|

چهارراه غریب

پرویز حسینی: «ضیافت شیشه و باران» گزیده‌ای از نُه مجموعه شعر ناهید كبیری است كه در آن از اولین دفتر شعر او، «لحظه‌ها در باد» چاپ 1363، تا مجموعه «بی‌سرزمین» در سال 1392 شعرهایی انتخاب شده است. شعرهای این دفتر به دقت گزینش شده‌اند و به‌خوبی نمایانگر پروسه کار و تحول شعر شاعر در طی سی‌سال می‌باشند. کبیری شاعری وفادار به نیما و شعر آزاد است. چه در فرم و چه در محتوا. درونمایه‌های عاشقانه - اجتماعی شعرهایش حتا گاهی نمایانگر شعرهای مقاومت در دهه‌های 40 و 50 است: «چهارراه غریبی است این گلوبندک/ همه همهمه‌های راه و بی‌راهش/ به درخونگاه می‌آورد سرگیجه‌های تو را / و دندان‌هایت را به هم می‌زند از ترس/ سردخانه‌های کبودش...». از کلیت شعرهای کبیری می‌توان دریافت که شاعر عامدانه اجازه نمی‌دهد ذهن و زبانش تحت‌تأثیر جریان‌های گوناگون شعر قرار بگیرد و تمام شعرهایش سبک‌و‌سیاق خودش را دارد. زنده‌یاد سیمین بهبهانی نیز در کتاب «مجموعه داستان‌ها و یادنوشته‌ها» درباره همین ویژگی شعرهای كبیری نوشته: «ناهید را با شعرها و داستان‌های بلندش شناخته‌ام. شعرهایی ظریف و پراشاره که به هیچ‌یک از قواعد کلاسیک شعر بدهکار نیست. روان و بی‌سکته خوانده می‌شود. حذف‌ها را از هر دستش که باشد مغتنم می‌شمارد تا به ایجاز برسد. او جهان‌دیده است اما برخلاف گفته سعدی دروغ نمی‌گوید. او از هر گوشه جهان تجربه‌ای آموخته است و درد غربت را نیز خوب می‌شناسد. مثلا در مجموعه «دامن‌ام را می‌تکانم از ابر» دلتنگی دوری از وطن حتا در وطن به چشم می‌خورد». شعرهای نیمه‌بلند و بلند نیمایی و حتا شعرهای آزاد كبیری اغلب از وزن نیمایی برخوردارند و این ویژگی در شعرهای متداول دهه اخیر کم‌تر دیده می‌شود. «روزگارت سبز!/ لحظه‌های خفته را در بند بند زندگی بیدار باید کرد/ وقت، کوتاه است/ زمستانِ سیاه و سرد در راه است/ آتشی بر پای باید کرد...». بااین‌همه کبیری گاه نمی‌خواهد شاعر ایجاز باشد و همین ویژگی او را به‌سوی شاعری محتوا‌گرا نزدیک می‌کند. بدین‌معنا که با ما گفت‌و‌گو می‌کند و هر کجا سخن‌اش به پایان رسید شعرش نیز پایان می‌پذیرد. البته شعرهای بلند او نیز به‌واسطه تکنیک‌های خاص شاعر که در ساختار زیبایی‌شناختی شعرهایش به کار گرفته می‌شود با خواننده ارتباط برقرار می‌کنند. مانند واژه‌ها و ترکیباتی که به‌عمد، گاه در یک شعر و حتا یک سطر تکرار می‌شوند و این تکرارها نه‌تنها آسیبی به اثر نمی‌رسانند بلکه حالت تأکیدی آن به مخاطب تلنگر بیش‌تری می‌زند. به این می‌ماند که شاعر بخواهد مخاطبِ درخواب‌مانده را بیدار کند: «انبوهی از تو بر بندبندِ شب/ بر چراغِ کورسوی سقف/ بر چین‌چینِتوری پرده هی چنگ می‌زند/ چنگ می‌زند/ چنگ/ انبوهی از تو بردلم...». یا در سطرهای پایانی این شعر: «حوصله‌ای نیست دیگر/ نه!/ حوصله‌ای نیست». از دیگر ویژگی‌های شعر او که به استتیک ساختاری آن مدد می‌رساند استفاده از جناس واژگان و واج‌آرایی آن است که این دو، به دلیل کلمات و تکرار و فراوانی تبدیل به شگرد شعرهای شاعر شده: «سنفونی سایه و تبسم و نسیم»، «تیک و تاکِ تداوم تنهایی»، «شال شلال ریش‌ریش سرم». ناهید کبیری به ذات شعر و ادبیت آن باور دارد. برای او سرشت شعر مهم‌تر از فرم و شکل‌های تئوریک آن است. به‌عبارت دیگر، از منظر او شعر ابتدا باید شعر باشد، بعد... ضیافت شیشه و باران/ ناهید كبیری/ نشر پوینده

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.