|

کودتای ترکیه از منظری ديگر

در شرایطی که اعلام وضعیت فوق‌العاده در ترکیه بار دیگر از سوی «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهوری ترکیه، مطرح شد، اول ماه اکتبر نيز مجوز لازم برای ادامه حضور نیروهای مسلح ترکیه در سوریه و عراق به‌مدت ۱۳ ماه دیگر از سوی مجلس تصویب شد و بار ديگر به مرحله اجرا درآمد، اما آنچه که دراین‌میان دور از ذهن و محل اختلاف‌نظر میان نمایندگان مجلس نبوده، تمدید شرایط فوق‌العاده در این کشور است. این شرایط فوق‌العاده پس از کودتای نافرجام ۱۵ جولاي از سوی دولت به‌مدت سه ماه اجرائی شد و مقرر بود که این وضعیت از تاریخ ۲۱ همان ماه تا ۱۰ اکتبر ۲۰۱۶ به‌مدت ۹۰ روز ادامه یابد. با آغاز شرایط فوق‌العاده در کشور ترکیه، بسیاری از کارمندان لشکری و کشوری بازداشت شدند و برخی نیز که از ابتدا وابستگی آنها به جریان فتح‌الله گولن مطرح شده، همچنان در حبس به‌سر می‌برند. ناگفته پیداست که شرایط وضعیت فوق‌العاده براساس قانون اساسی و دستورالعمل‌های تدوین‌شده در شورای امنیت ملی، نمی‌تواند بیش از دو دوره ادامه داشته باشد و درنهایت تا شش ماه می‌تواند اجرا شود، اما رئیس‌جمهوری ترکیه در این‌‌باره اعلام نظر کرده و می‌گوید: «کسی حق ندارد برای ما مهلت زمانی تعریف کند... شرایط فوق‌العاده می‌تواند تا ثبات کامل ادامه یابد»، اما آنچه بیشتر جلب توجه می‌کند، اظهارنظر «بن‌علی ییلدیریم»، نخست‌وزیر ترکیه، است که گفت طرفداران فتح‌الله گولن شایعاتی را درباره احتمال وقوع کودتای دوم مطرح می‌کنند که پخش چنین شایعاتی عملی «خائنانه» محسوب می‌شود. هم‌زمان با اظهارنظرهای ضدونقیض مسئولان سیاسی ترکیه درخصوص شرایط اجتماعی- سیاسی ترکیه، هنوز هم نشانه‌های ‌تثبیت‌نشدن شرایط عادی در این کشور دیده می‌شود. خیل عظیمی از مردم ترکیه از خود می‌پرسند میان به‌فرجام‌رسیدن و نافرجامی کودتا چه تفاوتی هست و چه‌چیزی فرق کرده است؟ با تمام این اوصاف رهبران سیاسی ترکیه نیز از شرایط، موجود اظهار ناخرسندی کرده و اعتراضات خودشان را بیان می‌کنند. به‌طوری‌که «کمال قلیچداراوغلو»، رهبر حزب «جمهوری خلق»، در سخنرانی‌ای گفت: «در شرایط کنونی، شماری از نویسندگان، روزنامه‌نگاران و هنرمندان در بندند که تحمل چنین شرایطی پذیرفتنی نیست. ترکیه در شرایط کنونی تبدیل به یک زندان روباز شده است... ترکیه در مسیر تمدن معاصر در حرکت است و به راهش ادامه خواهد داد». ترکیه کنونی، با شرایط پدیدآمده پس از کودتای نافرجام، همچنان در مسیری بحرانی گام برمی‌دارد. بر پایه گزارش دیده‌بان حقوق بشر، با گذشت بیش از ۵۰ روز از وقوع کودتا همچنان ۴۰ هزار نفر تحت نظارتند، ۲۰ هزار نفر در حبس به‌سر می‌برند و ۸۰ هزار نفر از کارهای اداری و شغل خود منفصل شده‌اند. آنچه به ذهن خطور می‌کند این است که اگر کودتا به فرجام می‌رسید چه اتفاقی می‌افتاد؟ یقینا شرایط فوق‌العاده سیاسی- اجتماعی مانند شرایط کنونی بارها تمدید می‌شد، بسیاری دستگیر شده و مجازات می‌شدند و نگرانی و اغتشاش فکری، تا تثبیت شرایط امن در کشور، همچنان ادامه می‌یافت. این قضیه‌ای است که خیل عظیمی از مردم ترکیه به آن می‌اندیشند و از خود می‌پرسند میان به‌فرجام‌رسیدن و نافرجامی کودتا چه تفاوتی هست و چه‌چیزی فرق کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.