تأملی بر چگونگی جنگ جهانی
در خاورمیانه امروزی سومین جنگ جهانی به شیوهای نامتقارن در حال وقوع است. دینامیک جنگ سبب ازمیانرفتن صلح و پیچیدهترشدن تعارضات جهانی شده است. در واقع ریشه همه این تنشها و تعارضات را میتوان در دشمنی دو جبهه مدرنیسم و تروریسم جهادی تعریف کرد. در حقیقت این دو جبهه هستند که در عرصه نظم نوین جهانی با یکدیگر در حال جنگ و نزاع هستند. در مسئله ذکرشده بازیگران مختلف منطقهای و فرامنطقهای درگیر این نزاع و کشمکش میشوند که هر کدام از این بازیگران براساس منفعت و سود خود ایفای نقش میکنند. در افغانستان، تروریسم جهادی از طرف مدرنیته کاپیتالیسم علیه روسیه به کار گرفته شد، ولی درنهایت از کنترل خارج شد و در پاکستان، خاورمیانه و بسیاری از نقاط جهان ریشه دوانید. درخور توجه است ۱۵ سال قبل در ۱۱ سپتامبر سال ۲۰۰۱ میلادی حملات تروریستی به ایالات متحده آمریکا از سوی همین گروههای تروریستی صورت گرفت. بههمیندلیل است که دولت آمریکا حق جنگیدن با این گروهها را برای خود مشرع میداند و با آنها در حال جنگ است. تروریسم جهادی در آسیا و خاورمیانه بهمثابه بمبی ضامنکشیده میماند که امنیت روسیه را نیز تهدید میکند. دولت روسیه با تکیه بر این مؤلفه، مدتهاست با گروههای جهادی وارد جنگ شده است. درحالحاضر، تروریسم جهانی به استعمار منطقه روی آوردهاند و بسیاری از مناطق خاک کردستان در تصرف آنها بوده و با تهدید کردها به قتلعام، با آنها در حال جنگی نابرابر هستند. ترکیه، عربستان سعودی و قطر پنهانی و گاهی آشکارا از تروریستهای جهادی حمایت میکنند. دولت ترکیه در این مقوله از همقطاران خود پیشی گرفته است و میان آمریکا و روسیه از اتخاذ سیاستی دوگانه بهره میبرد. به طوریکه، به دولت روسیه اینگونه القا میکند که آمریکا و کردها قصد فتح و تصرف خاک سوریه را دارند. «اگر شما راه را برای ما باز بگذارید ما از جرابلس تا اعزاز پیشروی و نقشه آمریکا را نقشبرآب میکنیم». در مقابل، با آمریکا اینگونه تبانی میکند که «دولت آمریکا مانع ورود ارتش ترکیه به جرابلس و اعزاز نشود و در این رابطه دست ترکیه را باز گذاشته تا دولت روسیه و حکومت بشار اسد را در حلب زمینگیر کنند. و اگر از ترکیه خواسته شود با داعش وارد جنگ شود، این کشور آمادگی خود را اعلام میکند، درمقابل آمریکا باید از پیشروی کردها در کردستان سوریه جلوگیری کند». جنگهای بزرگ با اختلافات کوچک شکل میگیرند، همانگونه که انفجارهای مهیب با جرقهای ناچیز رخ میدهند. در گذشته درگیریهای کوچک و پراکندهای که اتفاق میافتاد سبب بهوجودآمدن ناهنجاریهای اجتماعی و رواجدادن جنگ در نظام بینالملل شده است. این آسیبهای روانی در جامعه رفتهرفته تبدیل به یک کرونیسم ملی و بینالمللی شده است. امروزه همه دنیا به سمتوسوی این کرونیسم بینالمللی سوق داده میشوند. بر این اساس، پایه و اساس همه این تعارضات را میتوان در پارامترهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دید که راهحل قانونی برای حل اینگونه مشکلات راهحلهای سیاسی و دیپلماتیک است. حال سؤال این است که: این پارامترهای تکاندهنده روی کدامیک از ستونهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جا گرفتهاند؟ پاسخ روشن است: دینامیک میلیتاریسم! کرونیسم ملی، کشورها را یکبهیک به سوی میلیتاریسم سوق میدهد. دولتهایی که ادوات پیشرفته نظامی همچون؛ نفربر زرهی، سلاحهای اتوماتیک پیشرفته، تانک، هلیکوپتر و جتهای جنگی در اختیار دارند، کسانی که تکنولوژی و فناوری روز در جهت اهداف نظامی به خدمت میگیرند و اقتصاد را میلیتاریزه میکنند؛ زمانی که در عرصه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی مانور دادند و به دنبال فروش تسلیحات انباشته شده در انبارهای خود باشند، آن وقت است که باید منتظر وقوع یک جنگ در منطقه بود. همچنین اگر حاکمان و سیاستمداران با نظامیان رابطه تنگاتنگی داشته باشند در اینکه در آینده خود را در میان یک جنگ تمامعیار خواهیم دید، نباید هیچ شکی داشته باشیم. دولت ترکیه نزدیک به پنج سال است با وجود رکود اقتصادی؛ با نفت بادآورده داعش و القاعده، با دلارهای نفتی عربستان و قطر، با تجارتی نامتعارف و با پولشویی، پیشرفتی چشمگیر داشته است. ثروتی که با کمترین زحمت و دردسر، هوش از سر جنگطلبان میبرد. برهمیناساس است که حزب اعتدال و توسعه در روژاوا (کردستان سوریه) الباب را هدف گرفته و در باشور (کردستان عراق) نیز دولت این کشور را تهدید میکند. حزب عدالت و توسعه ترکیه مانند بخشی جدانشدنی از بدنه اخوانالمسلمین عمل میکند که در خاورمیانه تهدیدی برای مردم منطقه محسوب میشود. آمریکا و روسیه با رویکارآوردن حزب عدالت و توسعه و سکوت در مقابل سیاستهای نامعقول ترکیه، اشتباهی استراتژیک مرتکب شدهاند. با این سیاست نه به خودشان، نه به ملت ترکیه و نه خاورمیانه به هیچکدام از طرفین سودی نرساندند. راهحل جنگ، ویرانی و استعمارکردن کشورها نیست، بلکه محکومکردن جنگ و میلیتاریسم است. منبع: اندیشکده روابط بینالملل
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.