|

محمدبن سلمان؛ فعال‌ترین شاهزاده‌ جهان عرب

محمد‌بن‌سلمان، جانشین ولیعهد عربستان و وزیر دفاع این کشور، کسی است که اقدام به کاهش بودجه دولتی، لغو قراردادهای دولت و کاهش حقوق کارمندان دولت در راستای تدابیر ریاضت‌آمیز اقتصادی به دلیل کاهش قیمت نفت کرده است، اما سال گذشته میلادی محمد‌بن‌سلمان در یک تعطیلات، قایقی تفریحی را دید که نتوانست در مقابل وسوسه خریدن این قایق چندصد میلیون‌دلاری مقاومت کند. به نوشته نيويورك‌تايمز، شاهزاده بن‌سلمان هنگام گذراندن تعطیلات در جنوب فرانسه، یک قایق تفریحی 440 فوتی در ساحل این کشور دید و بعد از آن دستیار خود را برای خرید این قایق که «سرن» نام داشت، فرستاد. صاحب این قایق یک تاجر مشروب روسی به نام یوری شفلر بود. این معامله در عرض چند ساعت انجام شد و به گفته یکی از نزدیکان به شفلر و منابع عربستانی نزدیک به خاندان سلطنتی عربستان، خرید این قایق برای محمد بن‌سلمان حدود 550 میلیون دلار هزینه دربر داشت. این یک پارادوکس نزد محمد بن‌‌سلمان 31 ساله است. او کسی است که تلاش می‌کند سنت‌ها را کنار گذاشته، اقتصاد را دوباره سازماندهی کرده و قدرتش را تحکیم و درعین‌حال همچنان امتیازهای سلطنتی خود را حفظ کند. او در عرض کمتر از دو سال تبدیل به یکی از فعال‌ترین شاهزاده‌های ثروتمندترین کشور جهان عرب شد و رویه‌ای که او در پیش گرفت، یک رقابت بالقوه برای تاج و تخت در عربستان را در پی داشت. او به جایی رسیده که تقریبا در همه عناصر سیاست عربستان؛ از جنگ در یمن گرفته تا اقدامات داخلی برای مهار عادت‌های عربستان برای خرج‌کردن زیاد و شکستن اعتیاد آن به نفت دست دارد. او همچنین شروع به کاهش محدودیت‌های اجتماعی که دست‌وپای جوانان را بسته، کرده است. ظهور شاهزاده محمد‌بن‌‌سلمان باعث درهم‌شکستن سنت چنددهه‌ای در خاندان سلطنتی؛ یعنی جایی که احترام به ارشدیت و اشتراک قدرت جزء سنت‌های قدیمی هستند، شده است. تاکنون هیچ جانشین ولیعهدی در خاندان سلطنتی عربستان این میزان از قدرت را در دست نداشته است. تمرکز این قدرت در دستان محمد‌بن‌‌سلمان خشم بسیاری از خویشاوندان را در پی داشته است. درعین‌حال بلندپروازی‌های بی‌حدومرز او بسیاری از مقامات خارجی و عربستانی را به این تردید رسانده که هدف نهایی او تنها ایجاد تغییرات در سلطنت عربستان نیست بلکه هدف او کنارزدن محمد بن‌نایف، ولیعهد 57 ساله فعلی عربستان و پسرعمویش است تا خودش پادشاه بعدی شود. چنین اتفاقی حتی ناراحتی هرچه‌بیشتر خویشاوندان او در خاندان سلطنتی را در پی خواهد داشت و اگر او موفق شود، اتفاقی که هرگز نیفتاده در عربستان خواهد افتاد؛ یعنی پادشاه جوانی به قدرت خواهد رسید که می‌تواند تا چند دهه قدرت را در دست داشته باشد. بسیاری از جوانان عربستان، محمد بن‌‌سلمان را به‌عنوان نماینده پرانرژی نسل آنها که با صراحت بی‌سابقه‌ای به برخی از مشکلات این کشور پرداخته، تحسین می‌کنند. رسانه‌های عربی عربستان از محمد بن‌‌سلمان تصویر یک رهبر سخت‌کوش و دوستدار تجارت را که به نسبت پیشینیان نگرانی کمتری نسبت به تشریفات خاندان سلطنتی دارند، نشان داده‌اند. عده دیگری نیز او را یک تازه‌کار تشنه قدرت می‌بینند