|

صيادان اسير دزدان دريايي سومالي

8 ايراني مردند، جان بقيه در خطر است

آرزو فرشيد

«ولي‌محمد» و «عظيم» هم نتوانستند شرايط سخت اسارت را تحمل كنند و جان‌ باختند. آنها هفتمين و هشتمين قربانيان لنج «فروزانمهر» هستند. اول اسفند 93 بود كه يك لنج از كنارك با 16 ملوان و ناخدايي «يونس پاره‌جو» به سمت آب‌هاي اقيانوس هند حركت كرد. لنج ديگري نيز به ناخدايي «شريف فروزانمهر» 10 روز قبل از آن راهي شده بود. هر دو لنج صيادي، صيد دزدان دريايي سومالي شدند. يونس مخفيانه با تلفن همراه خود تماس گرفته و خبر اسيرشدن‌شان را داده بود. گفته بود كه در بندر «اوبي‌‌يو» لنگر انداخته و در انبار تورهاي لنج زنداني هستند. همان موقع چهار نفر از ملوانان (دو نفر از لنج فروزانمهر و دو نفر از لنج پاره‌جو) زير فشار شكنجه‌ها كشته شده بودند.دزدان دريايي خواسته بودند كه در ازاي تحويل آن لنج‌ها، يك ‌ميليون دلار باج بگيرند؛ پولي كه قطعا بيش از توان صاحبان لنج بود و هيچ‌كس آن را نپرداخت؛ به‌خاطرهمين دزدان دريايي رقم را پايين آورده و در تماس دوم 250 هزار دلار درخواست كردند. اين مبلغ نيز پرداخت نشد. در شش ‌ماه بعد اوضاع ملوانان زنداني هر روز بدتر شد و به جايي رسيد كه جيره غذايي‌شان به پايان رسيده و ناچار بودند از آب دريا استفاده كنند. روزه مي‌گرفتند و شب‌ها با ماهي‌هايي كه با قلاب گرفته بودند، افطار مي‌كردند. اينها را «پیربخش شاه‌مرادی» پدرزن «یونس پاره‌جو» که اتفاقا پسر، برادر، خواهرزاده، پسرعمو و دو پسرخاله‌اش نيز در همان لنج بودند، در مصاحبه‌اي گفته بود. او همه آن شش ماه، ماجرا را از فرمانداري و استانداري و وزارت كشور پيگيري كرده و به هيچ نتيجه‌اي نرسيده‌ بود كه خبر رسيد ملوان‌ها فرار كرده‌اند. ناخدا يونس به پدر‌زن خود زنگ زده و گفته بود كه فرار كرده‌اند و تا رسيدن به يك جاي امن، به غذا و لنج كمكي نياز دارند. شبيه فيلم است؛ اما واقعيت بود؛ ملوانان ايراني در گريز بود و دو قايق موتوري و لنج ناخدا شريف كه در دست دزدان دريايي سومالي بود، آنها را تعقيب مي‌كردند. كمي بعد لنج دزدان دريايي به خاطر خرابي يا دليل ديگري از تعقيب باز مانده و كمي بعدتر قايق‌‌موتوري‌ها در ميان امواج دريا جا ماندند. ناخدا يونس بعد از شش‌ ماه لنج خود را از دست دزدان دريايي نجات داد؛ اما نداشتن آذوقه همچنان باقي بود. شايد اگر ناو ايتاليايي در آب‌هاي بين‌المللي به تماس و درخواست كمك آنها پاسخ مثبت نداده بود، موفق نمي‌شدند؛ اما خوشبختانه اين‌طور نشد. ايتاليايي‌ها وارد لنج شده و به آنها كمك كردند؛ وقتي هم كه دزدان دريايي را دست‌وپابسته ديدند، مي‌خواستند آنها را از ملوانان ايراني تحويل بگيرند. ملوانان ايراني با اين كار موافق نبودند چون هنوز 20 ايراني ديگر (خدمه لنج فروزانمهر) در دست دزدان بوده و جانشان در خطر بود. آن‌طور كه پدرزن ناخدا تعريف كرده بود، ايتاليايي‌ها درخواست خود را بار دوم با تهديد به انفجار لنج كناركي طرح كرده بودند؛ اما صيادان ايراني مي‌دانستند سپردن دزدان دريايي به دست ايتاليايي‌ها جان دوستانشان را به خطر مي‌اندازد؛ بنابراين كوتاه نيامده و اين كار را نكردند. ناخدا يونس و همراهانش بالاخره خود را به اسكله بند كنارك رساندند؛ اما بعد از 573 روز هنوز تكليف ديگر ملوانان ايراني روشن نشده است. هيچ کس براي رهايي آنها اقدام نكرده و حالا رسيدن خبر فوت «ولي‌محمد» و «عظيم» روي زخم خانواده‌هايشان نمك مي‌ريزد. پیش‌تر اعلام شده بود که وضعیت جسمی دو ایرانی که نام یکی از آنها «سعید» است، وخيم است؛ پس بايد نتيجه گرفت كه «سعيد» دست‌كم تاكنون زنده است. با اين اوصاف، تعداد صيادان كشته‌شده به هشت نفر رسيده و يكي از بستگان «عظیم» با تأیید خبر فوت او مي‌گويد: «انتشار خبر فقط باعث آزردگی بیشتر خانواده‌های این عزیزان می‌شود». پيگيري كرديم یعقوب جدگال كه در زمان دستگيري اين دو لنج و قبل از آن (دوره هشتم و نهم) نماینده چابهار، کنارک و نیکشهر در مجلس شوراي اسلامي بوده است، اكنون به «شرق» از اقدامات و پيگيري‌ها براي آزادسازي اين صيادان ايراني مي‌گويد: «ما تلاش بسياري براي آزادسازي اين صيادان كرديم».