|

فرهنگ فساد در جهان عرب

منبع: الحیاه الجدیده

این روزها در همایش‌های رسانه‌ای رسمی و غیررسمی در جهان عرب از گسترش پدیده فساد سخن گفته مي‌شود. سؤال مهم درباره علل گسترش این پدیده خطرناک است که دارایی‌های دولت‌های عربی و به‌ويژه ملت‌ها را به غارت می‌برد. بسیاری از این دولت‌ها منابع طبیعی و انسانی فراوانی دارند که دیگران از آن محروم هستند؛ این دارایی‌ها باید در تملک ملت‌ها باشد نه افراد، به‌ويژه کسانی که با حیله‌گری آن را تصاحب کرده‌اند و مهم‌ترین دغدغه‌شان حساب‌های بانکی‌شان است؛ کسانی که فقط به‌دنبال منافع محدود شخصی‌شان هستند و متوجه خطر كار خود نیستند، آنها نمی‌دانند که با این‌گونه اعمال توانمندی‌های یک ملت را بر باد فنا می‌دهند و کشوری را با این کارها سال‌ها و بلکه قرن‌ها به عقب می‌اندازند، بدون اینکه تلاشی برای پیشرفت و ترقی آن کرده یا در این مسیر گامی برداشته باشند که به نفع نسل‌های آینده باشد. در همین رابطه باید اشاره‌ای کنیم به اینکه فساد یک پدیده جهانی است. بحران‌های مالی کشورهای غربی و حتی برخی از کشورهای آمریکای لاتین جز این منشأ دیگری نمی‌تواند داشته باشد. در اغلب انواع فسادها بیشتر بحث بر سر یک طبقه محدود سیاسی است حال آنکه پدیده فساد ابعاد مختلفی دارد، از فساد اداری و دولتی تا فساد در بخش خصوصی. حتی فساد در بخش‌های دانشگاهی و مردمی نیز وجود دارد. اینها نشان می‌دهد فساد یک پدیده اجتماعی گسترده است و ملت‌ها به آن خو گرفته‌اند. در این میان باید از برخی تصورات عامیانه یاد کرد که برای مثال از فرد فاسد تمجید می‌کنند به این اعتبار که او بهتر از دیگران توانسته است واقعیت‌ها را بسنجد و درک بهتری نسبت به ماهیت وضع موجود داشته است. مهم نیست فساد کوچک باشد یا بزرگ، وقتی در جامعه‌ای یک فرهنگ فساد وجود داشته باشد، فرد متعهد به‌صورت فردی تصور می‌شود که نگرش خوبی ندارد و قادر به آن نیست که برداشت درستی از معادلات روزمره جامعه‌اش داشته باشد. به‌همین‌ترتیب واسطه‌گری و رانت‌خواری از اشکال مهم فساد در جهان عرب به شمار می‌رود حال آنکه به‌لحاظ قانونی در بسیاری از موارد در متون قانونی جرم تلقی می‌شود. چنان‌که در برخی از کشورهای عرب می‌بینیم. دستگاه قضائی مهم‌ترین مرکزی است که باید حاکمیت قانون را اعمال كند و حقوق افراد را به صاحبانش برگرداند؛ معنای این حرف آن است که تصمیم‌گیری‌ها در این دستگاه باید کاملا مستند به اصول علمی و حقوقی سالم باشد و در هنگام تدوین یک حکم یا اجرای آن کاملا شفافیت به خرج دهد تا هیچ‌گونه شائبه‌ای در آن نباشد. از آن گذشته دستگاه آموزش‌وپرورش باید نمونه‌ای برتر باشد، زیرا دست‌اندرکار تربیت نسل‌های آینده است و باید آنها را براساس احترام و ارزش‌های علمی تربیت کند؛ برای مثال در یونان دستگاه قضائی و آموزشی در جریان بحران مالی این کشور در ابتدای سال 2010 به‌‌شكلي محترمانه برای همگان باقی ماند، زیرا شفافیت و احساس مسئولیت این دو دستگاه در مقایسه با سایر نهادها به‌ويژه نهادهای دولتی بیشتر بود. در یونان به‌ويژه بخش خصوصی و نهادهای مرتبط با گردشگری غرق در فساد بودند. خلاصه اینکه فرهنگ فساد، فرهنگی است که از فساد تمجید می‌کند و جلوی تغییر آن را می‌گیرد؛ به‌جای این فرهنگ باید فرهنگ شفافیت و پاسخ‌گویی را نشاند. خداوند فرموده است سرنوشت ملتی را تغییر نمی‌دهد مگر آنکه آنها خود سرنوشت‌شان را تغییر دهند. فرهنگ ملتی وقتی بر مبنای واسطه‌گری و رانت‌خواری باشد، در آن فرهنگ کار سالم و حرفه‌ای جایی نخواهد داشت. منظور از واسطه‌گری این است که در ارتباطات اجتماعی به‌جای شایستگی افراد، ارتباطات خانوادگی، قومی و قبیله‌ای‌شان نقشی تعیین‌کننده پیدا کند و فرصت‌های برابر همگان را از بین می‌برد. یک جامعه سالم وقتی به وجود می‌آید که همه افراد عضو آن در برابر قانون جایگاه یکسانی داشته باشند و با همه طبق قانون برخورد شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.