برگزاری نمایشگاهی مشترک از پیکاسو و کالدر
بزرگداشتی برای پدربزرگان
نویسنده: الکسا گوتهارت برگردان: افرا صفا
۳٠ سال پیش هنگامی که الکساندر روور، نوه الکساندر کالدر، مجسمهساز و برنارد روئیز یکاسو، نوه پابلو پیکاسوی نقاش، نخستینبار یکدیگر را در یک میهمانی شام ملاقات کردند، اصلا از هم خوششان نیامد. روور با بازیگوشی از آن شب یاد میکند و میگوید: «در آن میهمانی همه خوب بودند جز برنارد! خیلی زود متوجه شدیم که ما دو نفر آبمان در یک جوی نمیرود». روئیز هم با خندهای او را تأیید میکند. اما حالا هر دو در یک نمایشگاه مشترک که در گالری رچ در نیویورک برگزار شده است، جلوی آثاری از پدربزرگانشان ایستادهاند. این نخستین نمایشگاه مشترک از این دو هنرمند فقید است و روور و روئیز پیکاسو آن را با هم برگزار کردهاند. با وجود آغاز ناخوشایند و سرد رابطهشان، در طول سالها یخ این دو نفر باز شد و هنگامی که صاحب گالری رچ (همسر روئیز پیکاسو) پیشنهاد یک نمایشگاه مشترک را از آثار کالدر و پیکاسو داد، بین این دو نوه دوستی شکل گرفت. الکساندر کالدر به آثار معلق، متحرک و ناپایدار مشهور است و پیکاسو را همه با نقاشیهای کوبیسم میشناسند. روور و روئیز نیز درست مانند پدربزگانشان در نگاه اول هیچ شباهتی به هم ندارند. روور فردی شاد و پرانرژی است که لباسهای رنگی میپوشد و با هیجان صحبت میکند، درحالیکه روئیزپیکاسو درونگراست و کت و شلوارهای محافظهکارانهتر را میپسندد و آرام صحبت میکند. اما درست هنگامی که درباره پدربزرگانشان حرف میزنند، شباهتهایشان-درست مانند شباهتهای دو هنرمند- به چشم میآید. روور درحالیکه به دو اثر اشاره میکند که کنار هم قرار گرفتهاند، میگوید: «در دو سال گذشته ما شباهتهای عجیب و شگفتآوری میان خط کاری پدربزرگانمان پیدا کردیم». یکی از آنها اثری از پیکاسو است با نام پرتره مرد ریشدار (١٩۶٤) که با خطهای رنگی کشیده شده است. آن یکی مجسمه کوچک معلقی از کالدر که با همان رنگهای نقاشی پیکاسو ساخته شده است. این دو اثر نقطه آغاز این نمایشگاه هم هستند. آن طور که برگزارکنندگان تعریف میکنند، زمانی که روئیزپیکاسو عکسی از نقاشی را برای روور میفرستد، او نیز تصویری از مجسمه را برای دوستش ارسال میکند که باعث پیداشدن همانندیها و این همکاری دوساله میشود. این اثر و آثار دیگری که با هم جفت شدهاند، شباهتهای شگفتآوری را از نظر گزینش رنگ و استفاده از خط و فرم برملا میکنند. اما برای روور و روئیز پیکاسو این شباهتهای زیباییشناختی بهانهای بود برای یافتن همگونیهای مفهومی که آثار پدربزرگانشان را به هم شبیه کرده بود. روور: «این شباهتهای ظاهری در آثار باعث شد ما به دنبال گفتمانهای مشترک درباره این دو هنرمند برویم». روئیز پیکاسو: «ما نمیخواستیم فقط یک کار ساده مثل جورکردن یک کت با یک پیراهن باشد. بههمینخاطر است که برگزاری این نمایشگاه دو سال طول کشید. ما یک روند طولانی پژوهش و کشف آثار را پشتسر گذاشتیم و تلاش کردیم به تمام زوایای آفرینش هنری پدربزرگانمان توجه کنیم».روور و روئیز پیکاسو از موقعیت ویژهای برای بررسی دقیق آثار این دو هنرمند بزرگ برخوردار بودند. این دو که در دهه 50 زندگی خود هستند، تمام عمر خود را در کنار آثار بزرگ پدربزرگانشان سپری کردهاند، تجربهای که هرکسی شانس بهدستآوردنش را ندارد. همه آثاری که در گالری رچ به نمایش در آمدهاند، متعلق به خانواده هنرمندان یا بنیاد آنها هستند. برخی از این آثار سالها بر دیوارهای خانه این دو بودهاند. روور: «ما با این آثار بزرگ شدهایم و هر روز با آنها زندگی کردهایم و حالا داریم این تجربه را با هم تقسیم میکنیم». روئیز پیکاسو افزود: «البته از مقایسه این دو، درباره خط کاری آنها چیزهای بیشتری فهمیدیم. هم درباره شباهتها و هم تفاوتها».در قسمتی از نمایشگاه، طراحی آرلکویین ١٩١٨ از پیکاسو قرار دارد که فیگوری است که تماما از یک خط پرانرژی پیچخورده آفریده شده. مجسمه ١٩۲٩ کالدر با نام آکروبات که فیگوری ساختهشده از یک سیم تنهاست، نیز در همان جا گذاشته شده است. این دو اثر از علاقه شدید هر دو هنرمند به شکستن فیگور تا رسیدن به عناصر ساده تشکیلدهنده و همچنین بهتصویرکشیدن حرکت، پرده بر میدارند. اما این تفاوت در برخورد با موضوع است که درباره هر دو هنرمند داستانی جالب را بیان میکند. روور درباره اثری از سری دلقکهای پیکاسو میگوید: «پیکاسو این اثر را در ١٩۶۳ زمانی که نوهاش چهارساله بود، به او هدیه کرد. اما وقتی خانوادهاش نقاشی را در اتاق او آویزان کردند، بچه آنقدر ترسید که مجبور شدند آن را از اتاق بیرون ببرند. این اثر مهمی نیست، اما برای ما دری دیگر را بر روی شباهتهای کالدر و پیکاسو گشود و فهمیدیم آثار هر دوی آنها آمیخته با ترس و گیجی است».روور سپس به مجسمهای بزرگ و معلق از کالدر اشاره میکند که هماندازه یک انسان خمیده است. مجسمه زیر تابلوی دلقک پیکاسو روی زمین قرار داده شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.