|

پيش‌بيني‌هاي كميته نظارت بر برجام براي بازگشت به شرايط قبل از توافق

صالحي: امیدواریم آمريكایی‌ها سر عقل بیایند

شرق: انتخابات رياست‌جمهوري در ايالات متحده و پيروزي دونالد ترامپ كه مواضع روشني عليه برجام در پیش گرفته بود، نگراني‌ها از بدعهدي آمريكا را بيشتر كرده است. برخي از تحليلگران مي‌گويند مسئله پايبندي به اجراي برجام، چالش جدي ايران در دوران رياست‌جمهوري اوست. برخي نيز بر اين باورند توافق چندجانبه ايران با شش قدرت جهاني كه مورد حمايت سازمان ملل نيز است، به اين سادگي‌ها به چالش كشيده نخواهد شد. به هر ترتيب، مقامات و مسئولان عالي كشورمان دست روی دست نگذاشته‌اند تا بعد از هر كنش آمريكا، واكنش نشان دهند، بلكه از همين حالا پيش‌بيني‌هاي لازم را كرده و مي‌دانند با هر تصميم احتمالي آمريكا، چگونه مواجه شوند. آن‌طور كه علي‌اكبر صالحي، رئيس سازمان انرژي اتمي كشورمان، روز گذشته در حاشيه ششمين سالگرد شهادت مجيد شهرياري، دانشمند هسته‌اي مي‌گفت، نشست کمیته نظارت بر برجام برگزار و پيش‌بيني‌هاي لازم براي تصميم‌هاي احتمالي آمريكايي‌ها درباره تمديد تحريم‌ها انجام شده است. نگراني از اعمال تحريم‌هاي جديد يا تشديد تحريم‌ها از سوي آمريكا، از آنجا ناشي مي‌شود كه با پيروزي نامزد جمهوري‌خواهان در انتخابات اخير و تقريبا يك‌صداشدن كنگره و كاخ سفيد، مسير تصويب تحريم‌هاي جديد عليه ايران نسبت به دوران اوباما هموارتر شده است؛ چنان‌که شاهد بوديم قانون تحريم‌هاي 10‌ساله عليه ايران بار ديگر تمديد شد و مجلس نمايندگان آمريكا تمام تلاش خود را به كار گرفته‌ است تا مانع فروش هواپيماهاي مسافربري به ايران شود. البته تصميم مجلس نمايندگان به معني نقض برجام نيست و بايد ديد سنا و رياست‌جمهوري در اين خصوص چه تصميمي مي‌گيرند. رئيس سازمان انرژي اتمي كشورمان نيز وقتي دراين‌باره از او سؤال شد، گفت: «پیرو سخنان رهبر معظم انقلاب، کمیته نظارت بر برجام جلسه‌ای داشتند و به تفصیل درباره تمدید تحریم‌های آمريكا علیه ایران بحث‌هایی شد. تمدید تحریم‌ها مراحلی دارد. الان در کنگره تصویب شده، بعد باید به سنا برود و در آخر به امضای رئیس‌جمهور برسد؛ بنابراین اگر تمام این مراحل را طی کند و بخواهد عملیاتی شود، آن وقت قطعا نقض برجام است و خود آمريكایی‌ها هم اذعان کرده‌اند با تمدید تحریم‌ها برجام نقض شده است». او با اشاره به اینکه درباره این موضوع به تفصیل در کمیته‌ برجام، به ریاست دکتر روحانی بحث شد و پیش‌بینی‌های لازم انجام شده است، گفت: «اما تصمیمات در زمان مقرر و پس از ارزیابی، رصد و تحلیل تصمیمات آمريكایی‌ها اجرائی خواهد شد». آمريكا با نقض برجام منزوي مي‌شود همان‌طور كه صالحي گفت؛ خود آمريكايي‌ها نيز مي‌دانند با تشديد تحريم‌ها عليه ايران، برجام را نقض مي‌كنند. مصداق اين مدعا اظهارات سوزان رايس، مشاور امنيت ملي آمريكا در گفت‌وگويي با فريد زكرياست، او در پاسخ به اين پرسش كه آيا آمريكا مي‌تواند خود را از توافق هسته‌اي با ايران كنار بكشد، دستاوردهاي آمريكا از اين توافق را برشمرد و گفت: «اکنون نزدیک به یک سال و شش