چرا انتخابات آمریکا دنبال میشود؟
ضیاء مصباح
انتخابات ریاستجمهوری آمریکا در تمامی کشورهای جهان به دقت دنبال میشود، چراکه اقدامات و تغییر سیاستهای کلان این کشور، پیامدهایی را در عرصههای مختلف جهانی همراه میآورد. مدل دموکراسی و نحوه انتخاب رئیسجمهوری در این کشور ویژگیهای خاص خود را دارد و با پنچ ویژگی همراه است: اول: دموکراسی آمریکایی از نوع رقابتی و اکثریتمحوری است که در آن برنده همهچیز را میبرد؛ یعنی متفاوت از دموکراسیهای دیگر که قدرت بهنوعی در بین احزاب توزیع میشود. شکل سیستم دوحزبی خاصی هم در آمریکا وجود دارد که این خودش بهنوعی جلب توجه میکند. دوم: نتیجه انتخابات ریاستجمهوری در آمریکا خودش تعیینکننده است؛ یعنی نیازی نیست که منتظر ماند و دید که بعد از انتخابات، چه ائتلافی قرار است صورت بگیرد یا سیاستگذاری شود. سوم: انتخابات بسیار طولانی است و بسیاری از رسانههای جهان را در این پروسه با خود همراه میکند. چهارم: کاملا کاندیدامحور است، نه حزبمحور. پنجم: خیلی پرسروصدا بوده و پرخرجترین کمپین انتخاباتی در جهان است. این ویژگیها باعث میشود که ساختار دموکراسی آمریکا و نوع نظام انتخاباتی این کشور در مرکز افکار عمومی جهان قرار گیرد. قدرت اقتصادی: دستکم از پایان جنگ جهانی دوم تا امروز، بخش عمدهای از اقتصاد جهان متأثر از اقتصاد آمریکا بوده است. نوسان روند اقتصاد در آمریکا حتی میتواند دورافتادهترین نقاط جهان را تحتتأثیر قرار دهد. نظام مالی، نظام بانکی، واحد پول و بورس این کشور مهمترین و بزرگترین نظام اقتصادی را به خود اختصاص داده است. مؤلفههای برتری آمریکا در حوزههای مختلف اقتصاد باعث شده که جهان به تصمیمات اقتصادی رؤسایجمهوری آمریکا حساس باشد. آمریکا بزرگترین اقتصاد جهان است. اگر تولید ناخالص ملی این کشور تغییر کند، بسیاری از کشورها را در مناطق مختلف تحتتأثیر قرار میدهد، از جمله اتحادیه اروپا و آمریکایجنوبی و مرکزی تحتتأثیر قرار میگیرند. پول بینالمللی، دلار آمریکاست و این کشور بهعنوان قدرت اقتصادی جهان در پشت این واحد پولی قرار دارد. این موضوع در تمام کشورها و تمام مبادلات جهانی تأثیر میگذارد. امروز اگر در آمریکا اتفاقی رخ دهد، این مسئله میتواند سیستم پولی و مالی جهان را تحتالشعاع قرار دهد و بر تمام مبادلات جهانی تأثیر بگذارد. از طرف دیگر آمریکا در بسیاری از قراردادها و روابط اقتصادی بینالمللی یک بازیگر عمده محسوب میشود. پس تعجبآور نیست که کشورهای جهان با نگرانی یا علاقه مبارزات انتخاباتی در آمریکا را زیر نظر داشته باشند چون یک تصمیم اینطرفی یا آنطرفی از سوی رئیسجمهوری جدید تمام اقتصاد جهانی را تحتتأثیر قرار میدهد. قدرت نظامی: آمریکا قویترین ارتش دنیا را در اختیار دارد. هزینه سالانه آن چیزی بیش از نیم تریلیون دلار در سال است. مؤلفههایی همچون امنیت و منافع ملی از اصلیترین فاکتورهای تشکیلدهنده سیاست خارجی این کشور محسوب میشوند. مسئله حراست از صلح جهانی و مبارزه با آنچه که «تروریسم بینالمللی» خوانده شده، از جمله اولویتهای سیاست خارجی آمریکاست. بهخاطر نقش بسیار عمده آمریکا در امنیت جهانی، انتخاب رئیسجمهوری که همزمان فرمانده کل قوای این کشور نیز محسوب میشود، از نگاه هیچ کشوری در جهان نمیتواند نادیده