روایت عبدالله رمضانزاده از قصه عجیب ۶۰۰ روز اسارت صیادان
يک لنج ديگر در دام دزدان دريايي
يک لنج ديگر نيز در دام دزدان دريايي سومالي افتاد. اين خبري است که بيژن بختيار، فرماندار کنارک وقتي از او درباره آخرين وضعيت ملوانان گروگان گرفتهشده ميپرسيديم، داد. او از جزئيات ماجرا اطلاع نداشت و توضيح بيشتر دراينباره را به اداره شيلات واگذار کرد. علياصغر مجاهدي، معاون صيد و بنادر ماهيگيري شيلات ايران، اين خبر را تأييد نکرد و تنها گفت: «آقاي بختيار اگر اطلاعات داشتند، به شما ميگفتند؛ اگر هم نداشتند که چرا گفتند». هدايت الله ميرمرادزهي، مديرکل شيلات سيستانوبلوچستان، نيز گفت که بدون هماهنگي نميتواند توضيح خاصي دراينباره ارائه کند. فرماندار کنارک در حالي اين خبر را داد که مسئولان مربوطه در روزهاي گذشته بهشدت از توجه رسانهها به مسئله صيادان ايراني ابراز ناخشنودي کردهاند. دستگيري صيادان ايراني به وسیله گشت ساحلي عربستان سعودي و کويت یا افتادن لنجهاي ايراني در دام دزدان دريايي سومالي موضوع تازهاي نيست اما در دو هفته گذشته و بعد از رسيدن خبر فوت دو ماهيگیر ايراني، بسيار مورد توجه بوده و کار را به راهانداختن پويشی براي آزادي آنان در فضاي مجازي کشانده است. تاکنون هشت نفر از آن 21 نفر که در اسفند 93 به وسیله دزدان دريايي سومالي گروگان گرفته شده بودند، جان باختهاند. پنج نفر از آنها نيز موفق شدند از دست دزدها فرار کنند و خود را به خانه برسانند. اما آن هشت نفر ديگر قريب به دو سال است که در شرايط سخت و در دست دزدان دريايي گرفتار هستند. همين يک لنج نبوده و سومالياييها در ماههاي پاياني سال 93 يک لنج ديگر هم گرفته بودند. اينطور که گفته ميشود، آمار دقيق و مشخصي از ايرانيان گرفتار در دست آنها موجود نيست. آنطور که بيژن بختيار، فرماندار کنارک، در گفتوگو با «شرق» گفت دليل اين نامشخصبودن اطلاعات آن است که لنجهاي ايراني به طور معمول با حدود 15 نفر از اسکله جدا ميشوند اما وقتي کمي از ساحل فاصله گرفتند، افرادي را سوار يا پياده ميکنند که برخي از آنها نيز جاشوهاي پاکستاني هستند. به اين ترتيب ما نميدانيم چند ايراني آنجا گرفتار شدهاند. بختيار با اشاره به اينکه دزدان دريايي هرازگاهي لنجهاي ما را ميگيرند و همين چند روز قبل نيز يک مورد اتفاق افتاده است، گفت: «متأسفانه اين يک داستان دنبالهدار است چون صيادان ايراني وارد مناطق ناامن ميشوند و جمهوري اسلامي ايران نيز امکان پشتيباني از آنها را ندارد».او با تأکيد بر اينکه اطلاعات کامل و دقيقي از وضعيت ايرانيان گروگانگرفتهشده ندارد و اداره شيلات مرجع بهتري براي پاسخگويي دراينباره است، گفت: «تا جايي که ميدانم اکنون 13 ايراني در سومالي هستند. آنها 9 نفر را در يک مکان و چهار نفر را در جاي ديگري نگهداري ميکنند». ناهمخواني اسناد و روايت خانوادهها بختيار در حالي از دستگيرشدن يک لنج ديگر و گرفتاربودن 13 ايراني سخن گفت که مسئولان اداره شيلات توضيح بيشتري دراينباره ندادند. علياصغر مجاهدي، معاون صيد و بنادر ماهيگيري شيلات ايران، در گفتوگو با «شرق» گفت که نميتواند تعداد ملوانان ايراني گروگانگرفتهشده را اعلام کند زيرا اسناد اداره شيلات با آنچه مالکان لنجها ميگويند همخواني ندارد. او درباره لنجي که به گفته آقاي فرماندار چند روز پيش در دام دزدان دريايي افتاده نيز گفت: «آقاي بختيار اگر اطلاعات بيشتري داشتند، به شما ميگفتند. ما درحالحاضر غير از همان دو فروند، مشکل ديگري نداريم».مجاهدي که تمايلي به ادامه گفتوگو با ما نداشت، تأکيد کرد: «بايد ديد که رسانهايکردن اين مسائل چقدر به حل آن کمک ميکند. ما حدود هفت ماه قبل تقريبا به راهحل رسيده بوديم اما رسيدن خبر آن به رسانهها باعث شد که بازي به هم خورد و موفق نشديم».