|

ترامپِ نامزد، ترامپِ رئيس‌جمهور

نصرت‌الله تاجيک-ديپلمات پيشين ايران در لندن

آمريکا ملتهب‌ترين و پُرگسل‌ترين روزهاي تاريخ سياسي خود را پشت سر مي‌گذارد و همان‌گونه که آبراهام لينکلن، يکي از رؤساي‌جمهور اين کشور، گفته است، خانه‌اي که از درون شکاف مي‌خورد و عليه خود مي‌خروشد، دوام نخواهد آورد و ترامپ اگر هوشمند باشد که هست، بايد اين نقيصه را به‌خوبي درک کرده باشد. اگرچه سابقه اجرائي هيلاري کلينتون او را به فردي شناخته‌شده تبديل کرده بود، اما ميان هيلاري نامزد رياست‌جمهوري و کلينتون رئيس‌جمهوري، تفاوت محسوسي پيش‌بيني نمي‌شد و همين امر، امکان تنظيم روابط با او را از همين دوران نامزدي فراهم مي‌آورد؛ اما ترامپ اين‌گونه نيست و نامزدي و رياست جمهوري وي تفاوت دارد. او تحصيلات، تجربه سياست خارجي و درک دقيقي از روابط بين‌المللي ندارد و درنهايت به اين مقولات از زاويه ديد تجاري مي‌نگرد که شايد خيلي هم بد نباشد. با همه دل‌نگراني‌هايي هم که در زمينه پيش‌بيني‌ناپذيربودن وي مي‌شد؛ اما هم‌اکنون وي همان‌گونه که خود مي‌گويد، رئيس‌جمهور آمريکاست و دوران مبارزات نفس‌گير داخلي تمام شده است و اين اجازه به تحليلگران سياسي داده مي‌شود که به او از دو زاويه بنگرند؛ زاويه اول: «ترامپ به عنوان کانديدا» و زاويه دوم: «ترامپ به عنوان رئيس‌جمهور». زاويه اول براي رأي‌آوردن است؛ نگاه اقتضائي او به سياست و قدرت بوروکراتيک سياست خارجي، يقينا در اندکي زماني او را به فردي واقع‌بين تبديل مي‌كند. رويکرد سياست خارجي ترامپ کانديدا کاملا مبهم و نوعي «پوپوليسم واقع‌گرا» بود که توانست دست روي درد مردم بگذارد و رأي بگيرد. اين پديده دور از ذهن در ايران خودمان در سال 1384 و در رفراندوم خروج بريتانيا از اتحاديه اروپا در سال 2016 نيز اتفاق افتاده بود و جالب آنکه سياست‌مداران کهنه‌کاري سر خود را بر سر راه اين مبارزه گذاشتند که حداقل درباره ايرانش بايد متأسف بود که چرا اين‌گونه شد؟ ولي تأسف کافي نيست و بايد اين وقايع کالبدشکافي شود که چرا جوامع روزبه‌روز به سمت پيش‌بيني‌ناپذير‌شدن پيش مي‌روند و اين روند چه مخاطراتي در پي دارد؟

بگذريم و به سياست خارجي بپردازيم و اينکه ترامپ با دنيا چه خواهد کرد يا با دنيا چه نخواهد کرد؟ نبايد خيلي نگران شد. او نيز که سابقه اجرائي و سياسي دولتي ندارد، در چرخه بوروکراسي کاخ سفيد آبداده شده و در فرصتي نزديک، انرژي وي تخليه مي‌شود. مهم‌ترين جنبه رفع نگراني از او، اين است که قول داده رشد اقتصادي آمريکا را دوبرابر خواهد کرد که اتفاقا تأثير مثبتي براي اقتصاد جهان و ساير کشورها نيز دارد و اينکه با هر کشوري که با آمريکا رابطه خوبي داشته باشد، رابطه خوبي برقرار مي‌کند و منافع کشورش را بر منافع هر کشوري ترجيح مي‌دهد. اين امور و نيات مستلزم ملزوماتي است و قدم اول آن، نگاه به درون و پرداختن به مشکلات مردم آمريکا. اتفاقا سياست خارجي آمريکا از ابتدا نيز انزواگرا بوده و شايد از نيمه قرن بيستم و بعد از جنگ جهاني بود که درهاي خود را روي جهان باز کرد. شايد سياست خارجي اقتضايي و عمل‌گراي ترامپ که مي‌خواهد براي هر مسئله در جهان که به آمريکا مربوط مي‌شود، دستورکار خاص خود را تعريف کند، عملي نباشد و او به تدريج قبول کند بايد واقع‌گرا باشد. همين «ترامپ رئاليست» که در دوران نامزدي فاقد استراتژي و جهان‌بيني به نظر مي‌رسيد، هم اکنون بايد حتي با نگاه تجارت‌مآبانه به سياست خارجي که در آن سياست خارجي يک قلمرو استراتژيک و بر سياق برد- برد است، منافع طرف‌هاي مقابل را نيز در نظر داشته باشد. در اين صورت است که به وعده‌هاي خود عمل کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.