱۳۳۶ و در قالب فعالیت‌های پژوهشی آغاز کرد. در سال ۱۳۴۶ گزارش فرار مغزها را در سطح جهانی برای سازمان ملل متحد و سازمان یونسکو به انجام رسانید. به دنبال انجام چنین همکاری‌اي بود که وی با پیشنهاد رنه مائو، رئیس وقت یونسکو، به‌عنوان اولین ایرانی، به ریاست بخش جوانان یونسکو انتخاب و مشغول به فعالیت شد. در جریان ملی‌شدن صنعت نفت روابط خود را با آیت‌الله کاشانی (که از اقوام وی بود)، گسترش داد و به‌نوعی عامل دولت دکتر محمد مصدق در سوئیس شد. با گزارش‌های او سفیر ایران در سوئیس تعویض شد. نراقی با ورود به حلقه قدرت توانست از طریق دکتر غلامحسین صدیقی در دانشگاه تهران مشغول به کار شود. هم‌زمان با کمک او و دکتر علی‌اکبر سیاسی موفق شد مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی را بنیان‌گذاری كرده و مدت ۱۲ سال مدیریت آن را برعهده داشته باشد. این مؤسسه علاوه بر انتشار کتاب‌های متعدد به‌ويژه در زمینه علوم اجتماعی، در تهیه و تدوین طرح جامع کلان‌شهرهایی مانند تهران و شیراز نقش داشته باشد. ساواک در سال ۱۳۵۲ چنین درباره وی نوشته است: «نام‌برده فردی است شهرت‌طلب که دارای زیربنای فکری متمایل به چپ بوده و احتمالا از طرف یکی از کشورهای غربی تقویت و مورد استفاده واقع می‌شود و تلاش دارد برای به‌دست‌آوردن مشاغل بهتر در آینده، خود را به مقامات مؤثر کشور نزدیک کند. تمجید از نامبرده زیانی نخواهد داشت و می‌تواند بلندگوی تبلیغاتی موافق باشد». دکتر حسن حبیبی، ابوالحسن بنی‌صدر و صادق قطب‌زاده معروف‌ترین شاگردان وی بوده‌اند. با وقوع انقلاب، نراقی جمعا سه‌بار دستگیر و زندانی شد. بار اول سال 58 بود که با وساطت شهید مرتضی مطهری و ضمانت استقلال فکری و سیاسی نراقی در رژیم گذشته، به‌زودی آزاد شد. برای بار دوم هنگامی که تمام امور مربوط به خروج از کشور را به اتمام رسانده بوده و با همکاری بنی‌صدر اجازه خروج را دریافت کرده بود، هنگام سوارشدن به هواپیما بازداشت و در زندان اوین زندانی شد. البته به‌جای زندان، وی را در بهداری بیمارستان حبس کردند. او عامل اصلی بازداشت خود را در مرتبه دوم، ابراهیم یزدی می‌داند که در دولت بازرگان وزارت خارجه را برعهده داشت و بعد از آن با حفظ روابطش با انقلابیون، خود را به‌عنوان رقیب اصلی بنی‌صدر مطرح کرده بود و از این می‌ترسید که مبادا نراقی از سخنان شاه درباره وی یا از وابستگی تنگاتنگش با محافل آمریکایی سخنی به میان آورد. احسان نراقی بعد از 20 روز حبس در بهداری زندان اوین، به بخش عمومی زندان منتقل شد. بالاخره پس از تحمل چهارماه‌و10روز حبس، از زندان آزاد شد. دادگاه علاوه بر حکم آزادی احسان نراقی، مجددا رابطه وی را با دانشگاه برقرار کرده و دستور پرداخت پنج سال حقوق گذشته وی را نیز که از سوی کمیته‌های انقلاب مسدود شده بود، صادر کرد. بار سوم هم چند روز بعد از انفجار در دفتر حزب جمهوری اسلامی، به اتهام همکاری با دفتر بنی‌صدر، در تیرماه ۱۳۶۰ بازداشت شد. او پس از حدود ۱۵ ماه تحمل حبس، از تمامی اتهامات از جمله همکاری با ساواک، ارتباط با بنی‌صدر و... تبرئه شد. نراقی 12 آذر سال 91 درگذشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.