تفاوت حزب و جبهه
شرق: اردیبهشت 94 بود که نمایندگان مجلس نهم در آخرین روزهای حضور در پارلمان، مواد دیگری را از طرح نحوه فعالیت احزاب و گروههای سیاسی بررسی کردند و با تصویب ماده یک این طرح، اصطلاحات بهکاررفته را در این قانون مشخص کردند. طبق این مصوبه مجلس، اصطلاحات بهکاررفته در این قانون، دارای معانی مشروح زیر است: 1. حزب: تشکیلاتی است متشکل از اشخاص حقیقی که با برنامه مشخص، درجه کسب و مشارکت در قدرت سیاسی و نقل و اصلاح آن در چارچوب قوانین و مقررات نظام جمهوری اسلامی ایران، براساس مرامنامه و اساسنامه مصوب خود در سطح ملی یا استانی فعالیت میکند. حزب میتواند تحت عناوین دیگری مانند گروه، جمعیت، انجمن، جامعه، مجمع و سازمان سیاسی فعالیت کند. 2. جبهه: ائتلافی سیاسی از احزاب دارای پروانه فعالیت در زمینه فعالیت مشخص است که با اطلاع کمیسیون احزاب موضوع ماده 10 این قانون، شکل میگیرد. 3. عضو حزب: داوطلب واجد شرایطی که مراحل عضویت حزب را گذرانده و با پذیرش اساسنامه حزب، دارای تعهدات و حقوق حزبی مطابق اساسنامه حزب میباشد. 4. عضو مؤثر حزب: اعضای ارکان حزب، اعضای مؤثر حزب میباشند. 5. ارکان حزب: هیأت مؤسس و مجمع عمومی، شورای مرکزی، دبیرکل و بازرسان و مسئول شعب استانی طبق اساسنامه مربوطه بهعنوان اعضای مؤثر ارکان حزب محسوب میشود. 6. هیأت مؤسس: اشخاص حقیقی میباشند که امور مربوط به تأسیس و وظایف مرتبط را پیگیری نموده و برای دریافت مجوز تأسیس و پروانه فعالیت اقدام مینماید. 7. مجمع عمومی: بالاترین رکن حزب است که طبق مرامنامه و اساسنامه از اجتماع اعضای حزب تشکیل میشود. 8. شورای مرکزی: متشکل از افراد منتخب مجمع عمومی است که طبق مرامنامه و اساسنامه به نمایندگی از مجمع مسئولیت هدایت و تحقق اهداف حزب را بر عهده دارد. 9. دبیرکل: عالیترین مقام اجرائی حزب است که منتخب مجمع عمومی یا شورای مرکزی طبق اساسنامه میباشد. 10. بازرسان: اشخاص آشنا به امور بازرسی میباشند که برای نظارت بر عملکرد شورای مرکزی، دبیرکل و سایر ارکان حزب از سوی مجمع عمومی انتخاب میشوند. 11. مرامنامه: سند مصوب مجمع عمومی است که بیانکننده اهداف، آرمانها، مبانی فکری و عقیدتی و خطومشیهای نیل به اهداف حزب میباشد. 12. اساسنامه: سند مصوب مجمع عمومی است که بیانکننده ساختار تشکیلاتی است و ارکان و حدود وظایف و اختیارات، نحوه تعیین و تغییر اعضا، شرایط تغییر و اصلاح مرامنامه و اساسنامه، مبنای اعتبار اسناد اداری و مالی میباشد. 13. کمیسیون احزاب: کمیسیون موضوع ماده 10 این قانون است. 14. مجوز اولیه: مجوز موقتی است که جهت تحصیل شرایط لازم برای صدور پروانه فعالیت نهایی حزب توسط کمیسیون احزاب صادر میشود. 