گزارش بازدید از گنجینه موزه
گنجینهای که کم از چاههای نفت ندارد
آثاری از برترین هنرمندان معاصر دنیا و ایران از دوران امپرسونیسم تا دهه 70 میلادی، در گنجینه موزه هنرهای معاصر نگهداری میشود که تهویه نامناسبی دارند. ۵۰ درصد این آثار روی ریل جاگذاری شدهاند و ۵۰ درصد به دلیل کمبود جا، روي زمین هستند.گنجینه موزه هنرهای معاصر را شاید بتوان یکی از برترین گنجینههای هنر دنیا نامید که درحالحاضر سههزارو 260 اثر را در خود جای داده است؛ بیش از 50 درصد این آثار، روی ریل قرار گرفتهاند و مابقی روی زمین نگه داشته میشوند. در این گنجینه، آثار دوره مدرنیسم، آثاری از بزرگان هنر دنیا از پابلو پیکاسو، رنه مارگریت، ادوارد ویا ،کلود مونه، فرانسیس بیکن، جرج براک، اندی وارهول، جکسون پولاک فرانس کلاین و... تا هنرمندان ایرانی از بهمن محصص، منیر فرمانفرمائیان، ایران درودی، پرویز کلانتری و فرشچیان وجود دارد که بخشی از این آثار امکان نمایش دارند و برخی را هم نمیتوان نمایشداد. اغلب آثار در شرایطی نگهداری میشوند که مناسب با استانداردهای 40 سال پیش است. سیستم تهویه این مکان بسیار ارزشمند، نیازمند تهویهای بهروز است؛ چراکه در درازمدت ممکن است به این گنجینه ارزشمند هنری آسیب برسد. امیر راد، مسئول نیو مدیای موزه هنرهای معاصر، درباره گنجنینه آثار موزه هنرهای معاصر توضیح داد: در این گنجینه آثاری از اواسط قرن 19 میلادی تا اواخر دهه 70 میلادی وجود دارد؛ یعنی آثار گنجینه موزه هنرهای معاصر همه دوره مدرنیسم را در برمیگیرد. این آثار از امپرسونیسم آغاز میشود و به پاپ آرت میرسد. آثار گنجینه براساس سبکها روی ریل قرار نگرفتهاند؛ بلکه آنچه در ریلگذاری مهم بوده است، سال خلق آثار بوده است. چیدمان کنونی گنجینه در سال 1370 از سوی آقای پاکباز انجام شده است، همچنین ریلها بر اساس سیر تاریخی چیده شدهاند. در این گنجینه برخی از آثار مشهورترین هنرمندان دیده میشود؛ در بخش خارجی گنجینه، اثری غیرقابلنمایش از پابلو پیکاسو با عنوان «نقاش و مدلش» که در سال 1927 با تکنیک رنگ و روغن در ابعاد200 در 214 دیده میشود. امیر راد درباره این اثر میگوید: این اثر پیکاسو در ایران به لحاظ فرهنگی امکان نمایش ندارد؛ ولی این کار در خارج از کشور امانتسپاری شده و به نمایش در آمده است. در یک ریل دیگر آثار پاپ آرتِ اندی وارهول و راشنبرگ دیده میشود، البته اثر راشنبرگ، پاپ آرت نیست ولی به لحاظ زمانی این آثار نزدیک به هم هستند. راد در توضیح آثار اندی وارهول میگوید: این مجموعه آثار، چندین بار در موزه به نمایش درآمده است، اثری از اندی وارهول به نام خودکشی که تکنیک آن سیلک اسکرین است، از همین مجموعه به عنوان گرانترین اثر اندی وارهول به فروش رسیده است. در این گنجینه آثاری از جکسون پولاک و فرانس کلاین در کنار هم دیده میشود، این آثار در نمایشگاه «ذهنیت ملموس» در موزه هنرهای معاصر به نمایش درآمد. در گنجینه آثاری نیز بر روی زمین قرار گرفتهاند که وضعیت نامناسب نگهداری آنها هر هنردوستی را ناراحت میکند، احسانالله عباسی، مسئول گنجینه موزه هنرهای معاصر دراینباره میگوید: تابلوهایی به دلیل ضیق جا بر روی زمین قرار دارند، این فضا برای 50 درصد آثار تعبیه شده است و لاجرم 