گفتوگو با شهاب راحله
خویشتن را از تکرار برهانیم
پیروز میرزایی: شهاب راحله، متولد 1357، دارای مدرک کارشناسی مدیریت فرهنگی و دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت فرهنگی-هنری، از سال 1375 فعالیت خود را در زمینه تئاتر آغاز کرد. او در جشنوارههای مختلف ملی و بینالمللی جوایز بسیاری در زمینه نویسندگی، کارگردانی، بازیگری و... در گونههای مختلف نمایش دریافت کرده است. در این نمایش که روایتی از تولد و زندگی عارفانه مقدساردبیلی، از علما و فقهای شیعه امامیه در قرن دهم هجری است، عباس بابایی، سیدمهدی حسینی، شاهین شاهیاقدم، سمیرا شیپورچیان و میرزایی، به عنوان بازیگر به ایفای نقش میپردازند. به بهانه اجرای نمایش «آن سیب سرخ» که به نویسندگی محمود فرهنگ، در کانون تئاتر دینی تولید شده است و گروه تئاتر بیان در قالب «همایش عاشورا تا اربعین»، میزبان تماشاگران در اجرائی عمومی بود، گفتوگویی را آغاز میکنیم.
با توجه به اینکه خط داستان از یک مسئله دینی و اخلاقی پیروی میکند با چه شیوهای از کلیشهشدن فاصله گرفتید؟ محتوا اصیل است. ما سعی کردیم در فرم به یک نگاه واحد برسیم و با تلفیق موسیقی و تصاویر انتزاعی و استفاده از ویدئو پروژکشن و بهرهبردن از میزانسنهای فراواقعی، خویشتن را از تکرار برهانیم و مفهوم نمایش را با بازی خوب بازیگران و یاری از اصل عدم قطعیت و وفاداری به گویش آرکائیک، بیان کنیم. روایت غیرخطی، گویش نامرسوم، طراحی دکور و...، همه و همه مبین تلاش شگرف گروه تئاتر بیان و تیم اجرائی است. شما بهعنوان کارگردان از لحاظ میزانسن و نگاه دینی چه طراحیای برای جذب مخاطب داشتید؟ سؤال شما دو قسمت دارد؛ یک بخش مربوط به میزانسن است و بخش دیگر شیوه کارکرد دینی در جذب مخاطب. درباره میزانسن، باید بگویم ریشه تئاتر دینی به دورههای کهن برمیگردد؛ زمانیکه انسانِ آن روز با استفاده از زبان بدن و اصوات، نیازها و امیال مادی و معنوی خویش را عنوان میکرد؛ بنابراین نمایش آن سیب سرخ با بهره گرفتن از این پیشینه و اصل، بار حرکتی اثر و میزانسن را پیش میبرد و از تکرار پرهیز میکند؛ اما در قسمت دوم سؤال که مربوط به شیوه کارکرد دین در جذب مخاطب است، باید بگویم دین فینفسه شیوه و روش اتصال به معبود است و این مفهوم، به ذات بسیار سنگین است و تصویرکردن آن سختتر؛ اما جذاب برای قشری خاص. ما با استفاده از مدرنیته، ابزار و ادوات، آکسسوار و نگاهی به گونههای کارگاهی و بیچیز، جذابیتهای بصری این مفهوم را به حداکثر ممکن رساندیم. به عنوان کارگردان، چقدر به متن وفادار بودید؟ متن آن سیب سرخ، غنای محتوایی بسیار بالایی دارد و نویسنده با تکنیکهای متعدد نمایشی و ساختار ارسطویی، سعی در بهتر عنوانکردن زندگی مقدساردبیلی داشته؛ اما فرصت بسیار کوتاه برای تولید، ارائه و ذائقه تماشاگر، گروه را بر آن داشت تا با وفاداری به متن و محتوا، با برشهای خاص زمان نمایش را کوتاه کند. سبک نمایشی شما در این اثر چیست؟ سورئال و فراکلنگر و ایمانگرا. فضاسازی نمایش براساس سورئال با چه ابزاری ایجاد شده است؟ دکور که به صورت کاملا گرافیکی و سمبولیک است، استفاده از نواها و آواهای فیوژن بهوسیله سازها و پرکاشنهای غیرایرانی با لهجهای اقوامی، جهانی- لباسهای ساده و بیچیز و اِلمانیبودن آن با کمترین و مؤثرترین نشانها - حرکات فرم و نافرم و بدوی و مدرن و... .
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.