15. پروانه فعالیت نهایی: مجوزی است که به موجب آن حزب اجازه دارد تا براساس مرامنامه و اساسنامه و در چارچوب قوانین و مقررات نظام جمهوری اسلامی ایران فعالیت کند. 16. دبیرخانه کمیسیون: تشکیلات اجرائی کمیسیون احزاب میباشد که زیر نظر کمیسیون انجام وظیفه میکند. پیش از این هم بارها و بارها لفظ جبهه یا حزب در فعالیتهای سیاسی کشور مطرح شده است. به دلیل اهمیت تعریف حزب و تمایز آن از مفهوم جبهه، ارائه تعریف دقیق از هر دو ضروری به نظر میرسد. البته تعریف دقیق و پذیرفتهشدهای برای حزب و جبهه وجود ندارد. در کشورها حزب و جبهه با توجه به نوع حاکمیتها، حکومتها و با توجه به نظامهای سیاسی حاکم شکل میگیرد. «حزب» در اصطلاح عبارت است از: گردهمایی پایدار گروهی از مردم که دارای عقاید مشترک و تشکیلات منظم هستند و با پشتیبانی یکدیگر، برای به دست آوردن قدرت سیاسی از راههای قانونی تلاش میکنند؛ بنابراین چهار شرط اساسی برای حزب برشمرده شده است: وجود تشکیلات پایدار مرکزی، وجود شعبههایی که با مرکز پیوند و ارتباط داشته باشند، پشتیبانی و عضوگیری از مردم، کوشش برای دستیافتن به قدرت سیاسی. هر حزب دارای اساسنامه، نظامنامه مشخص و مدون، اعضای هیأت مؤسس، هیأتمدیره، شورای مرکزی، دبیرکل، معاونان، مدیران و... است که بیانگر اهداف و روند کلی حرکت آن است. کارکردهای اصلی یک حزب نیز عبارتند از: سازمانی بازتاباننده نیازها و خواستههای بنیادین یک لایه و یک طبقه اجتماعی، عنصری تعاملی بین حکومت و قدرت مستقر از یکسو و جامعه مدنی و تودههای مردم از سوی دیگر، بستری برای تعلیم و رشد افرادی تشکیلاتی و تحلیلگر در راستای مدیریت کلان و حضور یک هویت جمعی شناسنامهدار برای تسهیل شناخت اجتماعی. اما ائتلاف شرایط متفاوتی دارد؛ احزاب، گروهها یا دستهجات سیاسی که در یک کشور زمینههای مشترک ایدئولوژیکی نه چندان دور از یکدیگر دارند، برای به دست آوردن قدرت اداری -سیاسی جامعه، بهویژه هنگام انتخابات پارلمانی، اختلاف صوری و سلیقهای خود را کنار گذاشته و با هم صاحب اهداف سیاسی - اداری یگانهای میشوند که در این صورت، اگر موفق به رویکارآوردن دولت جدیدی شوند، قدرت حکومتی را به نسبت آرای اعضای احزابشان، بین خود تقسیم میکنند. اما درباره تعریف جبهه و تفاوت آن با حزب، باید گفت: جبهه سازمانی است که نمایندگان سیاسی طبقات و اقشار مردمی برای نیل به یک هدف مشترک در آن متحد میشوند و به خاطر منافع مشترکی که در برنامه جبهه منعکس میشود، تلاش میکنند. ممکن است چند حزب و گروه با هم جبهههایی را تشکیل دهند. جبهه شبیه ائتلاف گروهها عمل میکند؛ بنابراین جبهه با حزب تفاوت دارد؛ زیرا حزب از سازماندهی یک طبقه یا یک گروه اجتماعی تشکیل میشود و هدف آن مبارزه در راه تحقق آن اهداف و نیل به آن منافع است و جبهه از حزب عامتر و دایره شمول آن فراگیرتر است. البته گاهی احزاب کار جبهه را انجام میدهند و گاهی جبهه کار حزب و احزاب را. البته در ایران، مشخصههای حزب و احزاب کمتر مشاهده میشود و گروهها به صورت جبههها عمل میکنند تا فعالیتهای حزبی.