بماند. این کشور نهتنها بهعنوان یکی از قدرتمندترین کشورهای دنیا، بلکه بهعنوان یک رهبر سیاسی، اقتصادی و نظامی بهعنوان یک بلوک ویژه یا بلوک غرب از اهمیت ویژهای برخوردار است. هر تزلزلی در این کشور به هر لحاظ، میتواند تبعات منفی زیادی را در جهان بههمراه بیاورد. از طرفی بهلحاظ ثبات سیاسی و اقتصادی در آمریکا و همچنین ثبات عملی که آمریکا در قولها، قراردادها و معاهدات بینالمللی دارد، رقبای جهانی آمریکا نیز میدانند که یک قدم استوار پشت این تعهدات حضور دارد. حالا اگر کسی رئیسجمهوری آمریکا شود و به این تعهدات بینالمللی پایبند نباشد؛ مثلا بگوید که آمریکا دیگر به متحدانش در سازمان ناتو کمک نمیکند یا اینکه آمریکا دیگر از متحدانی مانند ژاپن و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس حمایت نمیکند، اینها به معنای زیرسؤالبردن تعهدات بینالمللی آمریکاست. این دست اقدامات را رقبا و دشمنان آمریکا در سطح جهان زیر نظر دارند و تبعات سیاسی، نظامی و امنیتی خواهد داشت. از اهداف مهم سازمانهای بینالمللی در قرن حاضر، رسیدن به صلح جهانی، امنیت دستهجمعی و خدمت به جوامع انسانی در تمامی عرصههای زندگی است. تحرک امروز جامعه جهانی را بدون سازمانهای بینالمللی نمیتوان تصور کرد و بخش مهمی از نیروی محرکه سازمانهای بینالمللی به خاطر حضور فعال یا کمکهای مالی و لجستیکی آمریکا به آنهاست. در صورتی که رئیسجمهوری در آمریکا تصمیم به کم یا قطع ارتباط با سازمانهای بینالمللی بگیرد، پیامدهای آن باعث برهمخوردن نظم جهانی میشود. آمریکا کشور بزرگی است که در تمام نهادهای بینالمللی حضور دارد؛ از سازمان ملل تا یونیسف، سازمان جهانی کار و بانک جهانی؛ یعنی در هر حوزهای، آمریکا نقش فعالی دارد. همچنین یکسری کارهای عامالمنفعه عمومی مانند مبارزه با شیوع بیماریها در آفریقا و دیگر نقاط جهان انجام میگیرد که حضور آمریکا در این نهادها خیلی مهم است. اگر با رئیسجمهوری مواجه شویم که خیلی علاقهای نداشته باشد با دنیای معاصر ارتباط برقرار کند و دروازههای کشور را روی کسانی که میخواهند به آمریکا مهاجرت یا دادوستد کنند با محدودیت روبهرو کند، نظم جهانی را بههم میریزد. حرکاتی که در آمریکا انجام میگیرد بهطور مشخص در روابط بینالملل و بهطور ویژه در حوزههای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی اثر میگذارد. آمریکا ارتباط نزدیکی با یونسکو دارد و بودجه کلانی را در اختیار این نهاد میگذارد. این کشور در برنامههای مختلف این سازمان در کشورهای دیگر برای آشناکردن آنها با قواعد دموکراسی با آن مفهومی که علاقه دارد، فعال است و بالاخره: آمریکا ارتباط نزدیکی با سپاه صلح سازمان ملل که به نقاط مختلف جهان میروند دارد. اینگونه روابط اگر بههم بریزد، در چه جهتی و بهنفع منافع چه کسانی تمام خواهد شد که مطلب دیگری میطلبد. در جهان امروز مسائل بیشمار و بسیار پیچیدهای وجود دارند که حل یا تشدید آنها به تصمیم بازیگران مهم و کلیدی در جهان بستگی دارد. آمریکا بهعنوان تأثیرگذارترین کشور در معادلات جهانی، در رأس این هرم قرار دارد و با توجه به همین جایگاه، میتوان دریافت که چرا انتخابات ریاستجمهوری آمریکا برای جامعه جهانی مهم است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.