راغفر: ریشههای دستفروشی را در دولت قبل جستوجو کنید
شرق: 23 آبان، روز جهانی دستفروشی نامگذاری شده است. به همین بهانه از دکتر حسین راغفر، استاد دانشگاه و اقتصاددان، پرسیدهایم که چقدر در مواجهه با این پدیده، موفق عمل کردهایم و چرا صدای دستفروشان چندسالی است که حتی در شبکههای اجتماعی هم شنیده میشود؟
آیا پرداختن به پدیده دستفروشی در ایران، موضوعیتی در علم اقتصاد دارد؟ در جامعه امروز ما از دستفروشی بهعنوان یک پدیده بغرنج اجتماعی یاد میشود و متأسفانه شواهد نشاندهنده این واقعیت است که این پدیده در حال وخیمترشدن نیز هست. دستفروشی یکی از وجوه اقتصاد غیررسمی و نشاندهنده کاهش ظرفیتهای اشتغال رسمی است. همزمان با تعطیلی کارخانهها، بسیاری از گروهها به سمت دستفروشی میروند و بخشی از آنها با مهاجرت از مناطق کمبرخوردار به مناطق برخوردارتر، تبعات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی گستردهای را با خود به ارمغان میآورند. با توجه به اخبار مختلفی که درباره دستفروشی مطرح میشود، آیا میتوان نتیجه گرفت که در دولت روحانی این پدیده در حال گسترش است؟ درست است که در سالهای اخیر، ارجاع شبکههای اجتماعی و وجدان عمومی جامعه به پدیده دستفروشی افزایش یافته، اما قطعا گسترش این پدیده منحصر به دولت فعلی نیست و باید ریشههای آن را در دولت قبل جستوجو کرد. انباشت تخریبهای اقتصادی، تعطیلی واحدهای تولیدی، ناتوانی دولت در خلق متناسب شغل با توجه به ورودی جمعیت متقاضی کار و... همهوهمه دست به دست هم دادهاند تا پدیده دستفروشی روند رو به رشدی داشته باشد. بااینهمه در چند سال اخیر، فضای سیاسی کشور بازتر شده و نهادهای مردمی و سازمانهای مردمنهاد رشد بیشتری داشتهاند و این امکان برای مشارکت گروهها در نقد اجتماعی و سیاسی افزایش یافته تا جایی که به پدیده دستفروشی هم ارجاعات فراوانی شده است. راهکارهای جهانی برای حل مشکل دستفروشی در ایران عملی شدهاند؟ در دنیا روشهای مختلفی مطرح شده، بخش زیادی از تلاشها برای تحت پوشش بیمه قراردادن دستفروشها، تلاش برای ساماندهی و شناسنامهدارکردن آنها بوده تا بهنوعی دستفروشی از فهرست مشاغل غیررسمی خارج شود و رسمیت پیدا کند. در کنار این راهکارها که عموما در کشورهای اروپایی انجام شده، راهکارهای کلیتری هم وجود دارد؛ تمرکز دولت برای خلق شغل و رونقبخشیدن به اقتصاد. بهعنوان یک اقتصاددان که دغدغههای اجتماعی هم دارید، برخورد نهادهایی چون شهرداری تهران را با پدیده دستفروشی چطور ارزیابی میکنید؟ مسئله دستفروشی یک پدیده فرابخشی است و باید نهادهای مختلف در حل آن کنار هم باشند. درباره برخوردهای موردی شهرداری هم با توجه به واکنشهای مردمی، پرواضح است که برخوردهای ناقضی بوده و آسیبهایی را در پی داشته است. باید به مسئله دستفروشی بهعنوان یک پدیده کلی نگاه کرد و آن را محدود به کلانشهرها و شهرداریهای آن ندانست. شاید داشتن یک نگاه جامع و همکاری بین گروههای مختلف برای پیداکردن راهحل مناسبی که به ساماندهی دستفروشها ختم شود، تنها چاره ما در برخورد با این پدیده باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.