رفتار فرهنگی در روزهای خاص ملی مذهبی
وحید معتمدنژاد . فعال فرهنگی
فرهنگ در تعریفی جامع علاوه بر آداب و رسوم به کنشهای فردی در مقابل رخدادهای گوناگون اطلاق میشود که از آن بهعنوان رکن اصلی ابزار تشکیلدهنده فرهنگ یاد میکنند. کنش الزاما همیشه جنبه اعتراض و در تنگنا قراردادن دولتها را در خود نداشته و بیشتر مواقع جنبه آگاهیدهنده و بازوی اجرائی در بهکرسینشاندن اهداف اجتماعی دارد. اینکه هر فرد خود را در مقابل عبورنکردن از مرز و چارچوب فرهنگ مسئول بداند و هیچگاه به فرهنگگریزی نیندیشد، درواقع به «قانون اساسی فردی» فکر کرده که این خود مبنای استحکام فرهنگ است. یا بهعبارتی دیگر قانون اساسی فردی به اعمالی نظر دارد که فرد را در کنترل و پیشگیری از هرگونه عامل درهمشکننده فرهنگ به تکاپو وامیدارد. با این مقدمه کوتاه بحث بر سر کیفیت و چرایی رفتارها و کنشهایی است که در روزهای خاص ملی- مذهبی از اکثر افراد جامعه در رویارویی با یکدیگر و مشکلات احتمالی سر میزند. اینکه مهربانی در این روزها جایگزین ستیزهای فردی میشود و فرد ستیزهگر به حقوق دیگران احترام گذاشته و از آن تعدی نمیکند و همچنین لجاجتهای مرسوم اجتماعی جای خود را به گذشت، ایثار و فداکاری میدهد، علاوه بر اینکه ریشه در ذات و شخصیت هر فرد و اصالت فرهنگی او دارد، از احیای اصالتی خبر میدهد که فرد درون خویش نهفته دارد و در چنین مواقعی به حرمت اعتقادات ملی و مذهبی به بیرون درز میکند و اثر خود را در تمایز بین «خوداندیشی» از یک طرف و «دیگراندیشی» از طرف دیگر بر جا میگذارد. اصولا اثرگذاری مهمترین شاخص و دلیلی است که از ارتباط کلامی، رفتاری و رودررویی افراد با یکدیگر در جوامع بشری با رخدادهای اجتماعی حاصل میشود و زمینهساز پیدایی ساختار غنی فرهنگ یک جامعه است. ازهمینروست که فرهنگ در گذر زمان ماهیت خویش را براساس رجوع به مؤلفههای باطنی و ریشهای نشان داده و جامعه را به سوی همخوانی با گذشته تاریخیاش فرا میخواند و بههمیندلیل رفتارهای اجتماعی خشن و ستیزهجویانه در این روزهای خاص به نرمی میگراید و اخلاقمداری ولو به صورت موقت بر بیاخلاقیهای همهجانبه سیاسی- اجتماعی میچربد. از دیگر مزیتهای اینگونه رفتارهای چارچوبگرایانه، خرد جمعی است که در این روزهای خاص بر کلیه آسیبهای اجتماعی خیمه زده و تقریبا درصد زیادی از آنها را به نقطه صفر میکشاند و این امر در اصلاح جامعه به صورت «تمرین کنترل آسیبها» در جامعهای که در حال گذر از مرزهای توسعه همهجانبه است، کمک شایانی میکند و طبیعی است جامعهای که در کنار سنت و بازپیرایی گذشته تاریخی با مدرنشدن قدم برمیدارد، هیچگاه از اصالت خود دور نشده و همیشه ادعای توسعهگرایی دارد. بنابراین هم دولت و هم بدنه اجتماع میتوانند این فرصت را مغتنم شمرده و در یک نگاه «همگرایانه» و مسالمتآمیز که نقش مذهب و ابزارهای مدرن جهانی در پیشبرد اهداف هر کدام متجلی شود، با هم همکاری و فضا را برای شکوفایی و رشد استعداد فردی در انتخاب راه آماده کنند تا محدودیتهای سیاسی در قالب کنشهای مختلف بروز نکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.