ماه از زمان (اجرای) توافق می‌گذرد و ایران پیوسته به تعهدات خود در چارچوب توافق، پایبند بوده است. این توافق، 98 درصد اورانیوم غنی‌شده ایران را از میان برمی‌دارد. ایران همچنین دو‌سوم سانتریفیوژها و همه سانتریفیوژهای پیشرفته خود را برچیده و درون رآکتور پلوتونیوم، بتون ریخته و آن را از کار انداخته است. ما از جامع‌ترین نظام‌های بازرسی‌ برخورداریم که تاکنون علیه یک برنامه هسته‌ای اعمال شده است؛ بنابراین، همه مسیرهای ایران به سلاح هسته‌ای بالقوه، قطع شده است. پس این توافق برای مردم آمريكا، مردم منطقه (غرب آسیا)، متحدان و شرکایی که برنامه هسته‌ای ایران بیش از همه، آنها را تهدید می‌کرد، مؤثر واقع شده است؛ بنابراین، پاره‌کردن توافقی که مؤثر بوده است، ما را خارج از موازین یک توافق بین‌المللی قرار خواهد داد؛ در اینجا ایران خلف وعده نکرده است، بلکه آمريكاست که نه‌‍‌تنها در قبال ایران، بلکه در قبال اتحادیه اروپا، آلمان، انگلیس، فرانسه، چین، روسیه و همچنین شورای امنیت سازمان ملل که از این توافق حمایت کرده است، وعده‌شکنی کرده است؛ بنابراین، ما (با این کار) منزوی خواهیم شد». رايس علاوه بر منزوي‌شدن آمريكا بعد از بدعهدي درباره اجراي برجام، نگراني‌هاي ديگري نيز داشت و افزود: «توانایی ما برای اعمال نفوذ بر ایران (بعد از پاره‌کردن توافق هسته‌ای)، از بین خواهد رفت. آنها دیگر با محدودیت‌های توافق روبه‌رو نیستند و می‌توانند با تمام قوا، برنامه هسته‌ای خود را از سر بگیرند. اگر آنها چنین کاری کنند، ممکن است گزینه چندانی برای ما باقی نماند، جز اینکه به استفاده از نیروی نظامی برای دستیابی به نتیجه‌ای بیندیشیم که قبلا به شکل صلح‌آمیز از طریق توافق هسته‌ای به آن رسیده بودیم. افزون بر این، نظام تحریم‌ها را که با اعمال فشار کافی بر ایران، باعث شد ما به توافق برسیم، از دست خواهیم داد؛ بنابراین، این شرایط برد-برد برای ایران خواهد بود. آنها از قیدها رها می‌شوند، ما منزوی خواهیم شد، هم‌پیمانان و شرکای ما از آمريكا به‌شدت خشمگین می‌شوند و برنامه هسته‌ای ایران نیز می‌تواند بدون مانع جلو برود. این کار (پاره‌کردن توافق هسته‌ای) به نفع ما نیست. زمانی که مردم واقعیت‌ها را در نظر بگیرند، این دیگر یک شعار نیست؛ بلکه حاکمان وظیفه دارند گزینه‌های جایگزین را بررسی کنند. تصمیم منطقی نیز این خواهد بود که حفظ توافق هسته‌ای ایران، آشکارا به نفع آمريكا خواهد بود». پيش‌بيني‌ها براي بازگشت به قبل از برجام اين مقام آمريكايي، در حالي نگران عواقب نقض برجام از سوي كشورش است و از حركت دوباره ايران به سوي ساخت سلاح هسته‌اي سخن مي‌گويد كه جمهوري اسلامي ايران بارها تأكيد كرده است تنها انگيزه‌اش از توسعه فناوري هسته‌اي، استفاده صلح‌آميز است. به‌هرحال صلح‌آميزبودن نيت ايران به معني كوتاه‌آمدن و سكوت در قبال بدعهدي‌ها نيست و ازهمين‌رو مقامات كشورمان پيش‌بيني‌هاي لازم را براي برگشت‌پذيري به شرايط قبل از برجام، انجام داده‌اند. همين ديروز بود كه صالحی با تأکید بر اینکه این موضوع به جديت مدنظر است، درباره بازگشت‌پذیری ایران