عضو کمیسیون شوراها در مجلس از وجود مافیای داخلی و خارجی در صنعت هواپیمایی ایران خبر داد
مخالفت، ناندانی دلواپسان
شرق: میگویند نمایش سیاسی است؛ میگویند دولت میخواهد عوامفریبی کند؛ میگویند حضور خارجیها نمایش قدرت و پرچم کشورهای دیگر در آسمان ایران است؛ میگویند بویینگ و ایرباس در آسمان ایران مسابقه پرواز میگذارند. تندروترها هم میگویند خودمان باید هواپیماساز باشیم؛ آمدن خارجیها به ایران توجیه اقتصادی ندارد و... . اینها بخشی از سخن منتقدان ورود هواپیماهای خارجی به ایران است؛ همان دلواپسان همیشگی. شاید نمیبینند پس از حدود چهار دهه، هنوز هواپیماساز نشدهایم. شاید حجم تصادفهای جادهای، نیاز به پروازهای ارزانتر و ایمنتر و... را نمیبینند. شاید نمیدانند صرفه اقتصادی به چه معنا است و نوسازی ناوگان هوایی کشور، چگونه میتواند بر اقتصاد این حملونقل اثر بگذارد. شاید اینها همانهایی هستند که اگر دولتی اصولگرا از پس خرید هواپیما بر میآمد، مدافعان سرسخت «رهایی از بافت فرسوده ناوگان هوایی کشور» میشدند. واقعیت این است شرکتی که روزی دومین، ایمنترین شرکت هواپیمایی جهان و یکی از پیشتازان طراحی و عملیاتیکردن مسیرهای بینقارهای بوده، حالا به شرکتی ورشکسته با ناوگانی فرسوده تبدیل شده است. در جهانی که شرکتهای هواپیمایی به سوی پروازهای بینالمللی پیش رفتهاند و پردرآمدترین مسیرهای پروازی مسیرهای بین قارهای است، شرکت هواپیمایی ایران به سوی محلیشدن حرکت کرده است. هرچند این شرکت و شرکتهای تابعهاش بیش از نیمقرن است که همچنان سر پا ماندهاند و در زیاندهی همچنان نفس میکشند. قصه اوج و فرود شرکت هواپیمایی ایران، موضوع این گزارش نیست اما شاید نوسازی ناوگان مهجور آسمان ایران، بتواند جانی تازه در آن بدمد؛ مخالفان و دلواپسان اگر بگذارند. مافیای مخالفت با خرید هواپیما حالا قاسم میرزایینیکو، عضو کمیسیون شوراها و امور داخلی مجلس از ابعاد تازهای از مخالفتها با خرید هواپیما خبر داده است. او در پاسخ به این پرسش که چرا در این شرایط با خرید هواپیما مخالفت میشود، گفته که برخی از ایجاد جو مخالف سود میبرند و برایشان نان دارد. یک مقدار هم مربوط به مافیای خرید است. میخواهند صنعت هوایی کشورمان در همین سطح بماند درحالیکه اگر ناوگان کشور رشد پیدا کند خیلی از مسائل حل میشود؛ اما این را هم باید بگویم که مافیای خاصی هم در داخل و هم در خارج از کشور دنبال این قضیه است. این درحالی است که در سطح کارشناسی همه میدانند همانقدر که باید به حملونقل زمینی، ریلی و دریایی پرداخته شود باید به حملونقل هوایی هم پرداخت. رنگوبوی سیاسی در مخالفتها البته همه افراد در بدنه کارشناسی هواپیمایی کشور وجود یک مافیای هدفمند برای مخالفت با خرید هواپیما را تأیید نمیکنند اما معتقدند مخالفتها بیش از آنکه رنگوبوی صنعتی و بازرگانی داشته باشد، رویکرد سیاسی دارد. نمونهشان حمیدرضا غوابش، دبیر سابق انجمن شرکتهای هواپیمایی ایران است. او در گفتوگو با «شرق» به برخی مخالفتها مانند نبود منابع کافی برای خرید تعداد بالای هواپیماهای نو و نبود ظرفیت لازم برای پذیرایی از پرندههای تازه، پاسخ میدهد. غوابش توضیح میدهد: من فکر نمیکنم در مخالفتها وجود مافیا صحت داشته باشد اما باید بررسی شود که دیدگاههای متفاوت درباره توسعه ناوگان هواپیمایی کشور تا چه حد میتواند درست باشد. واقعیت این است که هر شرکت میتواند با توجه به مدلی که برای توسعهاش برمیگزیند، رویکرد متفاوتی به خرید هواپیمای نو، خرید هواپیمای کارکرده یا بازسازی بافت قدیمی ناوگانش داشته باشد. برای هریک از این دیدگاهها باید بستر لازم در کشور فراهم باشد. این کارشناس ادامه میدهد: به گمان من اگر یکی از شرکتهای داخلی تصمیم بگیرد بهجای نوسازی کامل و خرید هواپیماهای کاملا نو، ناوگانش را با توجه به صورتهای مالیاش، با هواپیماهای کارکرده توسعه دهد، این بههیچروی جنبه سیاسی و مافیایی ندارد؛ هرچند نوع دیگری از مخالفتها وجود دارد که در واقع اظهارنظرهای سیاسی است. غوابش توضیح میدهد: مثلا آنهایی که میگویند دولت با خرید هواپیما یک نمایش سیاسی را دنبال میکند یا آنهایی که میگویند حضور بویینگ و ایرباس