|

هنري ژيرو و تعلیم‌ و‌تعلم انتقادی

هنري ژيرو (18 سپتامبر 1943) نظريه‌پرداز و محقق كانادايي‌-آمريكايي، از بنيان‌گذار‌ان نظريه تعلیم‌و‌تعلم (پداگوژي) انتقادي است. انتشارات راتلج در سال 2002 ژيرو را يكي از پنجاه متفكر برجسته و تأثيرگذار آموزشي دوران مدرن دانست. او در دانشگاه‌های ميامي، بوستون و پنسیلوانیا تدریس کرده و از سال 2004 تاكنون در دانشگاه مک‌مستر کانادا مشغول به تدريس است. اهمیت فعاليت نظري ژیرو بیشتر به‌دلیل پرداختن به مسائل بزرگ و بحراني روز جوامع و به‌خصوص جامعه آمریکا است. او با نگاهي انتقادی سیاست‌های نومحافظه‌کاران و نولیبرال‌ها را چه در دوران ريگان و چه دوران بوش‌ها و اوباما مي‌كاود و سیاست‌های همه اين‌دولت‌ها را در ارتباط با جوانان غلط و مخرب می‌داند. سرآغاز بسياري از تحليل‌هاي او از نقش معلم و نظام آموزشي آمريكا به سال‌هاي 1968 تا 1975 برمي‌گردد كه در دبيرستان تاريخ درس مي‌داد. او در سال‌هاي پرآشوب دهه 1960 با جامعه بيرون از مدرسه نيز آشنا شد و تجربيات مهمي كسب كرد. او چند سال بعد كه به نظريه‌پردازي شناخته‌شده در حوزه آموزش بدل شد اين سال‌ها را سال‌هايي انقلابي ناميد كه جامعه آمريكايي برخلاف هياهوي جنگ سرد و دشمني بيروني از درون نياز به تغيير داشت. ژيرو در دبيرستان مطالعات اجتماعي نيز تدريس كرده است. در اين دوره شروع كرد به سرپيچي از تدريس كتاب‌هاي غالب و مسلط كه بيشتر منابع راست‌گرا بودند. او در حدود يك‌سالي كه در مدرسه‌اي حاشيه‌اي با تبعيضات نژادي تدريس كرد در آراي خود راديكال‌تر شد. بعد از جدايي از اين مدرسه، شش سال در يكي از مدارس سطح بالا تدريس كرد و كاملا به ابعاد گسترده تبعيض نژادي و طبقاتي در جامعه آمريكا پي برد. تلاش او در اين مدت براي تغيير نگاه دانش‌آموزان نسبت به مسائل نژادي و قوميتي كم‌اثر بود و به‌همين‌دليل از تدريس در مدرسه منصرف شد. ژيرو در سال‌هاي تدريس در دبيرستان بسيار متأثر از پائولو فریره، نظریه‌پرداز پداگوژي انتقادی و فیلسوف تربیتی و آموزگار برزیلی، بود. كتاب مشهور او «آموزش ستم‌دیدگان» يكي از متون پایه در تعلیم‌و‌تعلم انتقادی شناخته می‌شود. در سال 1997 از دانشگاه كارنگي ملون دكترا گرفت و در دانشگاه ميامي مشغول به تدريس شد. ژيرو در اين مدت بسيار متأثر از فعاليت‌هاي نظري و تحقيقاتي مؤسسه «جامعه‌شناسي نوين آموزش» بريتانيا بود كه افرادي چون برنشتاين، ويليس و استوارت هال تأسيس كرده بودند. ماركس، بنيامين، گرامشي، ماركوزه و حتي زيگمونت باومن از ديگران متفكراني هستند كه ژيرو بسيار از آنها تأثير گرفته است. آغاز نظريه‌پردازي او هم‌زمان بود با انتشار اولين كتابش «ایدئولوژی، فرهنگ و فرايند تحصيل» در سال 1981. او در اين‌ سال‌ها كوشيد با نظريه‌پردازي در باب تغيير نظام تعلیم‌و‌تعلم به گسترش دموكراسي راديكال كمك كند. او همچنين به‌شدت از منتقدان گرایش‌های ضددموکراتیک نولیبرالیسم، نظامی‌گری، امپریالیسم و بنیادگرایی است. آثار اخير ژيرو بيشتر متمركز بر «پداگوژي عمومي» است؛ اصطلاحي كه او در توصيف ماهيت رسانه‌هاي جديد و نيروهاي سياسي و آموزشي فرهنگ جاري در جهان ابداع كرده است. در مجموع افق نظريه ژيرو را مي‌توان در چند راستا دنبال كرد: مقاومت و مبارزه با سلطه، روشنفكري عمومي، تأكيد بر نقش معلمان به‌عنوان روشنفكران عمل‌گرا، نقش فعاليت‌هاي فرهنگي بر فرهنگ عمومي، مطالعات فرهنگي كودكان، سينما و نقد نوليبراليسم. ژيرو تاكنون نزديك به شصت عنوان كتاب منتشر كرده است كه ازجمله مي‌توان به «پداگوژي و سياست اميد» (1997)، «نسل رهاشده: دموكراسي فراي فرهنگ ترس»، (2003)، «اعتياد آمريكا به تروريسم» (2016) و «آمريكا در جنگ با خود» (2016) اشاره كرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.