بيدار كنار آتش
سعيد برآبادي
میدان امامحسین(ع) شلوغتر از همیشه شده است. ژولیدهها، کارتنخوابها و معتادان از عصر اینجا جمع میشوند و با آنچه در طول روز از سطلهای زباله جمع کردهاند بساط میکنند. همهچیز پنج هزار تومان؛ از بند کفش گرفته تا آینه شکسته ماشین. از پوتینهای سوراخ گرفته تا چوبسیگارهای مصرفشده. مشتری ندارند، جز آدمهایی از جنس خودشان که آمدهاند تاخت بزنند و چند هزاری کاسب شوند. یکی سیم سفید میدهد و در ازایش، سیم مسی میگیرد، دیگری، پلیور سوراخی را که پیدا کرده میفروشد و بهجایش یک چتر زنگزده میخرد و این بدهبستانها تا شب همینطور ادامه پیدا میکند که هوا میرود رو به سرما. کجا قرار است بخوابند؟ این را از یکی از همین فروشندهها میپرسم که دارد سر کارتن معامله میکند و فرتوفرت سیگار دود میکند: «یک پارکی هس همینطرفا، سمت امامعلی. اونجا هواش خوبه. شمال نمياد». یکی دیگر، جواب میدهد سر خیابان مازندران هم یک محوطهای هست که میشود داخلش آتش روشن کرد و او خیلیها را دیده که شب آنجا میخوابند. بااینهمه هر جوابی که میدهند، اشاره به دیگران دارد چراکه میخواهند یکطوری نمایش بدهند که شب به خانه برمیگردند و سرپناهی دارند: «خونه من؟ سمت مولویه. یه آلونکِ کوچیکه، اما میخواین تشریف بیارین. از طرف بهزیستی هستین؟» هر چنددقیقه یکبار، سروصدای گلاویزشدنشان، سکوت تقریبی اطراف میدان را بههم میزند و مأموران میدان امام حسین، میآیند نزدیک و سروگوشی آب میدهند. از زمان بازسازی و نوسازی میدان، مأموران شبانهروزی از حریمش مواظبت میکنند و حواسشان هست که معتادان اینجا بساط نکنند. بیرون میدان اما مسئولی ندارد و معتادان بههمینخاطر، به محض تعطیلشدن چند مغازه باقیمانده، پیادهرو را با بساطهای ریزودرشتشان، سنگفرش میکنند. عجیب اما اینجاست که فروش مواد مخدر هم کمکم دارد در این بساطها عادی میشود. این وضع، بعضی از کارتنخوابها را ناراضی کرده، اما صدایشان این وسط شنیده نمیشود: «درسته که جایی نداریم، بیپولیم، قیافهمون اینجوریه، اما این دلیل نمیشه با معتادا جمع بسته بشیم، حتی معتادم باشیم، موادفروش که نیستیم». پیرمردی که اینها را میگوید، از صبح تا شب روزنامه و کارتن جمع کرده و حالا از فروشش به دکههای میدان، 15هزار تومانی در جیب دارد: «من ميام اینجا که یه غذای ارزون بخورم، جگری، فلافلی، چیزی». دکههای سیگار و غذای دور میدان در حوالی ساعت 10 شلوغشلوغ میشوند. مردان و جوانان و تکوتوک زنانی که برای بدهبستان یا گرفتن جنس آمدهاند، باید شکمی سیر کنند و به فکر جای خواب باشند. محدوده این اطراف اما برای جای خواب آنها چندان مناسب نیست. فضای اطراف ازسوي گشتهای پلیس به طور مداوم چک میشود و آنها جایی ندارند که بتوانند خود را در پس و پشت دیوارهایش پنهان کنند. برای همین است که دستهدسته میشوند، یک گروه به سمت اتوبان امامعلی راه میافتند تا در چمنهایش، چند ساعتی چرت بعد از نشئگي بزنند، یک گروه میروند در محوطه بازی که در ابتدای خیابان گرگان جنوبی است و آتشی روشن میکنند و طوری نمایش میدهند که بیدارند: «چون تا وقتی بیدار باشی،گیر نمیدن، فقط نباید بخوابی». دسته سوم هم هستند که میروند توی ایستگاههای اتوبوس میخوابند یا شب هرطوری که شده، خودشان را به پناهگاهها میرسانند که هوا سخت جانسوز و سرد است: «حالا که هنوز سرد نیست، یکی، دو شب بعد بیا ببین اینجا چه خبره». یکی از همسایگان این اطراف، یادآوری میکند که سال گذشته حوالی دیماه، معتادان برای گرمشدن یک سطل زباله را آتش زده بودند، اما آتش داشت به اطراف کشیده میشد و اهالي مجبور شدهاند به آتشنشانی زنگ بزنند. این مجال اندک اما فرصت خوابیدن آنهاست در شرایطی که جای گرمی برای خوابیدن ندارند و سقفی نیست که از برف و باران محافظتشان کند، خصوصا آنهایی که بهخاطر نوع مصرف در روزهای سرد، چندقدمی بیشتر با مرگ فاصله ندارند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.