که می‌خواهد چیزهای زیادی را خیلی سریع تغییر دهد و ریسک بی‌ثباتی را بپذیرد. یکی از مهم‌ترین و ملموس‌ترین ابتکارعمل‌هایی که تاکنون شاهزاده محمد‌بن‌سلمان به‌عنوان وزیر دفاع عربستان اجرا کرده، جنگ تحت رهبری عربستان در یمن است؛ جنگی که از زمان آغازش در سال گذشته میلادی تاکنون هنوز منجر به شکست شورشیان حوثی و هم‌پیمانانشان و خارج‌کردن آنان از پایتخت یمن نشده است. این جنگ میلیاردها دلار برای عربستان هزینه دربر داشته و منجر به انتقادات بین‌المللی از عربستان به دلیل کشتار غیرنظامیان شده است. به گفته چند مقام آمریکایی و اعضای خاندان سلطنتی عربستان، اجرای این جنگ از سوی شاهزاده‌ای که تجربه نظامی نداشته، باعث تشدید تنش‌ها میان او و پسرعموهای مسن‌تر از خودش شده است. سه سرویس امنیتی اصلی عربستان تحت مدیریت شاهزاده‌های این کشور هستند، اگرچه همه مقامات عربستان قبول دارند که این کشور باید هنگامی که حوثی‌ها پایتخت یمن را تصرف کرده و دولت منصور هادی را وادار به تبعید کردند، با پاسخی روبه‌رو می‌شدند، اما محمد‌بن‌سلمان در این زمینه رهبری را در دست گرفت و در ماه مارس 2015 بدون هماهنگی کامل این حمله با سرویس‌های امنیتی، جنگ را آغاز کرد. به گفته یک افسر ارشد گارد ملی عربستان، شاهزاده متعب بن‌عبدالله، فرمانده گارد ملی در جریان این حمله قرار نگرفته بود و هنگام اجرای اولین حملات هوایی در یمن در خارج به‌سر می‌برد. گارد ملی عربستان اکنون کنترل بیشتر مرزهای یمن را در دست دارد. همچنین مقامات آمریکایی نیز در ارتباط با جنگ در یمن مورد بی‌اعتنایی قرار گرفتند و شاهزاده بن‌سلمان هنگامی که جنگ در یمن تشدید می‌شد، به تعطیلات در مجمع‌الجزایر مالدیو در نزدیکی هند رفت. جنگ در یمن باعث تضعیف نقشه‌های محمد‌بن‌سلمان برای سیاست خارجی قدرتمند عربستان به‌عنوان کشوری که برای امنیتش کمتر به آمریکا متکی باشد، شده است. او از آب‌شدن یخ روابط آمریکا با ایران و اظهارنظر اوباما در یک مصاحبه که گفته بود عربستان باید در همسایگی با ایران شریک باشد، انتقاد کرده است. تحلیلگران می‌گویند: محمد بن‌سلمان تلاش می‌کند تا یک حس هویت ملی را که از زمان تشکیل عربستان‌سعودی در سال 1932 تاکنون وجود نداشته نشان دهد و تقویت کند. «اندرو بوون»، یک کارشناس عربستان در مرکز ویلسون واشنگتن، گفت: از زمان آغاز جنگ در یمن، ما شاهد جهش ملی‌گرایی در عربستان بودیم و شاهد این حس نزد عربستانی‌ها هستیم مبنی‌بر اینکه کشورشان دست به یک اقدام گروهی مستقل زده است؛ بااین‌حال بوون تصریح می‌کند: با طولانی‌ترشدن جنگ در یمن حمایت جوان‌ترها کاهش خواهد یافت. برخی افرادی که با شاهزاده بن‌سلمان ملاقات کرده‌اند گفتند او تأکید کرده که عربستان باید در شکل‌دهی به اتفاقات در خاورمیانه و مواجهه با نفوذ ایران در منطقه جسورتر باشد. «برایان کاتولیس»، یک کارشناس خاورمیانه در مرکز پیشرفت آمریکا در واشنگتن که با محمد‌بن‌سلمان در ریاض ملاقات کرده، می‌گوید: دستور کار او کاملا مشخص است و پیام اصلی او این است که عربستان باید به‌عنوان یک قدرت به رسمیت شناخته شود. منبع: ايسنا

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.