به شرایط قبل از برجام توضیح داد: «ما پیش‌بینی‌های لازم را در این زمینه کرده‌ایم و به اعتبار اینکه نمی‌شود به آمريكایی‌ها اعتماد کرد، وقتی وارد مذاکرات شدیم، همواره در نظر داشتیم تا اگر روزی برجام بر هم بخورد، بازگشت به حالت اولیه را در برنامه‌ریزی‌ها داشته باشيم». او چيزي درباره جزئيات اين پيش‌بيني‌ها نگفت و با بیان اینکه برخی تصمیمات و مسائل را نمی‌توان علنی اعلام کرد، گفت: «مقام معظم رهبری یک بار فرمودند تدابیری اندیشیده شده است تا ما در یک‌سال‌ونیم به یک حجم چشمگيري از ظرفیت غنی‌سازی برسیم. مقام معظم رهبری دراین‌باره سخنان صریحی فرمودند و ما نیز باید منویات ایشان را دنبال کنیم؛ بنابراین امیدواریم آمريكایی‌ها سر عقل بیایند». صالحي با تأكيد بر اينكه «برجام یک تحول یا پارادایم جدید در تعاملات بین‌المللی سیاسی ایجاد کرده است و همه ازجمله ایران، کشورهای منطقه و دنیا از آن بهره‌مند شده‌اند»، گفت: «اگر آمريكایی‌ها بخواهند به همین شیوه ادامه دهند و بدقولی کنند، بازنده اصلی آنها خواهند بود». او به طرف مقابل در برجام، توصيه كرد وارد این عرصه نشود؛ زيرا افکار عمومی دنیا با درك اينكه جمهوری اسلامی ایران همه اقداماتی را که برای این موضوع می‌توانست انجام دهد، انجام داده و آنها بدقولی و بدعهدی می‌کنند، آنها را مقصر اصلی مي‌شناسد. يك توافق بين‌المللي را نمي‌توان به هم زد دونالد ترامپ، رئيس‌جمهور منتخب ايالات متحده كه پيش از انتخابات حرف از پاره‌كردن برجام مي‌زد و پس از انتخابات درباره مذاكره مجدد با ايران و بازبيني توافق هسته‌اي صحبت مي‌كند، عامل اصلي تشديد نگراني‌ها درباره اجراي كامل برجام است و طرف ايراني با تأكيد بر چندجانبه‌بودن توافق مذكور، خدشه واردكردن به برجام را كار ساده‌اي نمي‌داند. رئيس سازمان انرژي اتمي روز گذشته در اين زمينه گفت: «اين كار را با تدبیر، هوشیاری و هوشمندی پیش می‌بریم و امیدواریم وقتی رئیس‌جمهوری جدید آمريكا سر کار می‌آید، در چارچوب واقعیت‌ها حرکت کند؛ چرا که نمی‌تواند یک توافق بین‌المللی را كه شواری امنیت سازمان ملل از آن حمايت مي‌كند، یک‌جانبه بر هم بزند. ما قرارداد دوجانبه با آمريكا نبسته‌ایم بلکه برجام یک قرارداد و تفاهم‌نامه بین‌المللی است، به‌ويژه پس از اینکه قطع‌نامه 2231 صادر شد، دیگر جنبه بین‌المللی پیدا کرد؛ بنابراين امیدواریم خدشه‌ای به این تفاهم‌نامه وارد نكرده و به تعهدات خود عمل کنند». او در ادامه، ادعای وال‌استریت ژورنال را نيز درخصوص انجام مذاکرات جدید برای آب‌سنگین ایران، رد كرد و گفت: «مباحثی هم درخصوص آب‌سنگین بود که ما اطلاع‌رسانی کردیم. به اعتبار اینکه به صورت بالقوه هنوز خریدار برای آب‌سنگین ایران وجود دارد، حدود 11 تن آب‌سنگین به عمان فرستادیم». صالحی با اشاره به اینکه ما به طور معمول سالانه مقداری آب‌سنگین را به خریداران بین‌المللی عرضه می‌کنیم، اظهار كرد: «نامه‌هایی از برخی از شرکت‌های خارجی دریافت کرده‌ایم و منتظر هستيم نامه‌های بعدی شرکت‌ها هم به دستمان برسد».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.