چرا طرفداران اردوغان رئيسجمهوري جديد آمريكا را دوست دارند؟
دونالد ترامپ براي تركها
شاید برایتان عجیب باشد؛ اما تعداد زیادی از مفسران طرفدار دونالد ترامپ و شعار او برای احیای آمريكای بزرگ هستند. اگر از ترکها در ترکیه بپرسید که در انتخابات آمريكا دوست داشتهاند چه کسی پیروز شود، احتمالا فکرش را هم نمیکنید که شعار بار دیگر آمريكای بزرگ برای آن غیرآمريكاییها جذاب باشد؛ اما اشتباه میکنید. این دقیقا همان چیزی است که بسیاری از ترکها میخواهند. شاید شگفتزده شوید؛ اما در بسیاری از روزنامهها و مطبوعات ترکیه در سطح سابقهای میبینید که حمایت از دونالد ترامپ در جریان است. رسانههای ضددولتی لیبرال وحشتزدهاند؛ اما بسیاری از رسانههای طرفدار دولت عدالت و توسعه از ترامپ و موفقیت او استقبال میکنند. اکثر مفسران سیاسی نزدیک به دولت در ترکیه معتقدند که حمله رسانهای در آمريکا علیه ترامپ ناشی از نوعی تعصب به «هيلاري کلینتون» است. «ملیح التینوک»، ستوننویس روزنامه طرفدار دولت «صباح»، در یادداشتی با عنوان «ترامپ چه کاری برای شما انجام میدهد؟» استدلال کرده که نامزد جمهوریخواهان قطعا بهتر از کلینتون است. شاید عجیب باشد. باید پرسید چگونه است که مفسران طرفدار اردوغان و دولت «اسلامگرا»ی او از ترامپ حمایت میکنند. آنان در حالی از ترامپ حمایت میکنند که شعارهای ضداسلامهراسی سر میدهند و بهطور روزانه از بیعدالتی اجتماعی در جوامع غربی مینویسند؛ اما در مقابل ترامپ خواستار ممنوعیت ورود مسلمانان به ایالات متحده شده است و حمایت سازمان نژادپرست «کوکلوکس کلان» را نیز کسب کرده است؛ پس علت علاقه اسلامگرایان در ترکیه و حمایت رسانههای دولتی از او چیست؟ دلیل اول و عملگرایانه آن است که حامیان اردوغان باور دارند که کلینتون دارای رابطه قوی با شبکه «فتحالله گولن»، واعظ مذهبی مقیم پنسیلوانیاست که دولت ترکیه او و هوادارانش را عامل کودتای نافرجام اخیر میدانند. طرفداران اردوغان میگویند که کلینتون دستکم یکبار شخصا با گولن دیدار کرده است و گولنیستها نیز به بنیاد کلینتون و کارزار انتخاباتی او کمک کردهاند؛ برای مثال، «مهمت اوور»، ستوننویس «صباح»، مینویسد: «این به حمایت مالی محدود نمیشود. صحبت از یک جریان و شبکه است که درون حلقه اطرافیان کلینتون نفوذ کرده است». نکته دیگر آن است که جهانبینی و رویکرد انزواگرایانه ترامپ بسیاری از هواداران اردوغان را هیجانزده کرده است. او از ناتو بهعنوان نهادی «منسوخ» یاد کرده و لحن مثبتی نسبت به «ولادیمیر پوتین»، رئیسجمهوری روسیه، دارد که خواستار بازنگری آمريكا در سیاست خارجی سنتی خود در دفاع از دموکراسیها شده بود؛ اگرچه ترکیه یکی از قدیمیترین اعضای ناتو است؛ اما بسیاری از طرفداران اردوغان باور دارند که بهعنوان باشگاهی مسیحی علیه منافع ترکیه کار میکند. آنان روابط دوجانبه ترکیه و روسیه براساس منافع مشترک محدود را به همکاری با ناتو ترجیح میدهند. «فخرالدین التون»، ستوننویس صباح، مینویسد که رأیدهندگان آمريكایی با رأی به ترامپ آمادگی خود را برای عقبنشینی از سیاست توسعهطلبانه نشان میدهند و این بهترین گزينه برای ترکیه خواهد بود. واقعیت آن است که هواداران اردوغان معتقدند که سیاست خارجی نئوامپریالیستی کلینتون در برابر سیاست نئوامپریالیستی اردوغان قرار دارد و ازاینرو آن را حریف و رقیبی جدی میبینند و با آن مخالف هستند. فراتر از بیاعتمادی اسلامگرایان ترکیه به کلینتون، میتوان دلیل دیگر تمایل آنان به ترامپ را مشابهت شخصیت ترامپ با اردوغان دانست. در تویيتر بسیاری از کاربران ترک از ترامپ با عنوان رئيس یاد میکنند، عنوانی محبتآمیز که آنان اغلب برای اردوغان، رئیسجمهوری محبوب خود، به کار میبرند. الگوهای رفتاری ترامپ و اردوغان به هم شباهت دارند؛ اما هر دو مردان متفاوتی هستند، برند خاص خود را دارند و الگوهای رفتاری خاصی دارند. مانند اردوغان، ترامپ نیز خواستار تجدیدنظر در وضعیت طبقه کارگر و اکثریت خاموش شده است. هر دو آنان مدعی بودهاند که صدای بیصدایان هستند. هم اردوغان و هم ترامپ روحیات ملیگرایانه دارند. هر دو معتقدند که ملتها باید داخل مرزهای خود آزادانه رفتار کنند و میانهای با درک انترناسیونالیستی (جهانوطنگرایانه) لیبرال و ایده لزوم پیروزی از هنجارهای بینالمللی ندارند. اردوغان برای تحقیر مخالفانش به آنان گفته بود که به اندازه کافی «ملی» یا میهنپرست نیستند، در مقابل هواداران ترامپ نیز در تجمعات، فریاد میهنپرستانه آمريكایی سر میدهند و به مخالفانشان لقب «خائن» میدهند. ترامپ و اردوغان هر دو در زمره رهبرانی ملی هستند که باور دارند چون ملتها و کشورهایشان منحصربهفرد هستند، بیگانگان حق و صلاحیت قضاوت درباره آنان را ندارند. همانگونه که اردوغان گفته بود توجهی نمیکند که دیگران به او دیکتاتور میگویند. اردوغان و ترامپ رهبرانی ملی هستند که میانهای با نظم جهاني ليبرال ندارند؛ آنان به توافق رسيدهاند كه اكنون زمان ازبينبردن اين نظم است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.