درباره فیلم «دوازده روز»
کارهای نکرده، عشقهای ندیده
شرق: بهزودی فیلم «دوازده روز» به کارگردانی مصطفي قربانپور (از سوم آذر) در سینماهای سراسر کشور آغاز میشود. اولین ساخته سینمایی قربانپور، داستان پسر 10سالهای است که به سرطان مبتلاست که در بیمارستان فوقتخصصی سرطان کودکان محک بستری است. او میداند فرصت کوتاهی برای زندگی دارد. او ارتباط نزدیک و بسیار صمیمی با یکی از مددکاران بیمارستان برقرار میکند و... . آنچه در ادامه میآید، یادداشت کارگردان، درباره روند شکلگیری ایده «دوازده روز» و تجربه فیلمبرداری در محک است.
در سال 1386 کتابی با نام «اسکار و بانوی گلیپوش» اثر اریک امانوئل اشمیت به دستم رسید. بهشدت جذب اثر شدم و طرحی سهصفحهای برای فیلمنامه آماده کردم. بهدلیل تفاوت فرهنگی برای نگارش فیلمنامه اصلی مجبور به آداپته و انطباق شخصیت بانوی گلیپوش شدم و پس از پنجبار ویرایش، فیلمنامه، نهایی شد. با دوستانم تماسهایی گرفتم و پروژه عملیاتی شد. این را هم باید بگویم بعد از ساختهشدن فیلم، طبق تعهد اخلاقی، یک نسخه از فیلم را برای اریک امانوئل اشمیت فرستادم. پس از سه ماه، پاسخی از وی مبنی بر اینکه تکنیک جذابی در فیلم بهکار گرفته شده، دریافت کردم. اشمیت معتقد بود اقتباس سینمایی خوبی از این اثر او شده است. این شانس را هم داشتم که در فیلم اول من بازیگری توانمند مانند گلاب آدینه حضور داشت. بازی متفاوت خانم آدینه در نقش مامانصورتی و همراهی و همفکری او با محمدجواد جعفرپور، در نقش سهیل (پسر ۱۰ساله فیلم) روی «دوازده روز» تأثیر انکارناپذیری گذاشت تا جایی که بهجرئت میتوانم بگویم وزن درخور توجهی از فیلم بر دوش این دو بازیگر از دو نسل متفاوت بود و البته طراحیهای گریم به وسیله خانم سودابه خسروی، بسیار درخور توجه و گیرا بود. لوکیشن فیلمبرداری «دوازده روز»، بیمارستان فوقتخصصی کودکان محک بود. فیلمبرداری در محک فقط کار نبود، آینهای مقابل من و عوامل فیلم بود تا به کشف و شهودی تازه از انسان و مفهوم زندگی دست یابیم. ما بچههایی را دیدیم که چند روز قبل از مرگشان بهدیدار مددکارانشان میرفتند و از آنها با جمله؛ «به امید دیدار» خداحافظی میکردند. آنها به درک تازهای از زندگی رسیده و فهمیده بودند همه ما روزی خواهیم مُرد و از همهچیز مهمتر، کیفیت زیستن است؛ چیزی که اغلب، از درک آن عاجز هستیم و ما سعی کردیم این کیفیت را بهتصویر بکشیم. پس فیلم ما درباره زندگی است نه مرگ. کودک سه ساله تحت درماني را درحال نقاشیکشیدن دیدم و وقتی از او پرسیدم این چه چیزی است که به دست تو چسبیده، با لحن کودکانهای گفت؛ آنژیوکت! یعنی دایره واژگان آنها با همسنوسالهایشان بسیار متفاوت است. یا وقتی از دختر 11سالهای پرسیدم چرا دستات را روی صورتات گرفتهای، گفت؛ دنداندرد دارم؛ به عصب رسیده است. گفتم، خب، چرا عصبکشی نمیکنی؟ گفت پلاکت خون من پایین است و خونریزی بند نخواهد آمد و من با او درد کشیدم و این تجربه تازهای از درد بود. در مدت فیلمبرداری پرستارانی را دیدیم که همه وجودشان را صرف این کودکان کرده و آنها مددکارانی بودند که از هیچ تلاشی برای بهبود حال روح و جسم کودکان دریغ نمیکردند. مواجهه یک کودک مبتلا به سرطان با مقوله زندگی بسیار عجیب است؛ درستتر و کاملتر از نگاه یک هنرمند. ما گروه «دوازده روز» چشمانمان را از پس دریچه کودکان مبتلا به سرطان به یک جهان تازه باز کردیم. هنرمند کارش بهتصویرکشیدن یک رخداد است درحالی که آن کودکان رخداد را زندگی میکردند. اینکه یک کودک هفتساله سه سال از عمرش را در حال مبارزه با بیماریاش صرف کرده؛ بدونشک، دارای نگرش و جهانبینی متفاوتی است و از همه مهمتر اینکه بررسی لحظهبهلحظه احوالات آنها ما را به خودمان و مفهوم بودنمان نزدیکتر میکند. اما باید گفت پرداخت به موضوعاتی مانند مرگ و زندگی فقط به هنر مانند سینما و بازه آثار هنری معطوف نمیشود. در اینجا بهتر است این پرسش را مطرح کنم که وظیفه بشریت نسبت به مقوله مرگ و زندگی چیست. برایتان میگویم تا باور کنید اگر انسانها بفهمند روزی خواهند مُرد همه سلاحها زمین گذاشته میشوند و حتی یک لحظه هم از عشقورزی دست نخواهند کشید. وظیفه آدمی نسبت به خودش درک مقوله مرگ است و فهم اینکه بههرحال روزی فرصت ما به پایان میرسد و تنها اشک حسرت است که میماند برای کارهایی که نکردهایم و عشقهایی که نورزیدهایم. ما اگر بتوانیم بمیریم، قبل از آنکه بمیریم به همه وظایفمان از خلقت عمل کردهایم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.