|

کمیسیون فرهنگی ورود کند

علی فرامرزی

حداقل نسل من و آن گروه از هنرمندانی که برآمدن هنری‌ آنها به دوران بعد از انقلاب برخورد کرده است، به‌خوبی به‌خاطر دارند چگونه در سالیانی طولانی چون جزیره‌ای تنها و به دور از هرگونه ارتباط با جهان ماورای مرزهایمان، برای یافتن کوچک‌ترین روزنه‌ای به دنیای دیگر، مجبور به رؤیاپردازی در کنج خانه‌ها یا احتمالا آتلیه‌هایمان بوده‌ایم. در دوره‌ای که نه از اینترنت خبری بود و نه دسترسی به اطلاعات درخصوص آنچه در حوزه‌های فرهنگی یا تجسمی می‌گذشت، با چه حسرتی نگاه می‌کردیم به هرکسی که روزنی به فضای بیرون داشت و برایمان در حد دیده و برداشتش از اتفاقات هنری دیگر ملت‌ها می‌گفت و با چه ولعی به هر کلمه و هر نظری گوش فرا می‌دادیم. این وضعیت نه‌فقط در داخل که در بیرون نیز به این‌گونه بود. وقتی برای نخستین‌بار فیلم «خانه دوست کجاست» را دیدند، به‌ناگهان بخش فرهنگی جامعه اروپایی، به سختی و به اجبار، کوشش کرد به‌خاطر بیاورد ملتی به نام ایران هست که صاحب فرهنگ است و کار هنری هم می‌داند و می‌تواند در حوزه انسانی گفتنی‌هایی داشته باشد. هم‌زمان‌شدن تقریبی آمدن اینترنت و پا بازکردن کم‌کم ماهواره‌ها و برآمدن فضای بازتر فرهنگی در دوره اصلاحات و نیاز به تشکیل تشکل‌های صنفی، مجموعه رویکردها و سازوکارهای جدیدی را شکل داد که دیگر نمی‌شد با تفکر دهه‌های گذشته به اعمال مدیریت پرداخت و کارها را آن‌گونه پیش برد که بتواند رضایت عمومی را در هر صنف به بار بیاورد. در همین جهان معاصر، در عرصه روابط ‌ملت‌ها با ملت‌ها و دولت‌ها با دولت‌ها نیز دگرگونی‌هایی صورت گرفته است که در بخش دولتی به آن دیپلماسی و در رابطه بین ملت‌ها، دادوستد فرهنگی و اقتصادی گفته می‌شود. همان‌گونه که فاکتورها و ابعاد جدیدی هر روزه بر زندگی اجتماعی ما افزوده می‌شود، در عرصه دیپلماسی نیز بر انواع آن و کارکردهای هریک، تنوع و تکثر حادث می‌شود. این انواع، گاه هم‌پوشانی و هم‌افزایی پیدا می‌کنند؛ با اهداف رابطه‌های بین‌ملت‌ها و در پاره‌ای موارد هم در تضاد با یکدیگر قرار می‌گیرند. هوش، درایت و موقع‌سنجی هریک از این دو حوزه ملت و دولت، چنانچه از اهداف مشترکی برخوردار شوند، می‌تواند کمک کند تا در یک بازی برد- برد در رابطه با دیگر کشورها قرار گیرند. در بین انواع دیپلماسی‌ها، دیپلماسی فرهنگی در عصری که دایره ارتباط بین‌ملت‌ها با سرعتی عجیب رو به گسترش و چندوجهی‌شدن است، از کارکرد و برد عملی روزافزونی برخوردار است. طبیعی است هرچه بر دولت‌ها نگاهی مردم‌وارتر و از دیگر سو بر تشکل‌های مردمی هم‌، تفکری به‌روزتر، باتجربه‌تر و انعطاف‌پذیرتر حاکم باشد، این دو قطب بیشتر می‌توانند در جهت اهدافی مشترک حرکت کنند و هریک به درصد بالاتری، اهداف حوزه مسئولیت خود را تأمین کنند و به دلایل مختلفی می‌شود اشاره کرد که در مواردی باعث بروز اختلافات و تشتت بین همکاری این دو حوزه می‌شود. برای نمونه بردن 30 عدد از آثار گنجینه موزه هنرهای معاصر به همراه همین تعداد از نقاشی‌های داخلی به موزه‌های دو کشور آلمان و ایتالیا، از جمله همان مسائلی است که بین تشکیلاتی مردم‌نهاد و ارگانی دولتی به اختلاف رسیده است. ان.‌جی.‌اوها حدود و دایره مسئولیت خود را از سه حوزه اساسنامه، عرف و قدرت بسیج افکار عمومی، دریافت می‌کنند که به‌طور طبیعی، هریک از این سه مورد مطلق نیستند و نسبت به متغیرها و فاکتورهای مختلفی کم، زیاد یا متحول می‌شوند. به‌طورمثال، در اساسنامه که می‌تواند حدودش مشخص‌تر از دو مورد دیگر باشد، از آنجایی‌که بعضی از بندها ممکن است کلی باشند و نیاز به تفسیر و توافق درباره آنها باشد، می‌تواند در موارد و شرایط مختلف، دایره حدودش تغییر کند، یا درباره عرف و تجربه گذشته نیز چنانچه قرینه‌ای برایش یافت شود، با ارجاع به آن تجربه‌ها می‌توان تا حدودی میزان اختلاف‌ها را کم یا زیاد کرد. از بین سه فاکتور نام‌برده‌شده، «افکار عمومی» از همه متغیرتر و انعطاف‌پذیرتر به‌نظر می‌آید؛ به ویژه با سرعت و تنوع روبه افزایش وسیله‌های ارتباطی و دسترسی به منابع خبری در کمترین زمان ممکن که این امکان را نیز به وجود آورده تا هرکس بتواند نظرات و افکار خود را به‌راحتی به محدوده‌ای از مخاطبان خود برساند، بحث افکار عمومی و ارتباط جمعی را با تنوع و پیچیدگی‌های خاصی روبه‌رو کرده است که گاه این امکانات، هم واقعیت‌ها را شفاف‌تر و دردسترس‌تر کرده و هم می‌تواند افکار عمومی یا تصمیم‌گیرندگان را به راه‌های اشتباهی آدرس دهد. ورود کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی به موضوع بردن آثار گنجینه به خارج، چنانچه به دور از مسائل سیاسی و جناحی، با کارشناسی و مشورت کافی با صاحب‌نظران و بررسی دقیق و همه‌جانبه قراردادهای فی‌مابین انجام گیرد، می‌تواند اقدامی مناسب و عقلانی باشد بر اختلاف‌نظرهایی که بر سر فرستادن این آثار به دو کشور آلمان و ایتالیا وجود دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.