دختر شطرنج ایران «معلم اخلاق» شد
صداقت سارا
سجاد فیروزی
«تختیوار»، «مثل پوریای ولی»، «استاد بزرگ اخلاق»... همه این صفات یکی، دو روز گذشته درباره دختر جوان و بااخلاق شطرنج ایران یعنی ساراسادات خادمالشریعه به کار رفته است. شطرنجباز باآتیهای که این روزها در رقابتهای گرندپری (جایزه بزرگ) روسیه در کنار بزرگان این رشته در حال رقابت است و پیش از شروع رقابتهای امروز، همچنان به صدرنشینیاش ادامه میدهد. بااینحال، اینکه القابی مبنی بر صفات جوانمردی به سارا در شطرنج داده شده، چندان هم بیدلیل نیست. او در دور نهم از مرحله پایانی رقابتهای شطرنج به مصاف «ناتالیا ژوکووا» از اوکراین رفت و مقابل قهرمان سال گذشته اروپا به تساوی رضایت داد. این نتیجه در حالی رقم خورد که تنها 11 حرکت انجام شده بود و چنین نتیجهای باعث تعجب بسیاری از شرکتکنندهها شد. تعجب و نتیجهای که البته دلیل آن خیلی زود مشخص شد. بیماری رفیق ناتالیا برای رسیدن به این موضوع باید به اتفاقات چند دقیقه قبل از این تساوی برگشت؛ جایی که یکی از دوستان فرانسوی ناتالیا، رقیب اوکراینی سارا، به دلیل مشکلات قلبی به بیمارستان برده میشود و این شطرنحباز اوکراینی هم مجبور میشود با او راهی بیمارستان شود. از آنجا که مسئولان برگزارکننده این رقابتها قوانین سفت و سختی مبنی بر شروع بموقع مسابقات داشتهاند، ناتالیا سرآسیمه از بیمارستان برمیگردد تا در دیدار مقابل رقیب ایرانی حاضر باشد. بااینحال از آنجا که شرایط روحی خوبی نداشته، با همکاری و کار اخلاقمدارانه خادمالشریعه، به این نتیجه میرسند تا بازیشان را پس از انجام 11 حرکت، مساوی اعلام کنند. اتفاقی که مهمترین دلیل آن، نداشتن تمرکز از سوی شطرنجباز اوکراینی عنوان شده است. رقیب اوکراینی درخواست تساوی داد نه سارا موردی که در این میان (بهاشتباه) در شبکههای مجازی و بسیاری از رسانهها عنوان شده، این است که خادمالشریعه پس از دیدن وضعیت نابسامان رقیب اوکراینیاش، درخواست مساوی داده تا حریف را در شرایط روحی بدتری قرار ندهد. بااینحال سناریو برعکس است؛ یعنی بعد از انجام 11 حرکت، این رقیب اوکراینی بوده که از سارا طلب پذیرش مساوی میکند و خادمالشریعه هم با کاری پسندیده چنین پیشنهادی را قبول میکند. این موردی است که خود سارا در گفتوگوهای مختلفی که با رسانههای داخلی داشته بر آن صحه گذاشته است. این شطرنجباز جوان ایرانی به تسنیم میگوید: «برای شطرنجباز فرانسوی مشکلی پیش آمده بود که مجبور شد به بیمارستان برود. این فرانسوی از حریف اوکراینی من درخواست کرده بود با هم راهی بیمارستان شوند. درواقع هر دو نفر در بیمارستان حضور داشتند و نماینده فرانسه هم به همین دلیل بر سر رقابت با حریف چینی حاضر نشد و شاید تا پایان مسابقات نیز مسابقه ندهد. زمانی که ژوکووا وارد سالن شد، شرایط خوبی نداشت و باید به بیمارستان برمیگشت. با توجه به شرایطی که وجود داشت، من هم تساوی را قبول کردم». تساوی به نفع سارا نه به ضررش نکته مهم دیگری که در این میان باید به آن اشاره شود، این است که پذیرش تساوی از سوی نماینده کشورمان نهتنها یک کار اخلاقی و پسندیده بوده بلکه حرکتی حرفهای هم میتواند تلقی شود. رقیب اوکراینی خادمالشریعه یکی از قدرتمندترین رقبای سارا در این رقابتها بوده و یکی، دو شکستی که خادمالشریعه پیشتر در تورنمنتهای مختلف مقابل او متحمل شده، گواه همین موضوع است. به عبارتی، اعلام تساوی پس از انجام 11 حرکت، نهتنها در روند رو به رشد خادمالشریعه در جدول این دوره از رقابتهای گرندپری خللی وارد نمیکند بلکه به نوعی نتیجه بسیار خوبی هم برایش محسوب میشود. خودش در گفتوگویی که با «ورزش 3» داشته، با تمام صداقت به این موضوع اعتراف میکند و میگوید: «درباره حریف اوکراینیام، ناتالیا ژوکووا، باید این را بگویم که بسیار قوی بود و در تهران تنها باختم به همین بازیکن بود. اگر بازی با شرایط عادی پیش میرفت و این اتفاقات پیش نمیآمد، قطعا برای برد تلاش میکردم؛ چون با مهره سفید بازی میکردم و برتری جزئی داشتم و با توجه به اینکه در این مسابقات آماده ظاهر شدم، ترجیح میدادم بازی و شانس خودم را امتحان کنم و حتی ممکن بود بازی را واگذار کنم. در بازی ما، نتیجه مساوی به نفع هر دو طرف بود اما بدون اینکه من شانسهایم را امتحان کنم، چنین اتفاقی افتاد. حریفم در شرایط روحی خوبی نبود؛ شاید اگر بازی را ادامه میدادم، میتوانستم بازی را ببرم اما این صددرصد نبود. این نیمامتیاز شانس من برای قهرمانی را کم نمیکند و من هنوز صدرنشین در کنار چهار نفر هستم. شاید اگر من بازی را میبردم و در سه بازی آخر نتیجه خوب نمیگرفتم، مدال نمیآوردم». دختر «صادق» ایرانی شاید یکی از بهترین صفاتی که بعد از اتفاقات رخداده در گرندپری روسیه میتوان برای خادمالشریعه به کار برد، «صادق و راستگو» است. در واقع کمتر ورزشکاری یا چهرهای پیدا میشود که از فرصت بهدستآمده (سوء)استفاده نکند و برای مطرحکردن خودش به حواشی دامن نزند. سارا درست در شرایطی که بسیاری عنوان کرده بودند او به رقیب اوکراینیاش درخواست بازی مساوی داده، این موضوع را اصلاح و عنوان کرد با «پیشنهاد رقیب اوکراینیاش تساوی را پذیرفته». از آن گذشته، هرگز حاضر نشده از این موقعیت به نفع خودش استفاده و با «قاطعیت» از پیروزی بر رقیب اوکراینیاش صحبت کند. این شطرنجباز جوان ایران با کمال صداقت میگوید تساوی برای او نتیجه خوبی است و چهبسا اگر بازی ادامه پیدا میکرد، ممکن بود ببازد. درس آخری که این جوان به بسیاری دیگر از ورزشکاران میدهد هم پیامد اخلاقی زیادی دارد. او میگوید هرگز مقایسهاش با چهرههایی مثل «تختی» و «پوریای ولی» درست نیست: «اتفاقی که افتاد اصلا مقایسهشدنی با پوریای ولی و تختی نیست چون آنها کارهای خیلی بزرگی انجام میدادند که بعضیوقتها باعث شده بود قهرمانی را از دست بدهند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.