|

معرفی برندگان نوبل فیزیک ۲۰۱۶

گامی دیگر برای رسیدن به کامپیوترهای کوآنتومی

گروه علم: آکادمی سلطنتی علوم سوئد، روز گذشته سه نفر را به عنوان برندگان نوبل فیزیک 2016 معرفی کرد. «دیوید تولس» از دانشگاه واشنگتن سیاتل آمریکا، «دانکن هالدین» از دانشکاه پرینستون آمریکا و «مایکل کاسترلیتز» از دانشگاه براون پروویدنس، برندگان نوبل فیزیک هستند. کل مبلغ جایزه نوبل، هشت میلیون کرون سوئد است که نیمی از مبلغ جایزه به «دیوید تولس» می‌رسد و نصف دیگر بین «دانکن هالدین» و «مایکل کاسترلیتز» تقسیم می‌شود. به گفته آکادمی علوم سوئد، این جایزه به دلیل «کشف‌های نظری درباره فازهای توپولوژیک و انتقال فاز توپولوژیک مواد» به آنها اهدا شده است. سایت جایزه نوبل هم درباره اهمیت کشف این فیزیک‌دانان گفته است آنان دریچه‌ای به جهان ناشناخته‌ باز کرده‌اند که نشان داد ماده می‌تواند حالت‌های عجیب و غریبی داشته باشد. آنها برای نشان‌دادن این خواص عجیب ماده از روش‌های ریاضی پیشرفته استفاده کردند و در نتیجه توانستند فازها یا حالت‌های نامعمول موارد، مانند ابررساناها، ابرسیال‌ها یا لایه‌های نازک مغناطیسی را بررسی کنند. اکنون ما به دلیل پژوهش‌های پیشگامانه این افراد می‌توانیم فاز‌های عجیب و جدید مواد را بررسی کنیم. بسیاری از کارشناسان نیز امیدوارند این پژوهش‌های جدید، کاربردهایی در علوم مواد و الکترونیک داشته باشد. برای اینکه برندگان این جایزه، به چنین کشفیاتی در فیزیک برسند، استفاده از مفاهیم توپولوژیک ضروری بود. توپولوژی یکی از شاخه‌های ریاضیات است که فقط تغییر گام‌به‌گام خواص یک پدیده را توضیح می‌دهد. آنها با استفاده از توپولوژی، به عنوان ابزار بررسی خواص مواد، به نتایجی رسیدند که کارشناسان را حیرت‌زده کرد. «مایکل کاسترلیتز» و «دیوید تولس» در ابتدای دهه 70 ميلادي، این نظریه را که می‌گفت ابررسانایی و ابرسیالی نمی‌تواند در لایه‌های نازک روی دهد، رد کردند. آنها در پژوهش‌های خود نشان دادند ابررسانايی در دماهای کم روی می‌دهد و علاوه‌ بر ‌این، مکانیسم این پدیده، یا انتقال فاز را شرح دادند. با آشکار‌شدن مکانیسم این رویداد، مشخص شد چرا ابررسانایی در دماهای زیاد روی نمی‌دهد. امروزه به دلیل فعالیت‌های این دانشمندان به اطلاعات بسیاری در زمینه فازهای توپولوژیک دسترسی داریم؛ از فازهای توپولوژیک در لایه‌های نازک و رشته‌ها گرفته تا مواد عادی سه بعدی. در دهه گذشته، این حوزه تحقیقات در فیزیک ماده چگال به‌شدت پیشرفت کرده است. این پیشرفت چند دلیل دارد، از جمله اینکه بسیاری امیدوارند از این مواد توپولوژیک در ساخت نسل جدید ابزارهای الکترونیک و ابررساناها یا کامپیوترهای کوآنتومی آینده استفاده کنند. گفتنی است که «دیوید تولس» 82 ساله، فیزیک‌داني اسکاتلندی است و در دانشگاه واشنگتن در سیاتل تدریس می‌کند، «فریدریک دانکن» 65 ساله انگلیسی، متولد لندن است و در دانشگاه پرینستون آمریکا کار می‌کند و «مایکل کاسترلیتز» 74 ساله نیز اسکاتلندی است و در دانشگاه براون پژوهش می‌کند. یکی از نکات در‌خور‌توجه جایزه نوبل فیزیک امسال این ‌است ‌که هر سه نفر متولد انگلستان و مقیم آمریکا هستند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.