معاون صيد شيلات در پاسخ به اين پرسش که راهحل شما چه بود، گفت: «گزينههاي مختلفي داشتيم و در آن مقطع راهحل ما پرداخت هزينه بود». پيگيري در همه سطوح پرداخت هزينه يا به عبارت ديگر همان مبلغي که دزدان دريايي خواستار پرداخت آن شدهاند، همان راهحلي است که يعقوب جدگال نماينده چابهار، کنارک و نيکشهر در مجلس هفتم و هشتم نيز پيش از اين به آن اشاره کرده و گفته بود: «همان ابتدا و قبل از آنکه يکي از لنجها فرار کند، با صاحبان لنجها و خانواده صيادان گروگانگرفتهشده جلسه گذاشتيم و آنها راضي شده بودند تا حدود ٣٠٠ هزار دلار هم پرداخت کنند، اما در همين حين خبر فرار يک گروه از صيادان ايراني رسيد و آن کار بينتيجه ماند». گفتني است که مجاهدي تأکيد کرد در مورد اخير (هفت ماه قبل) قرار نبوده مالکان لنجها و خانواده صيادان اين مبلغ را بپردازند و آن پول از منبع ديگري تأمين شده بود. او با تأکيد بر اينکه مجموع دستگاه حاکميت در اين خصوص حساس است و در تأمين پول لازم کمک ميکند، گفت: «مسئله فقط پول نيست و موانع بسياري مثل نبودن دولت مشخص در سومالي و محدوديت روابط، مسائل منطقه و... وجود دارد که اجازه نميدهد به نتيجه برسيم». او همچنين اصرار داشت که شنيدن و پيگيري روايت مالکان لنجها باعث ميشود از مسير درست خارج شويم. اين مقام مسئول در شيلات درعينحال از رسانهها خواست به اين موضوع از زاويه ديگري نگاه و به صيادان توصيه کنند که از ورود به کانونهاي پرخطر پرهيز کنند. او با تأکيد بر اينکه با جديت پيگير وضعيت صيادان ايراني هستند، گفت: «انتظار داريم مالکان لنجها و ناخداها مقررات و چارچوبي را که به آنها اعلام ميشود، رعايت کنند زيرا بيتوجهي به اين چارچوبها براي همه مشکل ايجاد ميکند».مجاهدي با اشاره به اينکه در وضعيت فعلي وظيفه داريم از حقوق شهروندان خود دفاع کنيم و حتما اين کار را ميکنيم، گفت: «پيگيري وضعيت آنها يک سوي ماجراست و سوي ديگر تکرارنشدن اين اتفاقات است. صيادان بارها آموزش داده ميشوند و تعهد ميدهند که از حدود پرخطر تجاوز نکنند اما باز هم شاهديم که با اين موضوع ساده برخورد کرده و به خاطر ماهي و سود بيشتر وارد اين مناطق ميشوند».او با تأکيد بر اينکه از همه ظرفيتهای موجود براي آزادي ايرانيان گرفتار در دست دزدان دريايي استفاده ميکنند، گفت: «نميتوانم جزئيات پيگيريهاي مربوطه را بگويم اما اين اطمينان را ميدهم که همه سطوح کشور نگران اين مسئله هستند و آن را از کانالهاي رسمي و غيررسمي پيگيري ميکنند». گفتني است ديگر مقامات کشورمان نيز در روزهاي اخير همين اطمينان خاطر را داده بودند؛ بهرام قاسمي سخنگوي وزارت امور خارجه چندينبار تأکيد کرده است که پيگير وضعيت آنها هستند اما از آنجايي که موضوع جان افراد است، بهتر است دراينباره اطلاعرساني بيشتري نشود. او همين چند روز قبل در جريان حضور خود در نمايشگاه مطبوعات به «شرق» گفت: «کساني که کمپين راه انداختند و اين مسئله را بيشتر در مرکز توجه قرار دادند، کار را سختتر کردهاند». او افزود: «آمريکا و کشورهاي غربي نيز وقتي مشکلات اينچنيني براي اتباعشان ايجاد ميشود، به صورت سربسته و بدون سروصدا به پيگيري آن ميپردازند تا بهاي کمتري پرداخت شود».قاسمي در پاسخ به پرسشي مبني بر اينکه آيا منظور از پيگيري و بهايي که پرداخت ميشود، به طور مشخص پرداخت مبلغ درخواستي دزدان دريايي است، گفت: «خير، در سطوح عالي پيگير موضوع هستيم و تلاش ميکنيم با حداقل هزينه جان آنها را حفظ کرده و در مرحله دوم آنها را به کشور بازگردانيم. پردازش بيشتر اين مسئله کار را پيچيدهتر ميکند».او در واکنش به اينکه «شما درباره عربستان نيز نبودن ارتباط ديپلماتيک را بهانه ميکنيد»، گفت: «بله، در آنجا نيز کساني که به سفارت حمله کردند بايد پاسخگو باشند».