نمایش قدرت کشورهای دیگر در آسمان ایران است، در واقع اهداف سیاسی را دنبال میکنند. اینها پاسخهای درستی به نیازهای صنعت و بازرگانی ایران نیست. او ادامه میدهد: حملونقل هوایی یک بازار و البته صنعت بسیار محرک و اثرگذار در توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور است. از نظر سیاسی هم میتواند به قدرت ایران در منطقه بیفزاید. دبیر سابق انجمن شرکتهای هواپیمایی ایران در پاسخ به این پرسش که «آیا شرکت هواپیمایی ملی ایران ظرفیت استفاده از تعداد بالای هواپیماهایی را که وعده خریدش داده شده، دارد یا خیر؟» میگوید: ایرانایر، هما و بهطورکلی شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی، حتما با یک مطالعه کارشناسی، برای خرید هواپیما نیازسنجی کردهاند. اینها شرکتهایی هستند که حامل پرچم ایراناند. به گمان من زیرساختهای اصلی صنایع هوایی ایران، توانایی استفاده از تعداد هواپیمایی را که گفته میشود خریداری شده، دارد. غوابش در پاسخ به انتقاد دیگر مخالفان درباره تأمین منابع مالی پرندههای تازهخریداریشده میگوید: واقعیت این است که این پرسش خوبی نیست که پول و منابع مالی خرید این هواپیماها از کجا تأمین شده است؛ چراکه تا جایی که من اطلاع دارم و وزیر راه هم تأیید کرده است، بخش بزرگی از منابع مالی این هواپیماها قرار نیست از منابع ملی تأمین شود یا حق کسی ضایع شود؛ در واقع این هواپیماها در قالب فاینانس یا وام خریداری شدهاند. در واقع میخواهم تأکید کنم که هم زیرساختهای لازم برای خرید هواپیماهای نو در تعداد بالا وجود دارد؛ هم مطالعات پژوهشی بهنسبت کاملی انجام شده است و هم قرار نیست منابع مالی آن از جیب مردم تأمین شود؛ هرچند اینها در خدمت رفاه عمومی، ایمنی بیشتر و صرفه اقتصادی بهتر است. غوابش همچنین در پاسخ به پرسش دیگر «شرق» درباره اینکه «کادر انسانی ایرلاینهای ایرانی آیا آماده و پذیرای زمینههای جدید خواهد بود یا خیر؟ و پس از تحویل هواپیماها، وضعیت نیروی انسانی این شرکتها و خدماتدهیشان چه خواهد شد؟» میگوید: قرار است این پرندهها در هشت سال به ایران تحویل داده شوند؛ از اینرو فرصت به اندازه کافی برای تربیت نیروی انسانی جدید وجود دارد. به نظر من احتمالا مهمترین مشکل در مواجهه با این هواپیماهای جدید، زیرساختهای فرودگاهی و مقاصد پروازی کشور است. او میگوید: مثلا فرودگاه امام خمینی براساس طرح جامع پیشرفتش، جلو نرفته است. اگر قرار باشد ناوگان را توسعه دهیم؛ اما به زمینههای فرودگاهی بیتوجه باشیم، سود کمتری خواهیم برد؛ هرچند باید تأکید کنم این ربطی به نوسازی ناوگان هوایی کشور ندارد. خرید هواپیما و صرفه سیاسی هرچه باشد، مخالفان ساز خود را میزنند. در چنین شرایطی رئیس اتحادیه صنایع هوایی و فضایی ایران گفته که هزینه ۲۰ میلیارد دلار برای خرید هواپیمای ۶۰میلیارددلاری درآمدزایی و ظرفیتسازی به همراه دارد. به گزارش پایگاه اطلاعرسانی وزارت راه و شهرسازی، امین سالاری گفته است: با انتقال دانش فنی جدید، ساخت قطعات در کشور بومیسازی میشود و مانند مکزیک که سالانه بیش از هشت میلیارد دلار قطعات هواپیما به خارج صادر میکند، ایران هم میتواند از این ظرفیت بهخوبی استفاده کند. دراینحال قاسم میرزایینیکو، عضو کمیسیون شوراها و امور داخلی مجلس شورای اسلامی، بههمین موضوع تأکید کرده و گفته که مهمترین فایده نوسازی ناوگان هوایی صرفه اقتصادی برای کشور است. نماینده دماوند در مجلس با یادآوری صرفه سیاسی خرید هواپیما تصریح کرده است: گفته میشود هواپیمایی کشورها حامل پرچم آن کشورها است و ورود ایرلاینهای هر کشوری به کشور دیگر، بهنوعی نمایش قدرت آن کشور است؛ اما در سطح کاربردی و اقتصادی و همچنین برای رفع مسائل و نیازهای مردم، خرید هواپیما اهمیت دیگری پیدا میکند که اتفاقا مسئله اصلی هم همین است. گفته میشود روزانه حدود ۴۵ نفر بر اثر حوادث جادهای کشته و ۸۵۰ نفر زخمی میشوند؛ یعنی نزدیک به هزار نفر روزانه به دلیل سفرهای جادهای دچار حادثه میشوند. این در حالی است که اگر بخش حملونقل هوایی در کشورمان راه بیفتد، این مسئله تا حد زیادی حل میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.