ترمیم کابینه و استراتژی عدالت جنسیتی
آذر منصوری
امام خمینی(ره) در ۳۷ سال پیش و پس از پیروزی انقلاب اسلامی تأکید کردند که «زنان باید در مقدرات اساسی مملکت دخالت داشته باشند». این دیدگاه در آن مقطع نیز مخالفان جدی داشت، اما این تأکید در کنار دیگر توصیهها و برخی از رفتارهای امام، نشان از نگاه مترقیانه رهبر کبیر انقلاب اسلامی نسبت به حضور زنان در مقدرات اساسی کشور داشت. از سوی دیگر، این تأکیدات باعث شد فصلی ویژه در قانون اساسی جمهوری اسلامی به زنان اختصاص یابد، اما آنچه که در این ۳۷ سال اتفاق افتاده، نشان میدهد در برنامهریزیها و سیاستگذاریها، عملا راهبرد لازم، برای جریانسازی حضور زنان در مبادی تصمیمگیری و تصمیمسازی و سامانههای کلان برنامهریزی (مقدرات) به کار گرفته نشده است. بهعبارت دیگر پس از گذشت ۳۷ سال از پیروزی انقلاب اسلامی و با وجود حضور چشمگیر زنان در مقاطع آموزشعالی کشور و کسب توانمندیها و تخصص، اما همچنان رتبه شکاف جنسیتی در ایران تنها چهار رقم با آخرین کشور دنیا فاصله دارد. اینکه «مبنای بهکارگیری افراد در موقعیتهای کلان تصمیمگیری باید شایستهسالاری باشد و نه زن یا مردبودن»، به اعتقاد من مبنای درستی است، اما بهطور قطع این معیار بدون اتخاذ استراتژی جریانسازی عدالت جنسیتی به نتیجهای خواهد انجامید که امروز کشور ما با آن مواجه است. راهبرد جریانسازی عدالت جنسیتی، تجربه موفقی است که کشورها و جوامع دیگر که از قضا رتبه مقبولتری از حیث شکاف جنسیتی در مقایسه با ایران دارند، به کار گرفتهاند و این راهبرد به آنها کمک کرده است تا تبعیضهای موجود علیه زنان را کاهش دهند. درواقع اتخاذ این راهبرد جزئی از برنامههای بلندمدت و کوتاهمدت توسعه در این کشورهاست. آنها دریافتهاند که توسعه همهجانبه، پایدار، متوازن و درونزا، بدون ایجاد فرصتهای برابر برای زنان به دست نخواهد آمد. در این روزها که موضوع تغییر بخشهایی از کابینه دولت یازدهم مطرح است و قرار است چند نفر از وزرای دولت جای خود را به افراد دیگری بدهند، فقدان این استراتژی در رویکردها بار دیگر خود را نشان داد. در استراتژی جریانسازی عدالت جنسیتی که از قضا در برنامه ششم توسعه هم به آن اشاره شده است، در چنین بزنگاهها و فرصتهایی باید موضوع ضرورت حضور زنان در مقدرات، مطرح و بهعنوان یک مطالبه جدی در راستای تأمین بخشی از الزامات توسعه و پیشرفت کشور مدنظر دولتمردان، کنشگران سیاسی و اجتماعی و بهخصوص فعالان حوزه زنان و نیز زنان حاضر در هیأت دولت قرار گیرد. طرح و پیگیری این مطالبه، بخشی از راهبرد عدالت جنسیتی است که فقدان آن باعث شده، با وجود تصریح بنیانگذار جمهوری اسلامی، جای زنان ایران در مقدرات اساسی مملکت خالی باشد. بنابراین این روزها فرصت مناسبی است که بار دیگر از دولت و مجلس بخواهیم فراموش نکنند حضور زنان در مقدرات، اقدام جدی، جسورانه و قاطعانه آنان را میطلبد و کنشگران نیز فراموش نکنند که بدون طرح و پیگیری و اقدام مؤثر آنان، شکافهای موجود پر نخواهد شد. حضور زنان در مقدرات بهعنوان یک اصل انکارنشدنی نیاز به اقدامات همهجانبه در ساختار حقیقی و حقوقی ایران دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.