آشتی دیروز با امروز
فلیکس بایر.برگردانِ فاطمه اتراکی
در 2008، آکادمی نوبل، ادبیات آمریکایی را به باد انتقاد میگیرد و حالا باب دیلن را انتخاب میکند. در عصر دانلد ترامپ، تصمیم درست همین است. هنگامی که در ظهر روز 13 اکتبر، خبر انتخاب باب دیلن، بهعنوان برنده جایزه نوبل ادبیات منتشر شد، بعضی از همکاران آه بلندی کشیدند و گفتند: «بالاخره یک نفر که میشناسیمش!» ولی این دلیل بر هوشمندانهبودنِ تصمیم آکادمی سوئدی نیست. نگوگیواتیونگو از کنیا، کو اون از کرهجنوبی و چند نفر دیگر هم شایسته دریافت این جایزه بودهاند. بهسختی میتوان دراینباره تردیدی به دل راه داد که دیلن، بهشیوهای هنرمندانه، بسیاری از اشارات و کنایهها را در متن ترانههایش میگنجاند و همواره به تکیهکلامهای موجزی دست مییابد که جزئی از فرم موسیقی موردعلاقهاش، موسیقی پاپ، است. اما کمیته جایزه نوبل تصمیم درستی گرفته كه با برگزیدن این متنها بهعنوان متنهای ادبی، مفهومی تازه و گسترده بهدست میدهد و این امری است مسبوق به سابقه، زیرا یونانیان باستان هم اشعارشان را بههمراه موسیقی ارائه میکردند. اشاره به انتخاب دیلن، بهعنوان شوخیِ آکادمی نوبل، آنطور که دنیس شِک اشاره کرده بود، حاکی از دیدگاه بستهای است که درباره ادبیات وجود دارد. آکادمی نوبل با این انتخاب برای موسیقی آمریکا خود را از شر دردسری که سخنگوی هیئتداوران و منشی دائمی سابقش، هوراس انگدال درست کرده بود، خلاص کرد. انگدال در سال 2008 نوشته بود که نویسندگان آمریکایی منزویتر از آناند که اثر ادبی بزرگی خلق کنند: «آنها بهاندازه کافی در گفتگوی بزرگ ادبیات مشارکت ندارند.» شاید این سرزنش برای روزهای اندکی پس از پایان ریاستجمهوری بوش مناسب میبود ولی در دورههای بعدهم مطرح شد، در دوره ریاستجمهوری اوباما كه نیروهای مترقیتر سرچشمه گفتمانی را در دست گرفتند، در آمریکا این احساس تقویت شد: «ما در انتخاب برای جایزه نوبل بیرون گذاشته شدهایم.» اندکی پیش از اعلان برنده نوبل ادبیات، شفرد، منتقد، در مجله «جمهوری جدید» پایان این محرومیت را گمانهزنی کرد: بالاخره آکادمی به تصمیمهایی تمایل پیدا کرد که قدرت نمادین سیاسی هم داشته باشد. شاید زمان برای حمایت از امریکای آزاداندیش فرارسیده، در دورانی که دستهبندیهای داخلی این کشور آشکارتر از هر زمان دیگر است و ترامپ بهعنوان نمونه کاملی از پیامدهای آن جهل فرهنگی، که انگدال محکوم کرده، درصدد قدرتیافتن است! گرچه نتیجهگیری شفرد این بود که 2016 باید سال دان دلیلو باشد، ولی انتخاب دیلن در این شرایط منطقیتر است. شهرت دیلن زمانی به اوج رسید که جامعه آمریکا درگیر توافقات پس از جنگ بود و جمهوریخواهان بری گلدواتر، یک نامزد جنجالیِ کمپین وحشت، را برای ریاستجمهوری جلو فرستاده بودند. باب دیلن نمادی از جوانان آمریکایی سرکشی بود که محافظهکاران میخواستند در برابرشان از کشور دفاع کنند، ولی از ایفای نقش خواننده معترض قاطعانه سر باز زد و در سالهای اخیر بهدنبال نقطه مشترکی در موسیقی نسلهای قبلی بود. آکادمی نوبل اشاره میکند که دیلن «در سنت بزرگ موسیقی امریکایی» به شیوههای بیان جدیدی دست یافته. اندیشه او نمونهای است از این نگرش که پرداختن به سنتها به انزوا و ناآگاهی منتهی نمیشود. منبع: هفتهنامه اشپیگل
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.