|

پانچو

احمد غلامی

- یاقوت پاشو، یاقوت نوبت توست، باید بری سَر پُستت! یاقوت توی خواب غلتی زد و پشتش را کرد به رحمان و نالید: «من نمی‌روم سر پست!» رحمان زانو زمین زد و خودش را جلو کشید، طوری‌که پوتین‌های گِلی‌اش پتوها را کثیف نکند. شعله فانوس داشت توی خودش می‌مُرد، آرام آن را بالا کشید، نور پاشید توی سنگر. موش کوچکی که لای سفره غافلگیر شده بود، بهت‌زده به رحمان زل زد و جستی زد، رفت توی شکاف مابین گونی‌ها. هنوز بوی نان سوخته توی سنگر موج می‌زد. رحمان پای یاقوت را کشید و گفت: «بلند شو، رفیقت تو بارون خیس شد. پاشو نوبت توست!» یاقوت غلتی زد و گفت: «خوابم می‌آید، نمی‌روم. هر کاری دوست داری بکن!» رحمان گفت: «لاکردار پاشو! باید بروم پست‌های دیگر را هم عوض کنم.» آسمان رعدوبرقی زد و یاقوت پاهایش را توی دلش جمع کرد و گفت: «خوابم می‌آید!» رحمان کلافه روی زانو عقب‌عقب رفت و گفت: «می‌روم پست‌های دیگر را عوض می‌کنم و برمی‌گردم، تا آن‌موقع بخواب!» یاقوت جوابش را نداد. رحمان از سنگر بیرون زد، پوتین‌هایش تا نیمه در گل فرو می‌رفت. باران شدت بیشتری گرفته بود. اگر «پانچو»یی که روی لباس‌هایش پوشیده بود، نبود حسابی سرما می‌خورد. از همان دور فریاد زد: «محبی برو بخواب، این یاقوت بزغاله نمی‌آید!» محبی همان‌طور که از سوراخ سنگر نگهبانی با احتیاط بیرون می‌آمد، گفت:‌ «سنگر خالی باشد؟!» رحمان گفت: «فکر می‌کنی یاقوت باشد، عراقی‌ها جرئت حمله ندارند!» محبی گفت: «اصلا نگهبانی بی‌فایده است، بخواهند حمله کنند، می‌کنند. تا حالا کِی تو حمله نگهبان‌ها ما را بیدار کردند. این‌قدر توپ و خمپاره می‌زنند که همه خودشال می‌آیند روی خاکریز.» محبی جوابش را نداد و از دور فریاد زد: «فریدونی پاشو برو سر پست!» فریدونی گفت: «من خودم زودتر پست را تحویل گرفتم. کاش یک پانچو می‌دادی خیس نمی‌شدم.» رحمان گفت: «پانچو، مال پاسبَخش‌هاست!» فریدونی رفت توی سنگر و پشت تیربار نشست و برای اینکه خواب از سرش بپرد، بی‌خودی دشمن فرضی را به رگبار بست. رحمان فریاد زد: «لاکردار! ببین می‌توانی خمپاره‌انداز‌های عراقی را بیدار کنی، آتش بریزند سرمان...» هنوز حرفش تمام نشده بود که یک خمپاره در دوردست‌ها توی گل فرو رفت و عمل نکرد. رحمان رفت، همه پست‌ها را عوض کرد. با بودن گل‌ولای کارش زیاد طول کشید. نیم‌ساعتی شد. با خودش گفت: «مفت چنگ یاقوت!» از وقتی هم‌ولایتی یاقوت ترکش خورده و توی کما رفته بود، او تنها مانده بود و دلش نمی‌خواست با کس دیگری همسنگر شود. رحمان با خودش فکر کرد یاقوت را که سر پست گذاشت می‌رود توی سنگر او استراحت می‌کند و به یاقوت می‌گوید اگر اتفاقی افتاد بیدارش کند. دیگر توی سنگر نرفت. همان دم در سنگر ایستاد و فریاد زد:‌ «یاقوت بیدار شو... بجنب بچه!» صدایی از داخل سنگر نیامد. نور فانوس از پشت پلاستیک دَر سنگر پیدا بود، اما بخار و قطره‌های باران نمی‌گذاشت توی سنگر دیده شود. رحمان فریاد زد: «بزغاله چهل‌وپنج دقیقه هم از پستت گذشت، بجنب!» باز صدایی نیامد. رحمان با خودش گفت، الان حالت را جا می‌آورم. اسلحه را از ضامن خارج کرد و روی رگبار گذاشت و