نیات ترکیه در موصل
افشین غلامی: حضور نظامی ترکیه در خاک عراق در ادامه راهبرد تهاجمی این کشور به نظر میرسد. ترکیه در طول تاریخ مدرن خود نشان داده در مناقشه بر سر خاک و زمین، از هر عملی کوتاهی نمیکند و توسعهطلبی نظامی را یکی از روشهای دستیافتن به اهداف خود میداند که نمونه آن را در الحاق اسکندرون، بخشی ترکی قبرس و جرابلس میتوان دید. رئالیسم سیاسی که حزب حاکم ترکیه از آن پیروی میکند، منتج به عملگرایی شدیدی است و این در پوستاندازی سیاسی-نظامی پس از سال 2011 بهخوبی دیده میشود که چگونه ترکیه آرامآرام ابتدا در شمال عراق و سپس در اطراف موصل پایگاههای نظامی خود را گسترش داد. خط واصل موصل در مرز شمال شرقی عراق تا «رقه»، پایتخت داعش، در سوریه و جرابلس در مرز جنوبی ترکیه بهعنوان گذرگاه استراتژیک دکترین تهاجمی این کشور محسوب میشود. این خط ارتباطی که در تلاش است به موقعیت حلب بهعنوان شاهراه و مسیر اقتصادی و نظامی سوریه نیز دست پیدا کند، میدانی از فضای حیاتی را برای یکهتازیهای ترکیه ترسیم کرده و در تلاش است به هر وسیلهای این نقاط را به هم وصل کند. آنچه مشخص است، ترکیه علاوه بر مناقشه تاریخی بر سر مالکیت موصل، به دولت عثمانی و همچنین بهوجود یک مسیر غنی نفتی و ایجاد یک کریدور سنی برای ایجاد بالانس در حد فاصل سه رأس مثلث شیعی میاندیشد. ترکیه با ورود آشکار نظامی به سوریه و معامله با قدرتهای جهانی و منطقهای، علاوه بر آنکه تلاش میکند از رسیدن کردها به دریا جلوگیری کند، به همان اندازه سعی دارد با فشار سیاسی و اقتصادی به دولت اقلیم کردستان این منطقه را متحد خود باقی گذارد و از طرف دیگر، کردهای سوری را در مضیقه قرار دهد. حضور نظامی ترکیه در خاک عراق به مثابه دورزدن کردهای سوری و محاصره آنها در خاک عراق و فشار به نیروهای «پکک» مستقر در موصل و کوه «شنگا» نیز خواهد بود. درحالحاضر این حضور نظامی موجب درگیریهای شدید لفظی بین دولت عراق و ترکیه شده است. از لحاظ حقوق بینالملل، حضور نظامی ترکیه در خاک عراق با وجود ارتش و نیروهای پیشمرگه عراقی که کارایی خود را نشان دادهاند، از مصادیق بارز تجاوزگری است؛ اما ترکیه به بهانه مبارزه با داعش و نیروهای کرد، قصد دارد به حضور نظامی خود مشروعیت دهد. ناگفته نماند دراینمیان آمریکا هم به دلیل برخی ملاحظات استراتژیک و حضور مستشاری ایران در عراق، سعی دارد بالانس قوا را در عراق جنگزده حفظ کند و دراینباره مواضع جدی ندارد. در حقیقت، موصل بعد از داعش و چگونگی اداره آن برای طرفها بسیار مهم است. این شهر علاوه بر آنکه دومین شهر بزرگ عراق است، پایتخت معنوی حزب «بعث» محسوب شده و همچنین گروههای مختلف سنی آن را بهعنوان مرکز اقلیم خود محسوب میکنند و حساب زیادی روی آن باز کردهاند و از طرف دیگر، حضور اقوام و ادیان مختلف در آن، طرفین را مجبور میکند خطوط سیاسی خود را برای ادارهاش در آینده ترسیم کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.