آمریکا دیگر دشمن روسیه نیست
مشکلی بزرگ برای پوتین
«حالا که یک فرد نومحافظهکار کاخ سفید را در آمریکا به دست آورده، اکنون کرملین دورنمای سختی برای تطبیقدادن خود با وضعیت بهوجودآمده خواهد داشت». روزنامه گاردین در گزارشی نوشت، «شبکه تلویزیونی دولتی روسیه 24، دو روز قبل از انتخابات ریاستجمهوری آمریکا شمارش معکوسی را با ساعت و دقیقه تا زمان برگزاری انتخابات نشان میداد». این سطح از هیجان و چشمانتظاری را پیش از این در زمان برگزاری انتخابات پارلمانی اخیر در روسیه دیده بودیم، اما باوجود همه تحسینهای دوجانبه ردوبدلشده میان «ولادیمیر پوتین»، رئیسجمهور روسیه و «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور منتخب آمریکا، اکنون فضای حاکم در روسیه پس از انتخابات ریاستجمهوری آمریکا بیشتر آکنده از سردرگمی است تا شور و شوق البته پاسخ برخی مقامات سطح پایینتر در روسیه همراه با خوشحالی بود. نمایندگان مجلس دومای روسیه پیروزی ترامپ را تقدير کردند. «ویکتور نازاروف»، فرماندار منطقه امسک، اعلام کرد: حزب ولادیمیر پوتین موسوم به حزب «روسیه متحد» در آمریکا پیروز شده است. «مارگاریتا سیمونیان»، سردبیر شبکه «راشاتودی»، نیز در توییتر گفت میخواهم با ماشین خود در شهر مسکو درحالیکه پرچم آمریکا از پنجره آن به اهتزاز درآمده، رانندگی کنم. بااینحال، مقامات سطح بالاتر در روسیه واکنشی محتاطانه به نتیجه انتخابات آمریکا نشان دادند. «دیمیتری مدودف»، نخستوزیر روسیه، گفت: روسیه مسائل مهمتری برای پرداختن دارد تا پیروزی ترامپ در آمریکا. همچنین «سرگئی لاوروف»، وزیر خارجه روسیه، نیز از مردم کشورش خواست به لفاظیهای ترامپ اکتفا نکرده و منتظر باشند ببینند او چه کارهایی انجام میدهد. «دیمیتری پسکوف»، سخنگوی پوتین، هم گفت: هنوز خیلی زود است بگوییم پیروزی ترامپ باعث تقویت روابط روسیه با آمریکا که به سطح بسیار پایینی رسیده، خواهد شد. شاید سیاستمداری در روسیه این حقیقت را به زبان نیاورد، اما روسیه برای تعامل با پیروزی هیلاری کلینتون در انتخابات آمریکا که موجب تداوم سیاست خارجه فعلی آمریکا و لفاظیهای تقابلی سیاستمداران روسیه برای چند سال دیگر میشد، خیلی بیشتر آماده بود. ماشین تبلیغاتی روسیه باوجود اظهارات علنی در حمایت از ترامپ اصلا انتظار پیروزشدن او را نداشت. هنگامی که انتخابات روز سهشنبه در آمریکا آغاز شد، سیمونیان در توییتر نوشت: «دموکراسی آرام بخواب»! از سال 2012 تاکنون یعنی زمانی که ولادیمیر پوتین به سومین دور ریاستجمهوری رسید، اتهامزنی علیه نظام آمریکا و گفتن اینکه آمریکا قابل اعتماد نیست در روسیه محبوبیت زیادی پیدا کرد. روسیه در تبلیغات خود اعلام میکند آمریکا کشورهایی مثل عراق، لیبی و سوریه را دچار آشوب کرده و میخواهد روسیه را هم به همان سرنوشت دچار کند. براساس این گفته، ولادیمیر پوتین تنها کسی بوده که توانسته آمریکا را عقب نگه داشته و روسیه را از فاجعه نجات دهد. درعینحال روسیه، آمریکا را متهم به سازماندهی انقلاب اوکراین و مدیریت عناصر مخالفان روسی میکند. مسکو همچنین واشنگتن را متهم به تشویق اروپا به تحمیل تحریمها علیه خود و پاسخ به بحران اوکراین کرده است. در پنج سال گذشته مفهوم ساده دشمن آمریکایی با زندگی روزمره مردم روسیه عجین شده است. در چند سال گذشته استیکرهای تزئینی خودرو با مضمونهای توهین به اوباما بسیار رواج یافته و تلویزیون دولتی روسیه همواره تصاویری را از مکانهایی مثل کافهها و آرایشگاههایی که در آنها علامتی با جمله «ما اوباما را اینجا نمیپذیریم» نصب شده، پخش میکند. پیروزی هیلاری کلینتون در انتخابات آمریکا موجب میشد ایندست احساسات حفظ شود اما پیروزی ترامپ این دورنما را از بین برد. نمایندگان پارلمان روسیه در حالی ترامپ را به خاطر پیروزیاش تشویق کردند که نمیدانند او عملا باعث تضعیف نظام سیاسی کشورشان خواهد شد، چراکه روسیه مجبور است بررسی کند حالا که آمریکا دیگر دشمن این کشور نیست، چگونه به مسیرش ادامه دهد. یک مشکل دیگر هم وجود دارد: پوتین همواره از این لذت میبرد بخشی از روند نومحافظهکارانه جهانی است که زاده نارضایتی از نظم جهانی بوده است؛ نارضایتیای که از ابتدای قرن 21 آغاز شد. روسیه متعلق به پوتین دوست دارد غرب را بهدلیل علاقه مفرط به حقوق اقلیتها، به سیاست پذیرش مهاجران و دیگر ارزشهای لیبرال مورد حمله قرار دهد. حالا که غرب برای تعامل با این مسائل، به خودش دلمشغولی پیدا کرده و برگزیت و دونالد ترامپ پیروز شدهاند، کرملین نمیداند به کدام سمت برود. کرملین به ترامپ نیاز داشت اما نه بهعنوان یک برنده، بلکه بهعنوان یک بازنده. آنها میخواستند همچنان بتوانند به مخالفت با جریان اصلی بینالمللی ادامه دهند نه اینکه خودشان بخشی از آن شوند. اکنون هدف سیاست خارجی اصلی پوتین باید شوریدن علیه ترامپ باشد، زیرا کرملین بدون این کار کسی را برای آنکه مقصر مشکلات روسیه بداند، نخواهد داشت و مقصری به جز خود روسیه نخواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.