آتشبس ۱۰ساعته بدون خروج غیرنظامیان و با ورود ناوچه جنگی روسیه پایان یافت
طالع شوم حلب
نه آنکه حلب همین حالا نیز سهمی از صلح و آرامش داشته باشد، اما کنارهگرفتن ناوچه جنگی روسیه در سواحل شرقی سوریه جدیدترین تحولی است که میتواند این شهر جنگزده را بیشازپیش در گرداب خون و وحشت فرو ببرد. ناوچه گریگوروویچ که بخشی از ناوگان دریای سیاه ارتش روسیه است، در حالی روز جمعه با عبور از تنگه بسفر، وارد مدیترانه شرقی شد که پایان همزمان آتشبس موقت در نیمه شرقی حلب، نگرانیها را درباره هرچه شدتیافتن بحران انسانی در آن شهر افزایش داده است. دلیل آن نیز واضح و روشن است. گریگوروویچ برخلاف ناو هواپیمابر کوزنتسف و رزمناو هستهای پطر کبیر که ورودشان به منطقه با حواشی رسانهای فراوانی همراه بود، از قابلیت حمله زمینی با اتکا به پرتاب موشکهای کروز کالیبر برخوردار است؛ قابلیتی که با نظر به همراهی سه زیردریایی با توانایی مشابه از ناوگان شمالی روسیه، میتواند صحنه جنگ حلب را پرآشوبتر از پیش كند. اینها همه جدای از ورود ناو هواپیمابر کوزنتسف، متشکل از 10 بمبانداز سوخوی-33 و چهار جنگنده میگ-29 به آبهای شرقی سوریه است که نشان از عزم مسکو در عملیكردن طرح دمشق برای بیرونآوردن کنترل مناطق شرقی حلب از دست مخالفان مسلح دارد. همین چند روز پیش بود که ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، به شورشیان سوری و شهروندان محاصرهشده در حلب شرقی هشدار داده بود تا جمعهشب گذشته، یعنی موعد پایان آتشبس موقت و البته یکطرفه هوایی، شهر را ترک کنند. اما با آغاز آتشبس 10ساعته که به اذعان مسکو تلاشی برای جلوگیری از افزایش روزافزون تلفات بود، برخی گروههای مخالف سوری اعلام کردند برخی دالانهای امن وعده دادهشده از سوی مسکو برای خروج غیرنظامیان از مناطق تحت محاصره، اصلا وجود خارجی ندارند. درهمینحال و در شرایطی که با نزدیکشدن به موعد پایان آتشبس، هیچ نشانی از خروج غیرنظامیان یا شورشیان از مناطق شرقی حلب دیده نمیشد، گروههای مخالف حملاتی را علیه مواضع نیروهای وفادار به دولت در غرب حلب ترتیب دادند که گفته میشود منجر به زخمیشدن دو سرباز روس شده است. رسانههای دولتی سوریه و وزارت دفاع روسیه نیز اعلام کردهاند شورشیان با پرتاب راکتهایی، یکی از هشت دالان خروج وعده دادهشده را هدف قرار دادهاند. این در حالی است که سازمان ملل نیز پیشتر اعلام کرده بود در جریان آتشبس موقت، هیچگونه تلاشی برای خروج مجروحان از مناطق تحت کنترل شورشیان به عمل نخواهد آورد. دیوید سوانسون، سخنگوی دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل در سوریه، در شرایطی مدعی شده تخلیه پزشکی مناطق شرقی تنها درصورت مسئولیتپذیری دو طرف منازعه و فراهمآوردن محیطی مناسب انجامپذیر است که آژانسهای بشردوستانه سازمان ملل در جریان آتشبس سهروزه ماه گذشته نیز که صرفا منجر به خروج تعداد بسیار کمی غیرنظامی از مناطق محاصرهشده شرق حلب شد، هیچگونه توفیقی در سازماندهی کاروانهای خروجی خود نداشتند. سازمان عفو بینالملل نیز با انتشار بیانیهای از آتشبس محدود و موقت انتقاد و تأکید کرده چنین اقداماتی بههیچعنوان جایگزین دسترسی آزاد و بیطرفانه نهادهای بشردوستانه بینالمللی و تضمین امنیت جانی غیرنظامیان نیست؛ بنابراین جای تعجب نیست اگر دالانهای خالی خروجی را شاهدی بر این واقعیت بدانیم که بیش از 250 هزار غیرنظامی ساکن شرق حلب اکنون به واقعیت زندگی روزمره خود که پس از پایان 10 ساعت آتشبس موقت، اینبار شاید حتی سهمگینتر از قبل بازگردد، خو گرفته و بدون دراختیارداشتن امکانات اولیه زندگی، به انتظار ازسرگیری حملات بیوقفه نشستهاند. به سوی رقه اما در شرایطی که حلب، در غیاب داعش به قلب جنگ سوریه بدل شده، شنیدهها حاکی از آن است که نیروهای ائتلاف به دنبال برنامهریزی برای آغاز عملیات آزادسازی رقه هستند تا بلکه پس از پایان موفقیتآمیز عملیات موصل، اینبار پایتخت سوری داعش از چنگال این گروه تروریستی خارج شود. جان دوریان، سخنگوی ائتلاف ضدداعش به رهبری آمریکا در حالی در کنفرانسی مطبوعاتی اظهار داشته ۳۰ تا ۴۰ هزار نیرو که از حمایت آمریکا برخوردارند، آماده بهمحاصرهدرآوردن شهر رقه، واقع در شمال سوریه و شروع عملیات پاکسازی آن هستند که به نظر میرسد تعیین ترکیب و آرایش نیروهای حاضر در این عملیات یکی از بزرگترین چالشهای پیشروی آن خواهد بود. سخنگوی ائتلاف ضمن اشاره به مذاکرات مستمر واشنگتن با شرکای خود برای تعیین هویت نیروهایی که پس از محاصره وارد شهر خواهند شد، خاطرنشان كرده بنا بر برنامهریزیهای اولیه، جدای از نیروهای دموکراتیک سوری، ائتلافی از نیروهای کرد، عرب، آشوری، ارمنی و ترکمان که بناست از شمال شهر به داعش فشار آورند، تعداد زیادی از نیروهای محلی عرب نیز که تحت آموزش ائتلاف بودهاند، با مسدودكردن مسیر امدادی داعش در جنوب رقه، در عملیات مشارکت خواهند داشت. این در حالی است که اشتون کارتر، وزیر دفاع ایالات متحده پیشتر گفته بود عملیات محاصره رقه، پایگاه اصلی داعش بهزودی آغاز میشود و دیدارها با مسئولان ترکیهای درباره نقش آنکارا در این عملیات ادامه دارد. ترکیه درباره مشارکت کردها در عملیات آزادسازی رقه با شریک آمریکایی خود اختلاف نظر دارد و آن را تهدیدی برای امنیت مرزهایش میداند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.