---------------------------
در شبکههای اجتماعی، پویشی آغاز شده تا از طریق آن راهی برای آزادی 13 صیاد ایرانی پیدا کنند که 580 روز است اسیر دزدان دریایی سومالی هستند. تعداد صیادان ایرانی اسیرشده 21 نفر بوده که تعدادی از آنها در وضعیت نامناسب بهداشتی و خوراکی فوت کردهاند. این پویش مردمی قصد دارد با ایجاد توجه در مردم و دولت نسبت به این اتفاق ناگوار، ایجادکننده زنجیرهای از تعاملات دیپلماتیک دولتی باشد که شاید به آزادی این 13 ملوان و صیاد ختم شود. عبدالله رمضانزاده، یکی از فعالان حوزه مدنی و سیاسی که خود نیز به این کمپین پیوسته است، درباره آخرین تحولات آن میگوید و اینکه چطور هرروز به تعداد امضاها اضافه میشود چه شد که به کمپین آزادی صیادان ایرانی پیوستید؟ به نظر من قصه این صیادان عجیب بود. همین حالا هم که با شما حرف میزنم و یک هفتهای از اینکه در جریان موضوع قرار گرفتهام میگذرد، باز هم این قصه به نظرم عجیب میآید. دوسالونیم از روزی که آنها به دریا رفته و به اسارت دزدان دریایی گرفتار شدهاند گذشته و هیچ خبری پخش نشده و کسی از دولت پیگیر احوال آنها نیست. این هم از نکات جالب حقوق شهروندی در ایران است که دولت دربارهاش سخن میگوید. همکاری دولت چگونه بوده؟ سخنگوی وزارت امور خارجه اشاراتی به این موضوع داشتند، اما نه امیدی در ما و خانوادههای این صیادان ایجاد کرد و نه حتی توضیحات روشن بود. چنین پویشی چطور میتواند در آزادی این ملوانان تأثیرگذار باشد؟ به نظرم از طریق آگاهسازی مردم. خودِ من اولینبار خبر را در اینستاگرام دیدم؛ خبری بود بهنقل از خبرآنلاین. تا آن زمان نمیدانستم چه ظلمی در حق این ملوانان و صیادان شده است. بعد از آنکه از موضوع اطلاع یافتم، نمیدانستم چه کمکی از دست من برمیآید. در کانال خودم در تلگرام، پستی منتشر کردم و وقتی که خبردار شدم قرار است پویشی مردمی برای آزادی این عزیزان به وجود بیاید، از آن استقبال کردم. حالا هم که رسما سه روز از آغاز به کار این پویش گذشته، به نظرم توانسته به صدر اخبار بیاید؛ یعنی ما در روزنامهها و خبرگزاریهای داخلی این خبر را میبینیم، در تويیتر ایران، خبر دوم بوده و حتی یکی از شبکههای خارجی هم به این موضوع پرداخته است. امضاهای زیادی هم تاکنون برای پویش جمعآوری شده که همه اینها نشان از آن دارد که مردم ما اگر از مشکلات همدیگر آگاهی پیدا کنند، نقش حمایتکننده خواهند داشت. قرار است این پویش وضعیت بد صیادان بلوچ را به دولت نیز یادآوری کند. دولتها در چنین شرایطی چه مسئولیتهایی دارند؟ مایل نیستم دراینباره صحبت کنم. به نظرم میرسد که وزارت امور خارجه توجه کمرنگی به مسائل منطقهای دارد و این موضوعی است که قبلا هم به آن اشاره کردهام، اما بهطورکلی دولتها موظفند از اتباع خود در هرجای دنیا حمایت کنند و من متعجبم که چرا بعد از دوسالونیم، سخنگوی وزارت امور خارجه میآید و میگوید که این موضوع پیچیده است. بهعنوان آخرین سؤال، دغدغههای سیاسی شما را به سمت حمایت از این پویش کشاند یا دغدغه مسائل انسانی؟ اتفاقا اصلا مسئله را سیاسی نمیبینم. اگر در پاسخ به سؤال قبلی شما سکوت کردم و گفتم که مایل نیستم دراینباره جوابی بدهم، بیشتر بههمینخاطر بود که من مسئله را انسانی میبینم. مسئله از نظر من، مظلومیت هموطنان بلوچ ماست که در منطقهای دورافتاده باید با چنین مشکلاتی مواجه شوند. دوسالونیم است که اعضای خانواده این ملوانها و صیادان، با اضطراب زندگی میکنند و چشمبهراه خانواده خود هستند. بنابراین مسئله واقعا یک مسئله انسانی است و همه باید از بابِ حقوق شهروندی به آن توجه کنیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.