جلو سنگر تیر هوایی شلیک کرد. تیرهای رَسام، دل تاریکی را شکافتند و خطی از نور در دل آسمان نشست که زود خاموش شد. بعد فریاد زد: «بیا این‌ هم به خاطر روز تولدت...» اما صدایی نیامد. این‌بار روی زانو نشست و گفت: «پاشو بیا بیرون، پانچو را هم می‌دهم بپوشی، یخ نزنی!» یاقوت عاشق پانچو بود. پانچوی هم‌ولایتی‌اش را که می‌پوشید، قدوقواره ریزش به‌یکباره گُنده می‌شد. آن‌قدر گنده که به‌صورت نحیف و لاغر و کم‌سن‌وسالش نمی‌خورد. این‌بار پانچو هم وسوسه‌اش نکرد. رحمان پلاستیک را کنار زد و با عصبانیت فریاد زد: «مگر با تو نیستم یالغوز!» کسی توی سنگر نبود. رحمان بهت‌زده به همه‌جا چشم گرداند. با پوتین‌های گِلی رفت توی سنگر و پتوها را کنار زد. کسی نبود. به‌سرعت برگشت بیرون و رفت سنگر نگهبانی بالای خاکریز. با خودش گفت خدا کند تو سنگر باشد. آنجا هم نبود. چند قدم شتاب‌زده به طرف شرق رفت. اگر یاقوت آن‌ طرف آمده بود، حتما او را می‌دید. به طرف غرب و به طرف دسته‌ سوم راه افتاد. صدایی از تاریکی گفت: «ایست... کیستی؟» رحمان گفت: «پاسبخش دسته یکم.» نگهبان گفت: «اینجا چه‌کار می‌کنی، گم شدی؟» رحمان گفت: «چرت نگو، سربازی ندیدی بیاید این طرف!» نگهبان گفت: «چرا رفت تو کانال، نزدیک بود بهش شلیک کنم. پانچو پوشیده بود، فکر کردم درجه‌دار است. از توی کانال رفت جلو. رحمان با خودش گفت یا حسین بدبخت شدم. بعد گفت: «تا کِی سر پستی؟» نگهبان گفت:‌ «تازه عوض شدم!» رحمان گفت: «موقع برگشتن ما را نزنی!» نگهبان جوابش را نداد. رحمان افتاد توی کانال. همین‌طور که در تاریکی و گل‌و‌لای قدم برمی‌داشت، یاقوت را آرام صدا می‌زد. باران شدیدتر شده بود. رحمان کورمال ‌کورمال جلو می‌رفت. پایش به جنازه‌ای گرفت و سکندری خورد و با صورت توی گل‌ولای فرو رفت. دست‌هایش را زمین گذاشت، بلند شد و گفت: «یاقوت بی‌پدر مادر دَمار از روزگارت درمی‌آورم.» در پیچ کانال ایستاد. می‌ترسید قدم بردارد دشمن آنجا خِپ کرده باشد. آرام گفت: «یاقوت!» صدایی نشنید. ضربان قلبش تندتر شده بود. با خودش گفت کاش به سرگروهبان خبر داده بودم. هرچه فحش بلد بود نثار یاقوت کرد. می‌ترسید قدم بردارد. تصمیم گرفت برگردد. با خودش فکر کرد، برگردم چی بگم! دلش را به دریا زد از پیچ پیچید و سنگر دیده‌بان را که در دل کانال کنده شده بود، پیدا کرد. آرام گفت: «یاقوت!» یاقوت خودش را زیر پانچو مخفی کرده بود. خواب‌آلود گفت: «نگهبانی نمی‌دهم!» رحمان از تعجب خشکش زد، نشست روی جعبه مهمات و زل زد به یاقوت که کلاه پانچو را روی کلاه آهنی کشیده و شبیه مترسک سر جالیز شده بود. زد زیر خنده و خندید. اما با دیدن چهره یاقوت که مثل بچه‌ای در خواب عمیق فرو رفته بود، دلش گرفت. به آسمان نگاه کرد. باران دُم‌اسبی می‌بارید. آسمان تاریک‌تاریک و بدون ستاره بود. زوزه باد و باران دشت بی‌انتها و تنهایی آنها را به رخ می‌کشید. رحمان نمی‌دانست قطره‌هایی که از گوشه چشمش پایین می‌لغزد باران است یا اشک. * داستان‌های به‌هم‌پیوسته «اثاثِ جنگ» از این هفته، چهارشنبه‌ها در این ستون منتشر می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.