گفتوگو با «علي ليگون»، هنرمند چيني
خوشحالي اژدها و ققنوس
مولود زندينژاد
عصر دوشنبه پنجم مهر نمايشگاه آثار دو هنرمند مسلمان چيني به نامهاي «علي لي گون» به همراه فرزندش «سعيد لي چوان اي»، در نگارخانههاي لرزاده و فرشچيان مؤسسه فرهنگي- هنري صبا، وابسته به فرهنگستان هنر، افتتاح شد. در اين نمايشگاه كه با همكاري فرهنگستان هنر، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، دانشگاه پكن و رايزني فرهنگي سفارت ايران در چين برگزار شد، 56 اثر از اين دو هنرمند در سه موضوع هنر اسلامي، جاده ابريشم و طبيعت چين، به نمايش درآمد. «علي لی گون» سال 1954 میلادی، در یک خانواده مسلمان در پکن به دنیا آمد. به دلیل علاقه پدرش، به نقاشی روي آورد و در مدرسه نيز با تشويق آموزگارش مواجه شد. او دراينباره ميگويد: «من يك مسلمان از نوادگان مسلمان چين هستم كه علاقه زيادي به فرهنگ اسلامي دارم. در پکن به دنیا آمدم و تحتتأثير تشويقهاي پدرم، به نقاشي علاقهمند شدم. سال 1962 وارد مدرسه ابتدايي شدم و چون به خوبي نقاشي ميكشيدم، مرکز تشويقهاي مسئولان مدرسهام قرار گرفتم». علاقه ليگون به مضامين اسلامي را، همانطور كه ميگويد، ميتوان در آثارش مشاهده كرد. «نور عاشورا» عنوان يكي از آثاري است كه با عناصري كاملا اسلامي كشيده شده است. در اين اثر كه روايتي از ظهر عاشوراست، حضرت عباس(ع) و ديگر ياران باوفاي امام حسين(ع)، هدف تيرهاي دشمن قرار گرفتهاند و آن حضرت در حال نماز ظهر است. همه تصاوير از پشت سر كشيده شدهاند و تنها هاله نوراني اطراف سر حضرت ابوالفضل(ع) كه سوار بر اسبش «عقاب» است و امام حسين(ع) كه در حال نماز است، آنها را از ديگر صحابه متمايز ميكند. نمونههايي از اين نقاشيهاي اسلامي را ميتوان در آثار ديگر ليگون با عنوانهاي «دعا»، «تمرين تصوف»، «غار پناهگاه حضرت محمد(ص)» و «ستارههاي عاشورا» ديد. وقتی لی گون 13 ساله شد، «انقلاب فرهنگی» در سراسر چین به اجرا درآمد. در نتیجه، وی نتوانست به ادامه تحصیل بپردازد. او میگوید: «من نتوانستم در دوره «انقلاب فرهنگي» چين، به صورت آكادمي درس نقاشي را بياموزم؛ اما بخت با من يار بود و توانستم در 24 سالگي با «پان جه چی»، نقاش و مینیاتوریست معروف چین، آشنا شوم. او مرا تحت تعليم و راهنماييهاي خود قرار داد و توانستم در رشته مينياتور چيني تبحر پيدا كنم. با حمايت او و دوستان هنرمندش، به محافل هنري راه يافتم و از سال 1988 به صورت حرفهاي آثار مينياتور خود را به سبك چيني خلق كردم. درباره نقاشي چيني بايد بگويم اين نقاشي در زمانهاي مختلف دچار فرازونشيبهايي بوده، گاه با حمايت و گاه با بيمهري مواجه شده است و خوشبختانه درحالحاضر توجه خاصي به آن ميشود؛ بهطوريكه در سال گذشته براي صدمين سالگرد تولد استادم كه 15 سال پيش درگذشته است، بزرگداشتي برگزار شد و آثارش مرکز توجه قرار گرفت». لي گون كه عضو انجمن دوستی ايران و چين است، درباره چگونگي آشنايي خود با سنت و فرهنگ ايران، ميگويد: «سال 1995 با همكاري خانم دكتر نسرين دستان، به ايران آمدم و آثارم را براي اولينبار در نمايشگاهي موفق، به نمايش گذاشتم. در آن هنگام بود كه با فرهنگ ايراني بيشتر آشنا شدم و با علاقه زياد تلاش كردم ارتباطم را با ايران بيشتر كنم و به دانستههايم، بيفزايم. سال 1997 به آمريكا رفتم و در نمايشگاهي از آثار مسلمانان شركت كردم. برخي از آثار نيز به هنرمندان ايراني تعلق داشت و موجب شد تا مطالعات خودم را براي شناخت بيشتر ايران ادامه دهم». در اين نمايشگاه از ليگون تابلويي با عنوان «مسافر» مشاهده ميشود كه مربوط به تصاوير زنان و مردان ايراني است. در اين تابلو، بانوان ايراني با پوشش چادر يا مقنعه و مانتو و مرداني با هيبت و ظاهري كاملا ايراني در خيابان در حال رفتوآمدند. وي به پوشش مردم ايران توجه خاص دارد و تلاش ميكند تا آنچه را از فرهنگ ايراني دريافت كرده، در آثارش نيز به نمايش بگذارد. آثاري چون «بانوان پارسي»، «گل پارسي» و «خانم پارسي» از جمله آثاري است كه وي تلاش داشته تا از طریق آنها به فرهنگ اسلامي و پوشش زنان ايراني كه مرکز توجه و علاقهاش بوده، اشاره كند. در يكي از تابلوهايش، نماينده سلسله ژانگ كيان را كه به ديدار با شاهان ايراني آمده، با استفاده از عناصري كاملا ايراني به تصوير درآورده است. حتي در تابلوي «پرسپوليس» از كلمات فارسي بهره برده است. در اين تابلو به دو زبان چيني و فارسي نوشته است و دو مرد ايراني را نشان ميدهد كه به همراه دو ميش در حركتند. در يكي از آثار ليگون كه بسيار شبيه به مينياتورهاي ايراني است و «پيشگويي عاشورا» نام دارد، وي كاملا به سبك مينياتوريستهاي ايراني نقاشي كرده است. درباره آشنايي خود با هنرمندان مينياتوريست ايراني، ميگويد: من محمود فرشچيان را در نمايشگاهي كه رايزن فرهنگي ايران در چين ترتيب داده بود، شناختم و با آثارش آشنا شدم. او نقاش بزرگي است و آثارش بسيار زيبا و شكيل هستند. ليگون اگرچه مينياتوريستی چيني است؛ اما با استفاده از مضامينی خاص، سبكي نو و جديد براي خود پايهگذاري كردهاست؛ سبكي كه آثارش را از ديگر نقاشان چيني متمايز و او را به عنوان يك هنرمند مسلمان چيني معرفي ميکند. *مترجم گفتوگو: «الهام سادات ميرزانيا» عضو هيأت علمي دانشگاه علامه طباطبايي
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.