50 درصد آثار بر روی زمین هستند. امیر راد، درباره شمارش آثار گنجینه هنرهای معاصر و نمایش آنلاین این آثار گفت: در شمارش آثار گنجینه موزه هنرهای معاصر یک نگاه واحد نبوده است اگر اثری سه لت بوده است سه بار شمارش شده است، یا اگر اثری 10 لت بوده 10 بار شمارش شده است، تمامی آثار گنجینه شمارش و ثبت و تصویربرداری شده و قرار است به صورت آنلاین نمایش داده شوند و در نمایش به صورت آنلاین مشکل سوء شمارش حل خواهد شد. امیر راد با تأکید بر اینکه آثار گنجینه موزه هنرهای معاصر، نهتنها به فرهنگ ایران، بلکه به فرهنگ دنیا تعلق دارد میگوید: در سایت گنجینه امکان تحقیق موردی درباره آثار وجود دارد و امکان جستوجوي اثر با نام نويسنده، سال خلق، دوره تاریخی و... برای پژوهشگران فراهم است. مسئول نیومدیای موزه هنرهای معاصر درباره نمایش آنلاین آثار غیرقابل نمایش گنجینه موزه هنرهای معاصر اظهار كرد: آثار غیرقابلنمایش به صورت غیرقابلنمایش در سایت بارگذاری میشوند تنها شناسنامه اثر به صورت کامل گذاشته میشود. بر روی یکی دیگر از ریلهای گنجینه موزه هنرهای معاصر آثار ایران درودی قرار دارد. امیر راد درباره آثار این هنرمند توضیح داد: آثار ایران درودی را در کارهای سوررئال دستهبندی میکنیم اما این به معناي سوررئالیستیبودن كار نیست، سورئالیست به عنوان یک مفهوم در تاریخ هنر استفاده میشود، اغلب آثار خانم درودی با صفت سوررئال نقد و بررسی شده است. در یک ریل دیگر آثار آینه کاری منیر فرمانفرماییان جاگذاری شده است. امیر راد درباره سبک این هنرمند میگوید: بهترین مرجعی که درباره آثار این هنرمند داریم نمایشگاه گورگن هایم است که آثار خانم فرمانفرماییان را انتزاع هندسی دستهبندی میکند، آینهکاری هنری انتزاعی است که از عناصر ایرانی و متریال معماری ایران استفاده میکند و اعدادی که کار میکنند اعداد رمل و اسطرلاب است که به صورت بصری استفاده شده است. آخرین اثری که هنگام خروج از گنجینه هنرهای معاصر دیدیم اثری غیرقابلنمایش از استاد فرشچیان است که این اثر به مناسبت جشنهای دوهزارو 500ساله خلق شده است. مسئول نیومدیای موزه هنرهای معاصر درباره تهویه نامناسب هوا در گنجینه و اینکه ممکن است این آثار آسیب ببینند، میگوید: دمایی که برای بدن انسان سرد و گرم محسوب میشود، برای آثار گنجینه صدمهزننده نیست؛ متأسفانه دستگاه تهویه گنجینه موزه هنرهای معاصر با استانداردهای 40 سال پیش است که باید بهروز شود؛ البته به لحاظ تاریخی آثار دوران رنسانس تا سال 1930 در حدود 400 سال در موزههای اروپا با رطوبت زیاد نگهداری شدند و آسیب ندیدند؛ اما در سال های اخیر، بیشترین آسیب را دیدند. اکسیدشدن به مرور زمان وجود دارد، خوشبختانه شرایط نگهداری آثار مطلوب است، آثار گنجینه به بیرون نرفتهاند که عوامل محیطی و انسانی به آنها آسیب وارد کند. گنجینه موزه هنرهای معاصر یکی از برترین سرمایههای ملی است که در صورت استفاده صحیح و مدیریت بهینه از سرمایههای آن میتوان به اقتصاد کشور و رونق هنر کمک کرد، هر گونه بیتوجهی و کمتوجهی به این سرمایه ما را دچار خسرانی خواهد کرد که آیندگان ما را نخواهند بخشید. گزارش از لیلا ضامنی- شبستان
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.