|

اهمیت و لزوم راه‌اندازی کلینیک‌های جامع ام‌اس

تحولي براي درمان بيمارى‌هاى نوپديد

حسین کرمانپور. مدیر اورژانس بیمارستان سینای تهران

بیماری ام‌اس جزء آن دسته از بیماری‌های بشری است که تنها با درگیری یک بخش از بدن و گرفتاری یک عضو روبه‌رو نیست؛ برای مثال، در بیماری عفونت سینوسی، بیمار با مراجعه به پزشک خود، درمان آنتی‌بیوتیک دریافت می‌کند و درمان می‌شود. این بیمار به احتمال زیاد نیازی به مراجعه دوم به پزشک خود را هم ندارد، چه رسد به مراجعه به تخصص‌ها و رشته‌های دیگر پزشکی، در بیماری دیابت در وضعیت‌های پیشرفته، جدای از پزشک مربوطه، پای متخصصان رشته‌های دیگر و حتی روان‌شناس و مشاوران تغذیه را هم به میان می‌کشد. بیماری ام‌اس، در پرداخت تخصصی به بیماری چیزی شبیه دیابت است. گرفتاری اصلی در شبکه اعصاب مرکزی است که متخصصان نورولوژی در این سطح، فرماندهی تشخیص و مداوا را برعهده دارند، اما بیماری ام‌اس ماهیتا با درگیری سلسله‌اعصاب مرکزی عملا رهبری بدن را با مشکلاتي خاص روبه‌رو مي‌كند؛ از خلق‌وخوی بیمار گرفته تا مشکلات اسکلتی، تغذیه‌ای، گوارشی، ادراری و حتی بینایی! هرکدام از تخصص‌های مربوط با اشکالات پدیدآمده در بیمار اگر بخواهند به صورت مستقل و بدون ارتباط با شبکه درمانگران دیگر عمل کنند، عملا بیمار به نتیجه مؤثر علمی نخواهد رسید. سوای تیم درمانگر، تیم پیراپزشکی هم در کنار درمان نقش بسزایی دارد. بیمار مبتلا به ام‌اس، به خودی‌خود با استرس‌های ذهنی روبه‌رو است و ایجاد استرس‌ها و تنش‌های اجرائی در درمان هم می‌تواند بر شدت بیماری بیفزاید. گروه‌های پیراپزشکی این بخش نظیر آزمایشگاه، تصویربرداری، توانبخشی و... است. بر اساس مطالب پیش‌گفته، بیمار مبتلا به ام‌اس، در گروه پزشکی با تخصص‌های متخصص بیماری‌های داخلی اعصاب (نورولوژیست به‌عنوان پزشک اصلی و درمانگر رأس هرم درمانی بیمار)، متخصص زنان و مامایی (برای بررسى و درمان مشكلات زنان با عنايت به اينكه نسبت گرفتارى زن به مرد در بيمارى ام‌اس تقريبا چهار به یک است)، متخصص مجارى تناسلى و ادرارى (ارولوژيست)، چشم‌پزشك، روان‌پزشك، متخصص تغذيه، روان‌شناس، متخصص تصويربردارى (راديولوژيست)، متخصصان رشته‌هاى مختلف توانبخشى و... روبه‌رو است. هنگامى كه بيمارى با شك به ام‌اس نزد نورولوژيست مى‌رود، موجى از اقدامات تشخيصى لازم مى‌شود و هنگامى كه براى بيمار تشخيص ام‌اس مسجل شد، تواترى از اقدامات تشخيصى و درمانى نيز آغاز مى‌شود كه حلقه‌به‌حلقه چون زنجيره‌اى به‌هم‌پيوسته است و جدايى هر حلقه، مى‌تواند انبوهى از استرس را براى بيمار به‌همراه داشته باشد. كلينيك‌هاى جامع درست براى اين منظور پيش‌بينى شده تا بيمار از يك در وارد و از در ديگر با تكليف مشخص خارج شود. در اين صورت است كه يك وحدت‌رويه بين چهارضلعى درمانگران، بيمار، خانواده و كمك‌درمانگران پديد مى‌آيد. درمانگران آن دسته از پزشكان هستند كه با هماهنگى هم و نه جدا از هم پروتكل درمانى بيمار را ترسيم مى‌كنند. سپس كمك‌درمانگران، اعم از مشاوران درمانى و تشخيصى به يارى تيم مى‌شتابند تا براى بيمار و همراهان حاشيه‌هاى ايذايى به‌وجود نيامده و مديريت بيمارى و بيمار به بهترين نحو مسجل شود. بيمار و خانواده‌اش دو ضلع ديگر اين تيم، در نشست‌هاى مختلف با پزشكان، مشاوران و پرستاران حرفه‌اى، به‌خوبى در فرايند مديريت درمان دخيل شده و كار گروهى را تكميل مى‌كنند. چكيده آنكه ايده كلينيك‌هاى جامع مى‌تواند فرايند درمان بيمارى‌هاى نوپديد را در كشور ما متحول كنند. بيمار به محض ورود، پذيرش شده، پرونده تشكيل مى‌دهد و به پزشك متخصص معرفى مى‌شود. در ادامه، اين مديريت كلينيك است كه در فضايى آرام، پرانگيزه و انسان‌محور، پروتكل تشخيص، درمان و دريافت خدمات را به طور يكپارچه براى بيمار و پرسنل فراهم مى‌كند تا هيچ‌يك از اعضاى تيم مجبور نباشند در مسير اقدامات خود، از ساختار كلينيك خارج شوند. در چنين كلينيك‌هاى انسان‌محور و تيم‌محوري، حتى براى پارك وسيله نقليه، استراحت و ماندگارى بيمار و پرسنل، برنامه‌هاى ازپيش‌تعيين‌شده‌اي انديشيده شده است تا دغدغه‌هاى حاشيه‌ساز به حداقل ممكن سوق پيدا كند. كلينيك‌هاى جامعى با اين نگرش، چاره‌اى ندارند جز اينكه به بهترين نحو ممكن از فناورى اطلاعات و ارتباطات بهره جسته و خود را به خط طلايى كلينيك‌هاى هوشمند نزديك کنند تا سرعت اجراى فرايندها به چندبرابر وضع ممكن افزايش يافته و از ترددهاى بي‌جهت كاسته شود. از ديگرسو تمام يافته‌هاى تيم مى‌تواند با بهره‌جستن از اين فناورى‌ها، پالايش شده، به داده‌هاى معتبر، مبدل و درنهايت با مديريت الكترونيك دانش و پژوهش بتواند نقش جهانى خود را در توليد علم به فرجام رساند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.