او با اشاره به اينكه «از اين موارد بسيار پيش مي‌آيد و كشتي‌هاي زيادي به دام دزدان دريايي مي‌افتند»، گفت: «اين دزدان دريايي از تبعه هيچ كشوري نيستند و به هيچ قانوني پايبند نيستند؛ بنابراين پيگيري اين مسائل بسيار دشوار است». جدگال با تأكيد بر اينكه دزدان دريايي صرفا به دنبال پول هستند، گفت: «از همان ابتدا كه اين لنج‌ها دستگير شدند، دزدان دريايي با والدين و خانواده آنها تماس گرفتند و درخواست پول كردند. مبالغي كه به مرور زمان از آن كاستند و حتي به 150 هزار دلار رسيد». نماينده پيشين كنارك در پاسخ به اين‌ سؤال كه چرا اين ماجرا تاكنون به نتيجه نرسيده است، گفت: «صاحبان لنج و خانواده ملوانان كه معمولا كشاورز و از نظر اقتصادي ضعيف هستند، اين پول را نپرداختند».او در پاسخ به سؤال ديگري مبني بر اينكه وظيفه دولت و نهاد‌هاي مسئول دراين‌باره چيست و چرا آنها كاري نكرده‌اند؟ گفت: «دولت جمهوري اسلامي تنها كاري كه مي‌تواند دراين‌باره انجام دهد، اين است كه دزدان دريايي ديگري را دستگير كرده و با صيادان ايراني معاوضه كند».نكته اينجاست كه يك‌سال‌ونيم گذشته يك بار نيز اين موضوع طرح شده و بعد مسكوت ماند. جدگال دراين‌باره گفت: «در آن مورد دولت ايران با دزدان دريايي به توافق نرسيد و تا جايي كه مي‌دانم، دزدان دريايي دستگيرشده نيز آزاد نشدند؛ البته اطلاع دقيقي ندارم». پرداخت پول يا معاوضه اين نماينده پيشين مجلس شوراي اسلامي كه براي بسته‌شدن پرونده يادشده تنها دو راه‌حل متصور بود، تصريح كرد: «راه‌حل اول اين است كه خود مردم جمع شوند و دست‌به‌دست هم داده و مبلغ درخواستي دزدان دريايي را پرداخت كنند».او در پاسخ به اين سؤال كه چه ضمانتي وجود دارد دزدان سوماليايي بعد از دريافت مبالغ درخواستي، صيادان ايراني را آزاد كنند، گفت: «اين ‌كار را مي‌كنند. آنها واسط و دلال دارند و اين دو لنج تنها لنج‌هاي گروگان گرفته‌شده نيستند».جدگال راه‌حل دوم را همان دستگيري دزدان دريايي و معاوضه با گروگان‌هاي ايراني دانست و گفت: «لازم است كه دولت در اين زمينه چاره‌انديشي كند».سؤال ما از جدگال اين بود كه شما در زمان اين گروگان‌گيري نماينده كنارك در مجلس شوراي اسلامي بوديد، چرا به‌عنوان مقام مسئول پيگيري نكرديد و از دولت نخواستيد كه در اين زمينه چاره‌انديشي كند؟ پاسخ اين نماينده مجلس نهم اين بود كه «ما اقدامات بسياري كرديم. همان ابتدا و قبل از آنكه يكي از لنج‌ها فرار كند، با صاحبان لنج‌ها و خانواده صيادان گروگان گرفته‌شده جلسه گذاشتيم و آنها راضي شده بودند كه تا حدود 300 هزار دلار هم پرداخت كنند، اما در همين حين خبر فرار يك گروه از صيادان ايراني رسيد و آن كار بي‌نتيجه ماند».او درباره اينكه چرا براي پيداكردن راه‌حل به‌جاي راضي‌كردن خانواده قربانيان به پرداخت باج، سراغ نهادها و مسئولان امر نرفته‌اند، نيز گفت: «اين كار را هم كرديم، به وزارت خارجه نامه داديم و پيگيري كرديم اما هنوز به نتيجه‌اي نرسيده‌ايم، اما رايزني‌ها ادامه دارد»جدگال افزود: «وزارت امور خارجه در موارد ديگر همكاري خوبي داشته است و حتي در يك مورد كه در درگيري دو نفر كشته شده بودند، با هزينه خود كه فكر مي‌كنم حدود يك‌ميليون دلار بود، زندانيان و حتي اجساد را به كشور بازگرداند».او در حالي اميدوارانه از ادامه رايزني‌ها با وزارت امور خارجه مي‌گويد كه صحبت از جان انسان‌هاست و صيادان ايراني بعد از يك‌سال‌ونيم تحمل شرايط سخت، يكي پس از ديگري مي‌ميرند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.